به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در دوره‌ای که بسیاری از افراد زیر بار فشارهای کاری، خانوادگی و اجتماعی احساس می‌کنند مسئولیت همه چیز را باید بر عهده بگیرند، شناخت مرز میان وظایف واقعی و مسئولیت‌های ساخته ذهن مضطرب اهمیتی دوچندان پیدا کرده است.
در دنیایی پرتنش که فشارهای کاری، مشکلات خانوادگی و واقعیت‌های پرچالش زندگی مدرن بر دوش افراد سنگینی می‌کند، بسیاری از مردم احساس می‌کنند مسئولیت همه چیز و همه کس بر گردن آن‌هاست. اضطراب نیز در این میان نقشی جدی دارد؛ گاه آن‌قدر قدرتمند عمل می‌کند که مرز میان مسئولیت‌های واقعی و وظایفی که صرفاً در ذهن شکل گرفته‌اند به‌طور کامل از بین می‌رود.
برای بسیاری از افراد، تشخیص اینکه کدام فشارها واقعی و کدام‌یک ساخته ذهن مضطرب است کار آسانی نیست. ذهن مضطرب معمولاً افکاری تولید می‌کند که می‌گوید «اگر این اتفاق افتاد، تقصیر تو بود»، «اگر فلان فرد ناراحت شد، کوتاهی کردی»، «اگر کسی تصمیم اشتباهی گرفت، تو باید بهتر راهنمایی می‌کردی». چنین افکاری، بدون اینکه پایه‌ای واقعی داشته باشند، فرد را در چرخه‌ای از احساس گناه و مسئولیت‌پذیری بیمارگونه گرفتار می‌کنند.
به‌عنوان نمونه، بسیاری از افراد عادت دارند شادی دیگران را بر نیازهای شخصی خود مقدم بدانند. اگر دوستی ناراحت باشد، تلاش می‌کنند قیمت هرگونه فرسودگی را بپردازند فقط برای اینکه او احساس بهتری پیدا کند. اگر این کار موفقیت‌آمیز نباشد، خود را سرزنش می‌کنند که «می‌توانستم بیشتر تلاش کنم» یا «باید کاری می‌کردم که اصلاً به چنین تصمیمی نرسد». این همان فشار ناعادلانه‌ای است که اضطراب به فرد تحمیل می‌کند.
اگر تاکنون احساس کرده‌اید مسئول ناراحتی کسی هستید یا خود را به‌خاطر تصمیم‌های نادرست دیگران سرزنش کرده‌اید، ممکن است لازم باشد مرزهای مسئولیت‌پذیری سالم را دوباره تعریف کنید. بسیاری از متخصصان تأکید دارند که چهار حوزه مهم وجود دارد که برخلاف تصور عمومی، هیچ یک از آن‌ها در حیطه مسئولیت شما قرار نمی‌گیرد؛ حتی زمانی که اضطراب چیز دیگری می‌گوید.
۴ زمینه در محدود مسئولیت افراد قرار نمی‌گیرد
۱. احساسات و واکنش‌های عاطفی دیگران
یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید به آن توجه داشت این است که هیچکس مسئول احساسات دیگران نیست. هر فردی مسئول واکنش‌های عاطفی خودش است؛ اینکه چه چیزی او را ناراحت، خشمگین یا شاد می‌کند و چگونه به محرک‌های بیرونی پاسخ می‌دهد.
رفتارهای ما می‌توانند بر احساسات دیگران اثر بگذارند، اما مدیریت این احساسات کاملاً به عهده خودشان است. برای مثال، اگر آشنایی از شما درخواست کمکی کند و شما به دلایلی امکان انجام آن را نداشته باشید، ممکن است او ناامید شود، اما این ناامیدی مسئولیت شما نیست. شما فقط مسئول رفتار محترمانه و شفاف خود هستید، نه مسئول تنظیم هیجانات دیگران.
در بسیاری از روابط، افراد ناخودآگاه خود را موظف می‌دانند که ناراحتی دیگران را به حداقل برسانند. اما تلاش برای اینکه همیشه خوشحال‌کننده باشیم، اغلب به معنای نادیده گرفتن مرزهای شخصی است. احترام گذاشتن به احساسات دیگران مهم است، اما فدا کردن رفاه خود برای جلوگیری از ناراحتی دیگران، مسئولیتی سالم یا واقعی نیست.
۲. تصمیم‌هایی که دیگران می‌گیرند
مشاهده اینکه فردی که دوستش دارید در حال گرفتن تصمیم‌هایی است که به ضرر او تمام می‌شود، ممکن است بسیار دردناک باشد. طبیعی است که تمایل داشته باشید مداخله کنید و او را نجات دهید. اما واقعیت این است که تصمیم دیگران، مسئولیت خودشان است.
حتی در روابط بسیار نزدیک، هیچکس نمی‌تواند مسیر یک فرد دیگر را به‌طور کامل کنترل کند. اگر شما همواره تمام مشکلات اطرافیان را حل کنید، فرصت رشد، تجربه و یادگیری از آن‌ها گرفته می‌شود. افراد باید آزادی اشتباه کردن داشته باشند، حتی اگر این اشتباه‌ها برای بیننده سخت باشد.
رها کردن حس مسئولیت نسبت به انتخاب‌های دیگران به معنای بی‌تفاوتی نیست، بلکه به معنای پذیرفتن این حقیقت است که کنترل زندگی هر فرد در نهایت در دستان خودش است.
۳. نتیجه نهایی تلاش‌های شما
بسیاری از افراد به اشتباه تصور می‌کنند نتیجه هر کار، معیار ارزشمندی آن‌هاست. این طرز فکر باعث می‌شود فرد به‌جای تمرکز بر تلاش، تمام انرژی خود را صرف نگرانی درباره نتیجه کند؛ نتیجه‌ای که معمولاً عوامل متعددی خارج از کنترل او بر آن تأثیر می‌گذارند.
برای نمونه، ارتقای شغلی کاملاً در اختیار شما نیست. شما می‌توانید مهارت‌های خود را ارتقا دهید، عملکرد خوبی ارائه دهید و درخواست ارتقا بدهید، اما نمی‌توانید بودجه شرکت یا تصمیم مدیران را کنترل کنید.
تمرکز بر تلاش به‌جای نتیجه، به معنی پذیرفتن این است که آنچه در اختیار شماست، عملکرد شماست ؛ نه همه عوامل محیطی و تصمیم‌هایی که دیگران می‌گیرند.
۴. انتظارات دیگران و جامعه
گاهی افراد خود را موظف می‌دانند انتظارات خانواده، دوستان یا حتی هنجارهای اجتماعی را برآورده کنند؛ حتی زمانی که این انتظارات غیرواقعی یا ناسازگار با ارزش‌های شخصی آن‌هاست.
اینکه کسی از شما انتظار داشته باشد هر روز تماس بگیرید، به این معنا نیست که شما موظف به انجام این کار هستید. اینکه جامعه تصویری کلیشه‌ای از «زن خوب»، «فرزند خوب» یا «دوست ایده‌آل» ارائه می‌دهد، به معنای آن نیست که باید خود را در قالب آن تعریف کنید.
تصورات دیگران اغلب ناعادلانه‌اند یا با هویت شما همخوانی ندارند. هر انتظاری الزاماً مسئولیت شما نیست.
چرا فکر می‌کنیم مسئول همه چیز هستیم؟
اضطراب، زمانی که فرد احساس می‌کند چیزی خارج از کنترلش است، وارد عمل می‌شود. ذهن مضطرب از عدم قطعیت متنفر است و تلاش می‌کند با ایجاد «توهم کنترل» احساس امنیت ایجاد کند. وقتی احساس می‌کنیم مسئول احساسات یا تصمیم‌های دیگران هستیم، گویی جهان قابل پیش‌بینی‌تر و امن‌تر به نظر می‌رسد؛ اما این فقط یک خطای ذهنی است.
اضطراب تلاش می‌کند ما را از ناراحتی دور کند. مثلاً وقتی نقشه‌ای را لغو می‌کنیم، ترجیح می‌دهیم بیش از حد توضیح بدهیم تا رفتارمان مبادا باعث رنجش دیگری شود. این واکنش درواقع تلاشی برای کم کردن تنش است، نه یک ضرورت واقعی.
درک این رابطه میان اضطراب و کنترل باعث می‌شود نسبت به خود مهربان‌تر باشیم و بهتر تشخیص بدهیم چه چیزهایی واقعاً از حوزه مسئولیت ما خارج است.
چه چیزهایی واقعاً مسئولیت شماست؟
در نهایت، تنها سه حوزه وجود دارد که به‌صورت واقعی و منطقی در محدوده مسئولیت شما قرار می‌گیرد:
۱. نحوه ارتباط و گفت‌وگوی شما با دیگران
۲. رفتار و شیوه برخورد شما با اطرافیان
۳. رسیدگی به زندگی شخصی و تعهدات واقعی شما
اگر مرزهای خود را با احترام و شفافیت بیان کنید، واکنش دیگران به این مرزها مسئولیت شما نیست. هر فردی دنیا را از دریچه تجربیات، گذشته و حساسیت‌های خود می‌بیند. حتی اگر مودبانه، دقیق و مهربانانه سخن بگویید، باز هم ممکن است واکنش طرف مقابل از کنترل شما خارج باشد.
اینکه دیگران چگونه برداشت می‌کنند، چگونه احساس می‌کنند و چگونه به حرف‌های شما پاسخ می‌دهند، بخشی از مسئولیت شما نیست. تلاش برای کنترل واکنش‌ها و احساسات دیگران فقط بار سنگینی بر دوش شما می‌گذارد و به افزایش اضطراب منجر می‌شود.
ارسال دیدگاه