سومین سال خشک متوالی در ایران به پایان رسید

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ فیروز قاسم‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور اظهار داشت: در طول سه سال گذشته، کاهش به ترتیب 37، 18 و 15 درصدی بارش نسبت به شرایط نرمال بر اساس شبکه ایستگاهی مبنای وزارت نیرو، باعث حاکم شدن خشکسالی هیدرولوژیکی و کاهش مضاعف دبی پایه رودخانه‌ها و ورودی به مخازن سطحی و منابع آب زیرزمینی شد و همین امر محدودیت‌های جدی در تأمین آب نسبت به سال‌های نرمال به بار آورد.

وی افزود: عدم توازن زمانی و مکانی بارش‌ها نسبت به شرایط نرمال نیز باعث تشدید این محدودیت شد و بعضاً استفاده‌ از آب‌های به هنگام را ناممکن ساخت.

سخنگوی صنعت آب خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، کاهش ذخایر مخازن سدها و یا ناهمگن بودن وضعیت ذخیره در مخازن در مناطق مختلف کشور باعث تشدید تنش‌های آبی در برخی مناطق نسبت مناطق دیگر شد. به‌طور مثال شرق کشور در سال آبی گذشته با کاهش جدی بارش روبرو شد و ورودی برخی سدها از جمله سد دوستی به صفر رسید، این در حالیست که وضعیت مخازن سدهای جنوب غرب کشور، به دلیل فعالیت مناسب سامانه سودانی در طول سال آبی گذشته، در شرایط مطلوبی بوده و سدهای استان خوزستان در وضعیت بهتری نسبت به سالهای گذشته قرار گرفتند.

مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور در ادامه اظهار داشت: بررسی‌های وضعیت بارش در سطح حوضه‌های آبریز اصلی کشور نشانگر این است که بارش در حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان با کاهش 5 درصدی، دریای خزر با کاهش 9 درصدی، دریاچه ارومیه با کاهش 11 درصدی، فلات مرکزی با کاهش 24 درصدی، مرزی شرق با کاهش 38 درصدی و قره قوم با کاهش 56 درصدی نسبت به شرایط نرمال مواجه بوده‌است.

قاسم‌زاده ادامه داد: از نظر استانی نیز بر اساس آمار شبکه ایستگاهی مبنای وزارت نیرو، استان‌های خراسان رضوی، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، قزوین و تهران با کاهش بیش از 30 درصدی بارش نسبت به نرمال و استان‌های ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، خوزستان و چهارمحال و بختیاری با رشد بیش از 10 درصدی بارش نسبت به شرایط نرمال مواجه بوده‌اند.

سخنگوی صنعت آب کشور در باره وضعیت پوشش برفی گفت: از نظر وضعیت بارش برف در سال آبی گذشته نیز، بررسی اطلاعات پایگاه‌های ماهواره‌ای نشانگر این است که متوسط روزانه آب معادل برف با کاهش حدود 25 درصدی و متوسط روزانه پوشش برفی با کاهش حدود 13 درصدی نسبت به متوسط 20 سال گذشته روبرو بوده‌است. البته مقادیر متوسط روزانه آب معادل برف در سطح حوضه‌های آبریز کشور متفاوت بوده و بطور مثال در حوضه آبریز زاینده رود، مقدار آن با رشد بیش از دو برابری روبرو بوده است در حالیکه در حوضه‌های آبریز دریاچه ارومیه و ارس با کاهش 60 درصدی مواجه بوده است.

وی درخصوص وضعیت مخازن سدها نیز اظهار داشت: بررسی شرایط مخازن سدها در انتهای سال آبی 1402-1401 نشانگر اینست که ورودی به مخازن سدها نسبت به شرایط متوسط 5 سال اخیر دارای کاهش 13 درصدی، خروجی‌ها دارای کاهش 21 درصدی و حجم مخازن دارای کاهش 4 درصدی بوده‌است. از نظر ورودی در سطح حوضه‌های آبریز 9 گانه مدیریتی (بر اساس تقسیمات جدید شرکت مدیریت منابع آب ایران)، حوضه آبریز کارون بزرگ و زاینده‌رود دارای رشد ورودی بیش از 50 درصد نسبت به سال قبل، کرخه و مرزی غرب با رشد بیش از 40 درصدی، زهره-جراحی و حوضه‌های جنوبی با افزایش 7 درصدی، سفید رود بزرگ با کاهش ورودی 10 درصدی، حوضه ارس و حوضه فلات مرکزی و مرزی شرق با کاهش 18 درصدی، دریاچه ارومیه با کاهش 21 درصدی، اترک و حوضه‌های شمالی با کاهش 34 درصدی مواجه بوده‌اند. حجم مخازن در انتهای سال آبی در حوضه‌ها نه گانه نیز به نحوی بود که حوضه‌های فلات مرکزی و مرزی شرق، اترک و حوضه‌های شمالی، دریاچه ارومیه و ارس با کاهش حجم ذخایر نسبت به سال قبل روبرو بوده‌اند و سایر حوضه‌ها رشد حجم ذخایر نسبت به سال قبل را دارند. در انتهای سال آبی 1402-1401، درصد پرشدگی مخازن سدها در سطح کشور متفاوت بوده و به‌طور مثال سدهای پنج گانه تهران دارای 21 درصد پرشدگی، سد زاینده رود با 36 درصد پرشدگی، سدهای 13گانه دریاچه ارومیه با 29 درصد، زنجیره کارون با 66 درصد، سد کرخه با 36 درصد، سد سفیدرود با 10 درصد، سد اکباتان با 13 درصد، زنجیره وشمگیر، گلستان و بوستان با صفر درصد پرشدگی، سد دوستی با 7 درصد و چاه نیمه‌ها با 4 درصد پرشدگی هستند.

سخنگوی صنعت آب کشوربا اشاره به اینکه شروع سال آبی جدید (1403-1402) با پیش‌بینی سازمان هواشناسی مبنی بر فعالیت مناسب سامانه‌های بارشی در سطح کشور همراه است گفت: بررسی نتایج مدل‌های اقلیمی نشانگر فعالیت مناسب سامانه‌های بارشی در فصول پاییز و زمستان در سطح کشور خواهد بود و در صورت تحقق پیش‌بینی‌ها، امید به جبران بخشی از اثرات منفی خشکسالی هیدرولوژیکی 3 سال اخیر وجود دارد.

قاسم‌زاده در پایان تاکید کرد: احیای وضعیت مخازن آب سطحی و زیرزمینی کشور نیازمند تداوم سال‌های پربارش و حذف کامل آثار خشکسالی هیدرلولوژیکی است و در این شرایط، مدیریت مصرف آب و کاهش مصارف یکی از مهمترین موضوعاتی است که بایستی در سطح جامعه مورد توجه قرار بگیرد.