به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ تا پیش از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، چشم‌انداز صنعت هوانوردی جهان امیدوارکننده بود. یاتا پیش‌بینی کرده بود که در سال جاری، خطوط هوایی جهان به سود خالص بی‌سابقه ۴۱ میلیارد دلاری دست یابند؛ رقمی که ۱.۵ میلیارد دلار بیشتر از سال ۲۰۲۵ بود. نرخ سود خالص ۳.۹ درصدی در نگاه اول اندک به نظر می‌رسید، اما انعطاف‌پذیری پساکرونا را نشان می‌داد.
اما جنگ و محاصره دریایی خلیج فارس، همه معادلات را بر هم زد. رویترز در گزارشی از ریو می‌نویسد که مدیران ارشد خطوط هوایی دیگر امیدی به تحقق این رقم ندارند و انتظار می‌رود پیش‌بینی سود در همین نشست «به سمت پایین بازنگری شود». هزینه سوخت که معمولاً تا ۲۵ درصد از هزینه‌های عملیاتی ایرلاین‌ها را تشکیل می‌دهد، اکنون با جهش بی‌سابقه‌ای همراه شده است.
مودیز: «چشم‌انداز منفی» و سقوط ۳۵ درصدی سود
مؤسسه رتبه‌بندی مودیز هفته گذشته هشدار داد که «افزایش هزینه سوخت ناشی از جنگ ایران و اختلال در تنگه هرمز، سود عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را به طور معناداری کاهش خواهد داد». این مؤسسه، چشم‌انداز صنعت هوانوردی را از «با ثبات» به «منفی» کاهش داد.
اما عددی که تحلیلگران را بهت‌زده کرد، پیش‌بینی ۳۵ درصدی مودیز بود: «سود صنعت در سال ۲۰۲۶ ممکن است بیش از ۳۵ درصد نسبت به برآوردهای اولیه کاهش یابد، پیش از آنکه در سال ۲۰۲۷ بهبود یابد». این یعنی از سود ۷۲.۸ میلیارد دلاری پیش‌بینی‌شده، دست‌کم ۲۵ میلیارد دلار محو خواهد شد.
تقاضای مسافر؛ اولین سقوط پساکرونا
اما فشار تنها از ناحیه هزینه نیست. مشتریان نیز شروع به عقب‌نشینی کرده‌اند. داده‌های یاتا نشان می‌دهد که تقاضای جهانی سفر هوایی در آوریل ۲۰۲۶ «برای اولین بار در روند احیای پساکرونا کاهش یافت». نکته قابل توجه، افت ۴۶.۶ درصدی تقاضا در خطوط هوایی خاورمیانه است. این یعنی بحران منطقه‌ای فراتر از یک منازعه امنیتی رفته و به یک «شوک تجاری جهانی» تبدیل شده است.
ایر ایندیا؛ قربانیِ هزینه سوخت و مسیرهای طولانی‌تر
نمونه بارز این فشار را می‌توان در ارتباط داخلی «کمبل ویلسون»، مدیرعامل در حال خروج ایر ایندیا، مشاهده کرد. ویلسون در یادداشتی به کارکنانش نوشته است: «ما برخی از پروازهای آوریل و مه را به دلیل افزایش شدید قیمت سوخت و بسته شدن حریم هوایی کاهش داده‌ایم. متأسفانه، وضعیت همچنان فوق‌العاده دشوار است و چاره‌ای جز کاهش بیشتر برنامه‌های ژوئن و جولای نداریم».
ویلسون توضیح داد که با وجود افزایش قیمت بلیت و اعمال سوخت‌سورشارژ، «مسافران در صورت افزایش بیش از حد قیمت، تصمیم می‌گیرند در خانه بمانند». نکته جالب آنکه دولت هند افزایش قیمت سوخت داخلی را به ۲۵ درصد محدود کرده، اما همین میزان هم برای به حاشیه راندن سودآوری کافی است.
رقابت نابرابر؛ ایرلاین‌های آمریکایی ۷ بار قیمت را بالا بردند
در سوی دیگر جهان، باب جردن، مدیرعامل ساوت‌وست ایرلاینز، به رویترز گفت: «خطوط هوایی آمریکا از فوریه تاکنون در هفت نوبت قیمت بلیت‌ها را افزایش داده‌اند، بدون اینکه شاهد تضعیف تقاضا باشیم». اما هشدار داد که این افزایش‌ها هنوز «حتی نزدیک به پوشش هزینه‌های فعلی سوخت نیست».
تحلیلگران مؤسسه مودیز معتقدند «حاشیه سود در این صنعت آنقدر نازک است که حتی تغییرات کوچک در قیمت سوخت می‌تواند میلیاردها دلار سود را یک شبه از بین ببرد».
از بحران کرونا تا بحران سوخت؛ تولد یک «نظم جدید»
اما شاید عمیق‌ترین تحلیل از زبان خود مدیران صنعت در نشست ریو بیان شد. ویلی والش، مدیرکل یاتا، پیش از این اذعان کرده بود که «خطوط هوایی در برابر هزینه‌های فزاینده ناشی از تنگناهای زنجیره تأمین، درگیری‌های ژئوپلیتیکی و تجارت جهانی کند، تاب‌آوری ساخته‌اند». اما این بار، ماهیت بحران متفاوت است.
کمبل ویلسون در پاسخ به سوالی درباره چشم‌انداز گفت: «وقتی شما همه پویایی‌های رقابتی، هزینه‌های اضافی این پروازهای طولانی‌تر و افزایش هزینه سوخت را در نظر بگیرید، برخی مسیرها به سادگی از نظر اقتصادی توجیه ندارند».
این نقل قول کوتاه، شاید دقیق‌ترین توصیف از آن چیزی باشد که در ریودوژانیرو در جریان است: «بازتعریف قدرت». قدرتی که دیگر نه در تعداد هواپیماها یا مسیرهای پروازی، که در توانایی بقا در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک سنجیده می‌شود و بهای آن را مسافران عادی در لندن، نیویورک و توکیو خواهند پرداخت.
راه‌دانا تحولات صنعت هوانوردی جهانی و پیامدهای اقتصادی جنگ را به صورت مستمر پوشش خواهد داد.
ارسال دیدگاه