به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در هیاهوی جهان شتاب‌زده امروز، جایی در چهارراه ولی‌عصر، جادویی کهن دوباره چشم باز کرده است. عروسک‌ها همیشه پیام‌آور یادآوری بوده‌اند؛ یادآوری جهانی ساده‌تر، بی‌دروغ‌تر و سرشار از شگفتی که آدم‌ها در گذر سالیان پشت درهای بزرگسالی جا گذاشته‌اند. با نواخته شدن زنگ افتتاحیه در شنبه‌ای پاییزی، محوطه بیرونی تئاتر شهر تهران به نقطه تلاقی رویا و واقعیت بدل شد؛ آغازی پرشور برای بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران-مبارک که نشان داد این رویداد، صرفاً چند نوبت اجرای صحنه‌ای در سالن‌های دربسته نیست، بلکه مجالی برای دمیدن روح زندگی به کالبد شهری خسته است.
اما در روزهای پیش‌رو، صحنه‌ها و سالن‌های این دوره چه ارمغانی برای مخاطبان به همراه خواهند داشت و در این گردهمایی بزرگ بین‌المللی با چه جلوه‌هایی روبه‌رو خواهیم شد؟
یکی از بارزترین ویژگی‌هایی که در این دوره چشم مخاطبان را خواهد گرفت، گفت‌وگوی خلاقانه میان الگوهای سنتی نمایش و عناصر دنیای معاصر است. همان‌گونه که در آیین گشایش، نوای اصیل ساز و دهل ایرانی با رژه شادمانه عروسک‌ها همراه شد و اندکی بعد، «ربات پستچی» بسته‌ای امانت را از ایستگاه بیستم به دوره بیست‌ویکم رساند، آثار این دوره نیز بر لبه همین مرز باریک حرکت می‌کنند. تماشاگران شاهد آثاری خواهند بود که از یک سو ریشه در آیین‌های خیمه‌شب‌بازی و سنت‌های پرقدمت نمایشی دارند، و از سوی دیگر از فناوری‌های نوین، جلوه‌های بصری پیشرفته و حتی مفاهیم عصر مدرن برای روایت قصه‌هایشان بهره می‌گیرند؛ حرکتی که ثابت می‌کند عروسک‌ها هیچ‌گاه در گذشته حبس نمی‌شوند.
سر برآوردن «مبارک»؛ زنده ماندن زبان صریح و رندانه نقد
حضور دوباره «مبارک» که این بار از دل بسته ربات پستچی سر برآورد، پیام روشنی داشت: صدای حقیقت‌گوی تئاتر سنتی ایران خاموش‌شدنی نیست. در نمایش‌های این دوره، مخاطبان تنها با روایت‌های فانتزی روبه‌رو نخواهند بود؛ بلکه مبارک با آن شوخ‌طبعی گزنده، حاضرجوابی شیرین و نقدهای اجتماعی رندانه‌اش، بار دیگر آیینه جامعه می‌شود. تئاتر عروسکی در این دوره به مخاطب یادآوری خواهد کرد که پشت این چهره‌های چوبی و پارچه‌ای، صدایی جسور نهفته است که گاه حرف‌های ناگفته اجتماع را رساتر از هر نطق رسمی بر زبان می‌آورد.
همان‌طور که در حیاط تئاتر شهر، بزرگسالان دوشادوش کودکان عروسک‌های خاطره‌انگیزشان را به دست گرفتند، ساختار نمایش‌های جشنواره بیست‌ویکم نیز مرزهای سنی را به چالش می‌کشد. در روزهای آینده، سالن‌ها میزبان نمایش‌هایی چندلایه خواهند بود؛ آثاری که فرم ظاهری‌شان کودکان را مجذوب می‌کند و بطن فلسفی و نشانه‌شناختی‌شان، بزرگسالان را به تأمل وامی‌دارد. به تعبیر پوپک عظیم‌پور تبریزی، دبیر جشنواره، اینجا فضایی است که در آن «سایه‌ها سخن می‌گویند و اشیای بی‌جان کلام می‌یابند»؛ زبانی شهودی و جهان‌شمول که برای درک آن، نه نیازی به سن‌وسال خاصی است و نه ترجمه‌ای برای کلمات می‌خواهد.
در گوشه‌وکنار محوطه جشنواره، دست‌سازه‌های هنرمندان به نمایش درآمده و این تنوع بصری، پیش‌درآمدی است بر آنچه بر صحنه‌ها جاری خواهد شد. مخاطبان در این دوره تنوع گسترده‌ای از شیوه‌های اجرایی را به نظاره خواهند نشست.
از عروسک‌های نخی ماریونت با ظرافت‌های پیچیده مهندسی‌شان، تا تکنیک‌های پر رمز و راز تئاتر سایه، عروسک‌های غول‌پیکر و تن‌پوش‌ها که فضای شهری و محیطی را دگرگون می‌کنند، و نمایش‌های مبتنی بر تئاتر اشیاء که نشان می‌دهند چگونه ساده‌ترین ابزارهای روزمره می‌توانند روی صحنه تراژدی یا کمدی خلق کنند.
خروج تئاتر از قاب صحنه و بازگشت به آغوش مردم
یکی از نویدهای مهم جشنواره بیست‌ویکم، جریان یافتن اجراها در میان مردم است. هرچند از ساعت ۱۷:۳۰ زنگ آغاز اجراهای رسمی در سالن‌ها به صدا درمی‌آید، اما روح جشنواره در فضای باز و در ارتباط مستقیم با تماشاگران دمیده شده است. نمایش‌های بیرونی و تعاملی این پیام را دارند که هنر تئاتر متعلق به طبقه یا فضایی خاص نیست؛ عروسک‌ها آمده‌اند تا از پیاده‌روها گذر کنند، فاصله تماشاگر و اثر را از میان بردارند و خیابان‌های شلوغ مرکز شهر را به میدانی برای آشتی، گفت‌وگو و نشاط جمعی تبدیل سازند.
بیست‌ویکمین دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران-مبارک، فرصتی مغتنم برای غوطه‌ور شدن در دنیای قصه و استعاره است؛ ضیافتی که قرار است در این پاییز، به همه ما یادآوری کند که برای رهایی از خستگی‌های زمین، گاهی تنها به معجزه یک تکه پارچه، دو مهره روشن و جادوی بیکران «باور کردن» نیاز داریم.
ارسال دیدگاه