گذری به نواهای روحبخش و سنت های فراموش شده رمضان در کُردستان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از کُردتودی، ماه رمضان و ماه مهمانی خدا از راه رسید و دوباره روزه داران در این ماه رمضان به مهمانی رفتند که درهایش به روی همه بندگان باز است و با استقبال خاصی پذیرایی می کند، چه زیباست روزه داری معنوی که دل را آراسته و پاک می کند و چشمان را جلا می بخشد، چه زیباست وقتی عاشقانه دری را می کوبی و با مهر و محبت ایزد روبرو می شوی.

با فرا رسیدن ماه رمضان، شهر‌ها و روستاهای مناطق کردنشین، حال و هوای دیگری به خود می‌گیرد ، مومنان با غبار رویی مساجد و پاک کردن شیشه پنجره‌ها، شستن فرش و قالی و سجاده‌ها و پاشیدن عطر و گلاب فضای مساجد را معطر و آن را روحانی و عرفانی می‌کنند.

با مشاهده هلال ماه و رسمی شدن آغاز ماه مبارک رمضان، نوای «مرحبا رمضان» از بام مساجد استان کردستان طنین انداز می شود و مردم با شنیدن این نوای عرفانی و قرآنی خود را برای استقبال از این ماه آماده می کنند.

ندای «مرحبا مرحبا» با آهنگ و وزن خاصی در محله ها به گوش می رسد، آوازی که فرا رسیدن ماه برکت و رحمت را به مردم شهر خبر می دهد و از بلندگوی مساجد این آواز خوش به گوش می رسد و مردم خبردار می شوند که ماه مبارک رمضان آغاز شده است و آنها باید به استقبال این ماه بروند.

مرحبا مرحبا نوایی است که معمولا هر دو نوبت و قبل از اذان عشا و اذان صبح از سوی افراد خوش صدا در تمامی مساجد و تکایای استان کردستان خوانده می شود و مردم را برای حضور در طاعت و عبادت خداوند متعال فرا می خواند.

شلیک توپ مخصوص بر تپه کانی کوزله سنندج 

عبدالله محمدی خادم یکی از مساجد قدیمی سنندج در گفتگو با خبرنگار کردتودی می گوید: در گذشته های نه چندان دور مردم شهر سنندج برای اینکه هلال ماه را ببینند به پشت بام های خانه می رفتند و بعد از آن نقاره چی ها با سرنا زدن بر یکی از بلندای وسط شهر و میدان اصلی شهر مردم را از فرا رسیدن ماه مبارک رمضان خبر دار می کردند.

وی افزود: بعد از آن با شلیک توپ مخصوص که در ان زمان بر تپه ی کانی کوزله قرار داشت مردم شهر می فهمیدند که ماه رمضان فرا رسیده است و انها را به مهمانی خدا فرا می خواندند.

وی که سالها افتخار خادمی مسجد را بر عهده دارد با ابراز تاسف از این موضوع که امروزه تنها رسمی که از گذشته باقی مانده است در مساجد مرحبا و الوداع گفتن است، بیان کرد: امروز با ماشینی شدن و پیشرفت تکنولوژی بسیاری از آداب و رسوم، صمیمیت ها و یکدلی ها از بین رفته است.

وی ادامه داد: احیاء فرهنگ ها و سنت های قدیمی در بین آحاد جامعه به ویژه جوانان می تواند بسیاری از مشکلات جامعه را حل کند ولی متاسفانه کسی به این سنت های قدیمی توجهی نمی کند و هر چه زمان می گذرد آدم ها نیز عوض می شوند و امروز جامعه با این همه مشکل مواجه شده است.

اهالی شهر خودشان ساعت بودند

خاتون فاطمه میرکی بانوی 75 ساله سنندج در گفتگو با خبرنگار کردتودی می گوید: آن سال ها در خانه ها ساعت نبود تا کوک کنند برای وقت سحر. اهالی شهر خودشان ساعت بودند! در هر کوچه و محله ای همیشه یک نفر بود که وقت سحر فانوس به دست درب خانه ها را بکوبد و با صدای بلند سحر را اعلام کند تا بقیه خواب نمانند.

در گذشته روابط مردم در ماه رمضان به شکلی سنتی و با قوانین خاص خودش همراه بود. اگر از قدیمی ها جویا شوید می بینید که در آستانه ماه مبارک، چه سنت هایی را اجرا می کردند که امروز دیگر کسی سراغی از آن ها نمی گیرد.

وی اضافه کرد: در قدیم در روستاهای کردستان مرسوم بود که یک ساعت قبل از افطار روزه داران با بقچه‌هایی پر از خرما و یک نوع نان مخصوص (کولیره) به مسجد می‌رفتند و در مسجد مراسم افطاری را برگزار می‌کردند اما امروزه این رسم تقریبا به دست فراموشی سپرده شده است و کمتر کسی برای مراسم افطاری به مسجد می‌رود.

بانو فاطمه می گوید: بیشتر خانواده‌های طبقه متوسط و بالای کردستان در ماه رمضان کولیره می‌پزند و میان مردم محل یا افراد نیازمند توزیع می‌کنند. به طوری که در روز ۲۶ و ۲۷ ماه رمضان، تقریبا تمام خانواده‌های استان کردستان روزه‌شان را با کولیره و ماست باز می‌کنند.

بعد از افطاری و خواندن نماز عشاء، خانواده‌هایی که وسعشان می‌رسد، کولیره‌های زیادی را به مسجد می‌برند و همراه با ماست در میان نمازگزاران توزیع می‌کنند.

شب‌ها بعد از خوردن افطار، مرد‌ها و زنان برای نماز عشاء دوباره به مسجد رفته و نماز تراویح و و‌تر را نیز اقامه می‌کنند افراد می‌انسال و پیر که نمی‌توانند به مسجد بروند این نماز‌ها را در خانه به صورت فرادی انجام می‌دهند.

 
در فصولی که شب طولانی‌تر است مرد‌ها و زنان از مسجد به خانه‌های همدیگر می‌روند که به آن «شونشینی» می‌گویند و در این شب‌شینی میزبان از میهمانان خود با میوه و شیرینی و خشکبار که به آن «شوچره» می‌گویند پذیرایی می‌کند.

در برخی مناطق، این شب نشینی به صورت چرخه‌ای بوده و هر شب تصمیم می‌گیرند که فردا شب به خانه کی بروند و به طور کامل تا پایان رمضان به تمامی خانه‌ها سر می‌زنند.

 متاسفانه این روزها، به قدری چشم و همچشمی زیاد شده که مهمانی های ماه رمضان گاه برای نشان دادن سفره های رنگین به همدیگر برپا می شود و دلیل اصلی مهمانی‌ها فراموش شده است. 

مهمانی‌های قدیمی ها ساده، ولی باصفا بود. هنوز هم خاطرات آن سال ها برایم جذاب و دوست‌داشتنی است.

پخت کولیره ها و توزیع افطاری بین مردم 

ملا رحمان امام جمعه مسن و خوش اخلاق محله قدیمی آقا زمان نیز از خاطرات ماه رمضان حرف زد و گفت: بعد از افطاری و خواندن نماز عشاء، خانواده هایی که وسعشان می رسید، کولیره های زیادی را به مسجد می آوردند و همراه با ماست در میان نمازگزاران توزیع می کردند.

وی ادامه داد: مردم کردستان بر اساس یک رسم دیرینه، کولیره های کوچکی می پختند و ۵ یا ۶ عدد از این کولیره ها را به نخ می کشیدند و در انبار آرد یا برنجشان قرار می دادند به این امید که خیر و برکت ماه رمضان به دارایی آنها برسد به این ترتیب، هر رشته کولیره یک سال در انبار کردها می ماند و سال بعد، با کولیره های جدید جایگزین می شود.

شاید یکی از مهمترین مراسم ها و آئین های خاص ماه مبارک رمضان که البته همانند آن در سایر نقاط کشور نیز دیده می شود، پهن کردن سفرهای افطاری باشد جایی که معمولا افراد توانمند با پهن کردن سفره های افطاری به یاری نیازمندان و افراد مستمند می شتابند و به آنها کمک می کنند.

کردستانی های قدیم براین باور بودند که با دلی پر از کینه و کدورت نباید گام به اقلیم رمضان گذاشت، برای همین غبار روبی از دل ها ورفع اختلاف با نزدیکان در زمره آیین های استقبال از ماه مبارک قرار می گرفت.

انتهای پیام/