به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، یکی از چالش‌های اصلی نظام نوآوری ایران، نه کمبود دانش، بلکه نبودِ پلی برای اتصال دانش به تقاضای واقعی بازار است. سازمان بسیج علمی با درک این موضوع، ساختاری چندلایه را طراحی کرده که از شناسایی تا تجاری‌سازی را پوشش می‌دهد. محمد گرجی در این گفت‌وگو با تشریح الگوی بسیج علمی، ابعاد عملیاتی این حمایت‌ها را به‌طور دقیق تشریح کرده است.
گستره چتر حمایتی بسیج علمی از فناوری‌های سخت تا صنایع نرم و خلاق
مهندسیِ نیاز؛ از شناسایی «کاشف» تا حل مسئله
یکی از فعالیت‌های این سازمان، «طرح باقرالعلوم (ع)» است. مدیر طرح باقرالعلوم (ع) با اشاره به اینکه در این طرح، به جای تعریف پروژه‌های انتزاعی، بر «مسئله واقعی» تمرکز شده است، می‌گوید: ما در هر استان تیم‌های ویژه‌ای تحت عنوان "کاشف" داریم که وظیفه‌شان احصای نیازهای واقعی صنعت و دستگاه‌های اجرایی است.این فرآیند در چهار مرحله دقیق انجام می‌شود:
1. شناسایی: احصای مسائل واقعی توسط تیم‌های استانی.
2. تبدیل: تبدیل این چالش‌ها به قالب‌های استانداردِ RFP (درخواست برای پروپوزال).
3. پروپوزال‌نویسی:فراخوان و دریافت طرح‌های پژوهشی از تیم‌های دانشجویی و نخبگانی.
4. اجرا: انعقاد قرارداد و نظارت بر پیشرفت تا حصول نتیجه.
تاکنون در مجموع در دو طرح باقرالعلوم و امام صادق (ع) حدود چهارهزار مسئله شناسایی شده و برای حدود هزار و هفتصد مورد، قراردادهای اجرایی منعقد شده است.
طرح شهید چمران؛ ایده‌هایی که از «تقاضا» جلوترند
در کنار طرح‌های نیازمحور، «طرح شهید چمران» به عنوان بازوی «ایده‌محور» عمل می‌کند. مدیر اداره هدایت و حمایت از پژوهش‌های سازمان بسیج علمی کشور تصریح کرد که در این طرح، اگر محققی یا تیم فناوری اولویت راهبردی یا ایده‌ای نوآورانه داشته باشد که لزوماً از سوی صنعت درخواست نشده اما برای آینده کشور حیاتی است، مورد حمایت ویژه قرار می‌گیرد. این طرح، فرصتی برای اساتید و تیم‌های نخبه است تا در مرزهای دانش حرکت کنند.
«تاثریا»؛ پلی برای عبور از دره مرگ فناوری
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مصاحبه، تأکید بر «طرح تاثریا» است. گرجی با اشاره به مفهوم «دره مرگ» در دنیای استارتاپ‌ها یعنی مرحله‌ای که ایده‌های آزمایشگاهی نمی‌توانند به تولید انبوه برسند، خاطرنشان کرد: «بسیاری از تیم‌ها در مرحله ساخت نمونه اولیه متوقف می‌شوند. طرح تاثریا دقیقاً برای حمایت از همین تیم‌هاست؛ یعنی کمک به مذاکره با بازار، جذب سرمایه و تبدیل تیم‌های پژوهشی به واحدهای فناورِ اقتصادی.
حمایت از صنایع نرم و خلاق در سایه طرح امام صادق علیه‌السلام
اداره هدایت و حمایت از پژوهش‌ها، حوزه فناوری‌های سخت را تنها مخاطب خود نمی‌داند. در «طرح امام صادق (ع)»، تمرکز بر «صنایع نرم و خلاق» است. این طرح به دنبال حمایت از تیم‌هایی است که در حوزه‌های علوم انسانی، خدماتِ هوشمند، فرهنگ و هنر و از این دست فعالیت می‌کنند. به گفته مدیر اداره هدایت و حمایت از پژوهش‌های سازمان بسیج علمی کشور ، حتی پایان‌نامه‌های دکتری و کارشناسی ارشد و حتی رساله‌های پسادکتری که دارای قابلیتِ کاربردی شدن باشند، در چتر حمایتی «جهاد علمی» قرار گرفته و به جایِ نگاهِ صرفاً آکادمیک، به سمتِ «حل مسائل واقعی و مورد نیاز کشور» سوق داده می‌شوند.
تحول در پارادایم پژوهش
محمد گرجی معتقد است که کلید واقعی توسعه فناوری در کشور، تغییر پارادایم از «تولید مقاله» به «حل مسئله» است. اداره هدایت و حمایت از پژوهش‌ها با طراحی فرآیندهایی که از نیازسنجی میدانی آغاز شده و به تجاری‌سازی ختم می‌شود، عملاً در حال بازتعریف نقش سازمان‌های حمایتی است. این رویکرد به معنای آن است که یک نخبه، استاد دانشگاه یا تیم فناور، دیگر نیازی نیست نگران پیچیدگی‌های بازاریابی یا موانع اداری ورود به صنعت باشد؛ چرا که این سازمان با نقش‌آفرینی به‌عنوان حلقه واسط، امکان پیوند میان دانش و تقاضای واقعی را فراهم می‌کند تا خروجی این پروژه‌ها، نه صرفاً در گزارش‌های سالانه، بلکه در کف صنعت و بازار قابل مشاهده باشد.
در نهایت، این شبکه گسترده از طرح‌های باقرالعلوم (ع)، شهید چمران و امام صادق (ع) و جهاد علمی، دروازه‌ای باز برای تمامی نخبگانی است که دغدغه‌ی حل چالش‌های ملی را دارند. با تکیه بر ابزارهای حمایتی در سطوح مختلف از اعتباری و مالی، سازمان بسیج علمی در پی حمایت از هسته‌های فناور و نخبگانی ست که «جهاد علمی» را در متنِ کسب‌وکارهای دانش‌بنیان پیاده کنند. پژوهشگران و تیم‌های نوپا می‌توانند از طریق مراکز استانی و سامانه اختصاصی طرح‌ها در سایت رسمی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، برای ورود به این چرخه اقدام کنند تا با بهره‌گیری از زیرساخت‌های مهیا شده، ایده‌‌ی خود را به موتور محرک توسعه کشور بدل سازند.
ارسال دیدگاه