وقتی سینما، زمین فوتبال شد؛ نگاهی به تجربه‌ی اکران‌های جام جهانی ۲۰۲۶

به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ پایانِ جام جهانی ۲۰۲۶ برای سینمای ایران، تنها یک پایان‌بندیِ ورزشی نبود؛ بلکه نقطه عطفی بود که نشان داد «سالن سینما» فراتر از یک مکان برای اکران فیلم، ظرفیتی نهفته برای خلق «تجربه‌های جمعی» دارد. آمارهای منتشر شده از فروش بیش از ۱۱ میلیارد تومانی مسابقات، شاید در نگاه اول تنها یک عدد در گیشه باشد، اما در نگاه دقیق‌تر، این عدد بازتاب‌دهنده‌ی یک عطش اجتماعی برای تماشایِ دسته جمعی است.

شروعی پرچالش، پایانی پرهیاهو
ماجرای اکران فوتبال در سینماها از خردادماه، با یک «تردیدِ مدیریتی» آغاز شد. لغوِ عجیب مسابقه ایران و نیوزیلند یا تعطیلی‌ها به خاطر عزاداری، نشان می‌داد که سینمای ایران هنوز برای مواجهه با چنین رویدادهای زنده و ناگهانی، آمادگی کامل ندارد. اما دیدار ایران و بلژیک، ورق را برگرداند. این مسابقه با ثبت فروش نزدیک به ۶ میلیارد تومان، نه تنها یک موفقیت اقتصادی بود، بلکه به سینماداران ثابت کرد که اگر «رویداد» درست تعریف شود، مخاطب حتی در روزهای کم‌رمقِ فیلم‌ها، به سالن‌ها بازخواهد گشت.

جام جهانی؛ فرصتی که نباید به دست فراموشی سپرده شود
آنچه در این دوره رخ داد (از جمله نمایش مسابقات نیمه‌نهایی و فینال)، نشان داد که اکران فوتبال دیگر یک اتفاقِ «شانسی» نیست. ۴۲ هزار تماشاگری که برای تماشای فینال روی پرده نقره‌ای بلیت خریدند، نشان دادند که سینما می‌تواند رقیبِ جدیِ نمایشگرهای خانگی باشد؛ به شرطی که «کیفیت» و «شورِ جمعی» در کنار هم قرار گیرند. پراکندگی جغرافیایی مخاطبان (از تهران تا خوزستان و اصفهان) نیز گواهی است بر این که این اشتیاق، منحصر به پایتخت‌نشینان نیست.

نکته‌ای برای تامل؛ از فروش ناخالص تا سود خالص
با این حال، باید مراقب بود که این موفقیتِ میلیاردی، ما را دچار خطای دید نکند. گزارش‌های سمفا، اعدادِ «فروش ناخالص» را نشان می‌دهد. هزینه‌های جانبی، سهم سامانه‌ها، مالیات و هزینه‌های اجرایی، ابعاد پنهان این ماجرا هستند که هنوز برای تحلیل دقیق اقتصادی، در پرده‌ای از ابهام باقی مانده‌اند. اگر قرار است سینمایِ رویدادمحور جای خود را باز کند، شفافیت در این هزینه‌ها اولین قدم برای تبدیل «تجربه» به «صنعت» است.

سینما؛ فراتر از پرده نقره‌ای
تجربه جام جهانی ۲۰۲۶ به ما آموخت که مخاطبِ ایرانی، بیش از هر چیز بهانه‌ای برای «با هم بودن» می‌خواهد. اگر سینماداران بتوانند از بندِ اطلاع‌رسانی‌های دقیقه نودی رها شوند و هماهنگی با نهادهای مجوزدهنده را به یک رویه ثابت (و نه اضطراری) تبدیل کنند، این «اکران‌های فوتبالی» می‌تواند در آینده به پاشنه آشیلِ نجات‌بخشِ گیشه در روزهای رکود تبدیل شود.

امروز، توپ فوتبال بیش از هر فیلمِ تجاری دیگری، مخاطبان را به سالن‌ها کشاند. شاید وقت آن رسیده باشد که در تعریفِ کارکرد سینما، تجدیدنظر کنیم؛ سینما، خانه‌ی فیلم است، اما می‌تواند تماشاخانه‌ی رویدادهای ملی و جهانی نیز باشد.