به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ امام علی(علیه السلام) در بخشی از نامه ۳۱ «نهج البلاغه» می فرماید: (یار و همنشین [خوب] همچون خویشاوند انسان است)؛ «وَ الصَّاحِبُ مُنَاسِبٌ(۱)». اشاره به اینکه پیوندهای دوستی گاه به قدری قوی می شود که جای پیوندهای نَسَبی را می گیرد؛ بلکه گاهی از آن قوی تر نیز می شود. ضرب المثل معروفی است که می گویند از کسی پرسیدند: دوست بهتر است یا برادر؟ گفت: برادری که دوست باشد بهتر است.
ضرب المثلی نیز در زبان عرب رایج است که می گوید: «اَلصَّدیقُ نَسیبُ الرُّوحِ وَ الْأَخُ نَسیبُ الْبَدَنِ» (۲)؛ (دوست، هماهنگ و مناسب با روح و برادر، هماهنگ و مناسب با جسم و بدن است).
از این سخن می توان چنین نتیجه گرفت که همان حقوقی که برای خویشاوندان در نظر گرفته می شود باید درباره دوستان خوب در نظر گرفته شود.
حضرت در ادامه می فرماید: (دوست آن است که در غیاب انسان، حق دوستی را ادا کند)؛ «وَ الصَّدِیقُ مَنْ صَدَقَ غَیْبُهُ». اشاره به اینکه کسانی که در حضور انسان اظهار محبّت و عشق و علاقه می کنند، ممکن است نشانه واقعی دوستی آنها نباشد؛ دوستی واقعی آنگاه آشکار می شود که انسان در غیاب دوستش تمام آنچه را در حضور می گفت و رعایت می کرد بگوید و رعایت کند.
امام علی(علیه السلام) در بخش دیگری از این نامه می فرماید: (چه بسا دورافتادگانی که از خویشاوندان نزدیک تر و خویشاوندانی که از هرکس دورترند)؛ «وَ رُبَّ بَعِیدٍ أَقْرَبُ مِنْ قَرِیبٍ، وَ قَرِیبٍ أَبْعَدُ مِنْ بَعِیدٍ». اشاره به اینکه پیوندهای نَسَبی همیشه دلیل بر پیوند دل ها و نزدیکی فکرها نیست؛ گاه می شود دور افتادگان به انسان از نزدیکان نزدیک ترند.
آنچه مهم است پیوند دل و ارتباط ارواح به یکدیگر است که اگر در نزدیکان پیدا نشد می توان آن را در دورافتادگان جستجو کرد. «قرآن کریم» نیز می فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلَادِکُمْ عَدُوّاً لَّکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ».(۳)
حضرت در ادامه می فرماید: (غریب کسی است که دوستی نداشته باشد)؛ «وَ الْغَرِیبُ مَنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ حَبِیبٌ». آری! آنچه انسان را از غربت بیرون می آورد محبّت است و کسانی که محروم از محبّت دوستانند تنهای تنهایند. این غربت از عوامل مختلفی سرچشمه می گیرد: گاه کبر و غرور و خودبرتربینی است که مردم را از انسان می راند و گاه حسادت ها و گاه بی وفایی ها و عوامل دیگر است.
بنابراین برای اینکه از غربت بیرون آییم راهی جز این نیست که این گونه رذایل را از خود دور سازیم و با جاذبه اخلاقی دوستان خوبی را برای خود فراهم سازیم. (۴)
پی نوشت ها:
(۱). «مناسب» از ریشه «نسب» در اینجا به معنای خویشاوند است.
(۲). شرح نهج البلاغة، ابن أبی الحدید، أبو حامد عز الدین عبد الحمید بن هبة الله بن محمد بن محمد، محقق / مصحح: محمد ابوالفضل ابراهیم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، ۱۴۰۴ قمری، چاپ: اول، ج ۱۶، ص ۱۱۷.
(۳). سوره تغابن، آیه ۱۴.
(۴). گردآوری از کتاب: پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)، مکارم شیرازی، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعی از فضلاء، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۸۶ شمسی، چاپ: اول، ج ۹، ص ۶۷۵.
ارسال دیدگاه