به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ آیات ۲۶ تا ۳۳ سوره غافر بخشی از داستان رویارویی فرعون با حضرت موسی(ع) و واکنش «مؤمن آل‌فرعون» را به تصویر می‌کشد. این آیات از یک‌سو پرده از توطئه‌ها و دسیسه‌های دشمنان حق برمی‌دارد و از سوی دیگر، سنت الهی در مجازات ستمگران و ضرورت ایستادگی در برابر آنان را تبیین می‌کند.
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این آیات را نمونه‌ای روشن از تقابل جبهه استکبار و جبهه ایمان می‌داند؛ تقابلی که در نهایت به شکست دشمن و پیروزی حق می‌انجامد.
وقتی دشمن از منطق شکست می‌خورد، به حذف روی می‌آورد
آیات با نقل سخن فرعون آغاز می‌شود، «ذَرُونِی أَقْتُلْ مُوسَی وَلْیَدْعُ رَبَّهُ»؛ مرا واگذارید تا موسی را بکشم و او هم پروردگارش را بخواند. این سخن نشانه درماندگی فرعون در برابر منطق و معجزات موسی(ع) است. فرعون پس از آنکه در میدان استدلال و اقناع افکار عمومی ناکام ماند، راه حذف فیزیکی را در پیش گرفت.
او برای توجیه این جنایت نیز به جنگ روانی متوسل شد و گفت که «إِنِّی أَخَافُ أَنْ یُبَدِّلَ دِینَکُمْ أَوْ أَنْ یُظْهِرَ فِی الْأَرْضِ الْفَسَادَ»، من می‌ترسم که موسی دین شما را تغییر دهد یا در زمین فساد برپا کند. این شیوه همیشگی مستکبران است، آنان خود منشأ فسادند اما برای حفظ قدرت، مصلحان را به فساد متهم می‌کنند و حقایق را وارونه جلوه می‌دهند.
این آیات نشان می‌دهد که دشمن هنگامی که از مقابله منطقی ناتوان می‌شود، به تهدید، ارعاب، ترور شخصیت و حذف فیزیکی روی می‌آورد، روشی که در طول تاریخ بارها از سوی جبهه باطل تکرار شده است.
پناه بردن به قدرت خدا نخستین گام مقاومت است
در برابر این تهدید آشکار، حضرت موسی(ع) واکنشی سرشار از ایمان نشان می‌دهد «إِنِّی عُذْتُ بِرَبِّی وَرَبِّکُمْ مِنْ کُلِّ مُتَکَبِّرٍ لَا یُؤْمِنُ بِیَوْمِ الْحِسَابِ». موسی(ع) به جای ترس از قدرت ظاهری فرعون، به خدا پناه می‌برد.منشأ اصلی طغیان فرعون، تکبر و بی‌ایمانی به قیامت است. کسی که حسابرسی الهی را باور نداشته باشد، هیچ مانعی برای ظلم و جنایت در برابر خود نمی‌بیند. از نگاه قرآن، قدرت حقیقی در دست خداست و مؤمنان در سخت‌ترین شرایط نیز باید اتکای خود را بر او قرار دهند.
این آیه درس مهمی برای جبهه حق دارد، مقاومت حقیقی از اعتماد به خدا آغاز می‌شود، نه از محاسبات صرف مادی. موسی(ع) پیش از هر اقدام ظاهری، سنگر معنوی خود را مستحکم می‌کند و همین توکل، زمینه پیروزی نهایی او را فراهم می‌سازد.
وقتی صدای حق از دل دستگاه فرعون آمد
در ادامه، قرآن از شخصیت برجسته‌ای سخن می‌گوید که در دربار فرعون ایمان خود را پنهان کرده بود، «وَقَالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَکْتُمُ إِیمَانَهُ».
این مؤمن شجاع در لحظه‌ای حساس به میدان می‌آید و از موسی(ع) دفاع می‌کند. او خطاب به فرعونیان می‌گوید که «أَتَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ یَقُولَ رَبِّیَ اللَّهُ» آیا مردی را فقط به جرم اینکه می‌گوید پروردگار من خداست می‌کشید؟
علامه طباطبایی معتقد است که مؤمن آل‌فرعون در استدلال خود از منطقی‌ترین شیوه استفاده می‌کند. او ابتدا حقانیت موسی(ع) را به رخ می‌کشد و سپس با بیانی عقلانی هشدار می‌دهد که اگر موسی دروغگو باشد، زیانش متوجه خودش خواهد بود، اما اگر راستگو باشد، بخشی از عذاب‌هایی که وعده داده بر شما فرود خواهد آمد «وَإِنْ یَکُ صَادِقًا یُصِبْکُمْ بَعْضُ الَّذِی یَعِدُکُمْ».
این روش نشان می‌دهد که دفاع از حق تنها با احساسات انجام نمی‌شود، بلکه نیازمند منطق، استدلال و شجاعت است. مؤمن آل‌فرعون در قلب حکومت طاغوت ایستاد و بدون هراس، حقیقت را بیان کرد.
مجازات دشمن، سنتی تغییرناپذیر استبخش مهمی از سخنان مؤمن آل‌فرعون به هشدار درباره سرنوشت ستمگران اختصاص دارد. او می‌گوید که «إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ کَذَّابٌ» خداوند اسراف‌کنندگان و دروغگویان را هدایت نمی‌کند.
منظور از «مسرف» کسی است که از حدود الهی فراتر می‌رود و در ظلم و فساد افراط می‌کند. فرعون و اطرافیانش مصداق کامل این ویژگی بودند. آنان نه‌تنها حق را انکار کردند، بلکه برای نابودی آن نیز به هر جنایتی دست زدند.
شخص مؤمن آل‌فرعون سپس قوم خود را از روزهای عذاب الهی می‌ترساند و می‌گوید که «یَا قَوْمِ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ مِثْلَ یَوْمِ الْأَحْزَابِ». او سرنوشت اقوامی چون عاد، ثمود و دیگر ملت‌های طغیانگر را یادآوری می‌کند که به سبب تکذیب پیامبران گرفتار مجازات الهی شدند.
پیام این هشدار روشن است، دشمن هرچقدر قدرتمند به نظر برسد، اگر بر مسیر ظلم و تکذیب حق اصرار ورزد، سرانجام از سنت مجازات الهی گریزی نخواهد داشت. قدرت‌های طاغوتی ممکن است مدتی میدان‌داری کنند، اما بقای آنان تضمین‌شده نیست و پایان راهشان سقوط است.
مقاومت آگاهانه؛ راه نجات از سرنوشت فرعونیان
آیات ۲۶ تا ۳۳ سوره غافر نشان می‌دهد که جبهه باطل همواره با دسیسه، تحریف حقیقت و تهدید به میدان می‌آید، اما اهل ایمان نباید مرعوب این ظواهر شوند. موسی(ع) با توکل بر خدا ایستاد و مؤمن آل‌فرعون با شجاعت از حق دفاع کرد. در مقابل، فرعون با همه قدرت ظاهری خود در مسیر نابودی گام برمی‌داشت.
از منظر تفسیر المیزان، این آیات یک سنت همیشگی را بیان می‌کنند، اینکه هرگاه مؤمنان در برابر فشار دشمن مقاومت کنند و از مسیر حق منحرف نشوند، دسیسه‌های باطل بی‌اثر خواهد شد و ستمگران سرانجام به کیفر اعمال خود خواهند رسید. بنابراین، راه پیروزی جبهه حق نه سازش با باطل، بلکه ایستادگی آگاهانه، تکیه بر قدرت الهی و حفظ امید به وعده‌های قطعی خداوند است.
ارسال دیدگاه