از سرانه پایین ورزشی تا نبود استقلال مدیرتی در ورزش قم

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سایت جام پارسی، سابقه ورزش استان قم به ورزش زورخانه‌ای بازمی‌گردد که به صورت سنتی در زورخانه‌های داخل شهر انجام می‌شده که بعدها اداره فرهنگ شهرستان قم (آموزش و پرورش قبل از پیروزی انقلاب اسلامی) عهده‌دار و متصدی امر ورزش می‌گردد و با توجه به پشتوانه بسیار مناسب نوجوانان و جوانان در سطح آموزشگاه‌ها ورزش قم به سرعت در تعدادی از رشته‌ها همچون کشتی، فوتبال، والیبال و بسکتبال رشد می‌نماید.

ولی مشکلاتی در راه توسعه ورزش قم وجود دارد، ازجمله کمبود سرانه ورزشی (فضای ورزشی برای هر نفر به ازای یک مترمربع)، کمبود اعتبارات و از همه مهم‌تر اینکه شهرستان قم از لحاظ تقسیمات کشوری زیر نظر استان مرکزی قرار داشت که این موضوع هم از لحاظ مدیریتی و هم از لحاظ جذب منابع مالی برای ورزش استان بسیار تأثیرگذار بود.

به هر ترتیب ورزش استان قبل از انقلاب به چند رشته ورزشی و چند چهره شاخص در این رشته ختم می‌شد. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و دهه 60 با وجود مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی، ورزش استان یک رشد کمی و کیفی مناسبی در تمامی سطوح داشت که می‌توان به فعال شدن تعداد زیاد رشته‌های ورزشی ازجمله رشته‌های رزمی مانند کاراته، تکواندو، جودو و کونگ‌فو اشاره نمود.

با توجه به مهاجرپذیر بودن شهر قم و افزایش ضریب جمعیتی بالا در دهه 60 و نیاز نوجوانان و جوانان به انجام فعالیت‌های ورزشی، همچنان مشکل فضای ورزشی باقی بود و تعداد زیادی از نوجوانان و جوانان به دلیل نبود فضا و امکانات ورزشی مناسب از ورزش کناره‌گیری می‌نمودند.

از اواسط دهه 70 و پس از استان شدن قم توجهات نسبت به امور زیربنایی ورزش قم بیشتر شد و چند مجموعه ورزشی ساخته و در اختیار خیل علاقه‌مندان به ورزش قرار گرفت. همزمان با ارتقاء اداره ورزش شهرستان قم به اداره کل ورزش استان حجم اعتبارات نیز افزایش پیدا نمود و از اواخر دهه 70 شاهد رشد کمی در ایجاد هیئت‌های ورزشی بودیم که تاکنون تعداد این هیئت‌ها به بیش از 50 هیئت ورزشی رسیده است و باعث فعالیت علاقه‌مندان به ورزش در رشته‌های مختلف شده است.

عامل دیگر در رشد کمی ورزش استان قم از اواسط دهه 70 به بعد ورود بانوان جمعیتی که تاکنون به صورت بسیار محدود در عرصه ورزش فعال بوده‌اند به عرصه‌های ورزشی بود.

اوج نمود و رخ‌نمایی ورزش استان قم در عرصه قهرمانی به سال‌های اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80 بازمی‌گردد که تنی چند از کاراته‌کاران استان قم با هدایت مربی مطرح استان به عنوان سرمربی تیم ملی توانستند افتخارات بسیاری در صحنه‌های آسیایی و جهانی برای کشور و استان قم کسب نمایند.

پس‌ازآن نیز به جزء چند چهره مطرح در برخی رشته‌ها مثل دوومیدانی، کشتی فرنگی و تکواندو تقریباً در عرصه قهرمانی ورزش، استان عملکرد مطلوبی نداشت.

در دهه 80 همزمان با تقویت ساختارهای اداری و سازمانی ورزش استان و افزایش سرانه ورزشی با ساخت مجموعه‌های ورزشی، رویکرد گرایش سایر نهادها به سمت ورزش به خصوص در حیطه همگانی افزایش یافت، به خصوص شهرداری قم، اداره کل آموزش و پرورش و مجموعه بسیج استان نیز به صورت جدی وارد عرصه ورزش همگانی شدند و این امر باعث افزایش گرایش نوجوانان و جوانان به سمت فعالیت‌های ورزشی گردید.

البته هر آنچه در ورزش استان قم اتفاق افتاده است به‌تنهایی حاصل فرآیندهای داخل شهر و استان قم نمی‌باشد، بلکه قوت و ضعف فعالیت‌ها در مجموعه کلان ورزش کشور و فدراسیون‌های ورزشی نیز تأثیر بسیار مستقیمی بر ورزش استان داشته است و شاید بتوان گفت ورزش استان قم تابعی از ورزش کشور نیز باشد.

با توجه به آنچه گذشت و در تحلیلی نسبی می‌توان به تعدادی از عناصر اصلی و تاثیرگذار در عرصه ورزش قم به شرح ذیل اشاره نمود:

1-سرانه ورزشی پایین: استان قم به عنوان تنها استانی که دارای یک کلان‌شهر با بیش از یک‌میلیون و دویست هزار نفر جمعیت است دارای سرانه ورزشی مناسبی نمی‌باشد به خصوص اینکه درصد نسبی جمعیت قم عمدتاً در گروه سنی جوانان هستند و این موضوع اولین چالش جهت برنامه‌ریزی مدیریت ورزش استان می‌باشد.

لازم به توضیح است که در یک دهه اخیر اماکن ورزشی متعددی توسط سازمان‌ها و نهادها ساخته‌شده که در فرآیند مدیریت بهره‌برداری از آن‌ها باید هماهنگی بیشتری صورت پذیرد.

2-کمبود منابع مالی: با افزایش کمی و کیفی ورزش در عرصه‌های همگانی و قهرمانی، بودجه و اعتبارات نقش اساسی را ایفا می‌نمایند. هم‌اکنون بیش از 50 هیئت ورزشی در قم فعال می‌باشند که هر یک از این هیئت‌ها به صورت مردم نهاد اداره می‌شوند و فرآیند انجام فعالیت‌های ورزشی نیز مستلزم صرف هزینه می‌باشد.

با این وجود مدیریت منابع مالی نیز یکی از اصلی‌ترین عوامل است چراکه با مدیریت بهینه منابع مالی طی یک برنامه دقیق مدون و اولویت‌بندی شده با همین منابع محدود نیز می‌توان فعالیت‌های درخور توجهی را انجام داد.

3-مدیریت یکپارچه و کلان ورزش استان قم: همان‌طور که اشاره گردید هرچند اداره کل ورزش و استان قم به عنوان متصدی اصلی امر ورزش می‌باشد اما ورود دستگاه‌ها و سازمان‌های دیگر در امر ورزش نیز حتماً باید با یک برنامه جامع و کاربردی صورت پذیرد.