ضریب تاثیر در دستان ۳۶ نشریه ایرانی/ نشریات علمی ابزاری برای پیوند پژوهشگران و نخبگان است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از خبرگزاری علم و فناوری؛ مطبوعات به طورعام در دنیای کنونی از معیارها و شاخص‌های توسعه فرهنگی-اجتماعی به حساب می‌آید. امروزه جامعه‌ای را توسعه یافته می‌نامند که درکنار شاخص‌های اقتصادی و جمعیتی نظیر تولید ناخالص ملی، درآمد سرانه، تولید فولاد و انرژی، نرخ امید به زندگی، میزان مرگ و میر و زادوولد، ساخت سنی و جنسی جمعیت و شاخص‌های دیگر، آموزش و اطلاعات یا به عبارتی دیگر عنصر اطلاعات و میزان دانایی اجتماعی در آن برجسته باشد. بدون تردید در چنین جامعه‌ای مطبوعات و به ویژه نشریات علمی و تخصصی وسیله‌ای برای توزیع، انباشت و همچنین تولید داده‌ها و اطلاعات علمی در جهت گسترش، شکوفایی و پیشرفت همه جانبه آن، به طور روزافزون نقش حیاتی و اساسی دارد و نیز نقش سیستم عصبی آن جامعه را ایفا می‌کند.

پیدایش و گسترش وسایل ارتباط جمعی به خصوص فناوری اطلاعات باعث شده است تا برخی گمان برند که دیگر مطبوعات یا نشریات و بطورکلی عصر فرهنگ نوشتاری به سر آمده و جامعه وارد دوران بصری یا فرهنگ تصویری شده است. این ادعا در مورد نشریات علمی تخصصی صادق نخواهد بود، زیرا نتایج تحقیقات و بررسی‌های متخصصان علوم ارتباطی و اجتماعی حکایت از آن دارد که نه تنها از میزان اعتبار و ارزش اینگونه نشریات کاسته نشده، بلکه دایماً در عصر حاضر که آن را عصر ارتباطات یا اطلاعات یا فراصنعتی نامیده‌اند، نقش و منزلت و جایگاه این رسانه‌ها، عمیق‌تر، گسترده‌تر و حساس‌تر شده است. به ویژه آن که شاهد گسترش روزافزون رشته‌های متعدد علمی در ابعاد بسیار تخصصی و همچنین موسسات و نهادها و آزمایشگاه‌های تحقیقی، پژوهشی هستیم و این امر، ضرورت گسترده هرچه بیشتر، تخصصی‌تر و غنی‌تر اینگونه نشریات را توجیه و تبیین می‌کند.

در انجام کار پژوهشی، گام نهایی نوشتن و عرضه آن است. بدیهی است روش‌های ارتباطی موثری برپا عرضه پژوهش و یافته‌های آن وجود دارد. نوشتن گزارش پژوهشی، پایان‌نامه یا رساله، متون آموزشی، مقالات چاپی و مقالاتی که در همایش‌ها به صورت شفاهی یا پوستر عرضه می‌شوند روش‌های اصلی ایجاد ارتباط بین پژوهشگران به شمار می‌روند.

اساسا نشریات در پاسخ به نیازهای علمی جوامع پدید می‌آیند. بررسی دقیق مقالات چاپ شده در یک نشریه، یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای ارتقاء کمی و کیفی آن نشریه می‌باشد. این موضوع نه تنها به فهم دقیق روند چاپ مقالات در آن نشریه کمک می‌نماید، بلکه زمینه‌ای جهت برنامه‌ریزی برای پیشرفت‌های بعدی آن نشریه می‌باشد.

بیشتر بخوانید:

- با مجلات علمی بیشتر آشنا شوید/ مزایای چاپ مقاله در نشریات علمی داخلی چیست؟

ضریب تاثیر در دستان 36 نشریه ایرانی

بر پایه ویرایش ۲۰۱۸ «جی. سی. آر.» (گزارش استنادی نشریه‌ها) که در ژوئن ۲۰۱۹ منتشر شده است؛ ۳۶ نشریه ایرانی «ضریب تأثیر» گرفته‌اند.

نشریه «International Journal of Health Policy and Management» با «ضریب تأثیر» ۴.۴۸۵ و «Iranian Journal of Chemistry & Chemical Engineering-International English Edition» با «ضریب تأثیر» ۰.۴۶۱ بیشترین و کمترین «ضریب تأثیر» را در میان نشریه‌های ایرانی در «جی. سی. آر.» دارند.

بر پایه این گزارش، ایران دو نشریه در چارک نخست، دو نشریه در چارک دوم، ۱۰ نشریه در چارک سوم، و ۲۳ نشریه در چارک چهارمِ سیاهه نشریه‌های نمایه شده در این پایگاه دارد.

یک نشریه می‌تواند در دو حوزه موضوعی، نمایه و بدین‌سان در دو چارک گوناگون دسته‌بندی شود؛ برای نمونه، نشریه«Iranian Journal of Fuzzy Systems» در حوزه ریاضیات کاربردی در چارک دوم و در حوزه ریاضیات در چارک نخست دسته‌بندی شده است.

اطلاعات بیشتر نشریه‌های ایرانی دارای ضریب تأثیر، دربردارنده نام نشریه، «ضریب تأثیر» نشریه، چارکی که نشریه در آن است، «ضریب تأثیر» بدون محاسبه خوداستنادی، «ضریب تأثیر» پنج ساله و «امتیاز آیجن» آنها است.

بر اساس اعلام روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، میانگین ضریب تأثیر نشریه‌های ایرانی نمایه‌شده در «جی. سی. آر.» ۱.۲۱ و میانه آنها ۱.۰۳۹ است. بر پایه گزارش «جی. سی. آر.» در سال ۲۰۱۹ شمار ۱۱ هزار و ۸۲۲ نشریه در ویرایش ۲۰۱۸ این پایگاه «ضریب تأثیر» گرفته‌اند.

به گزارش ایسنا، ضریب تاثیر (Impact Factor) یک شاخص کمی است که برای ارزیابی، مقایسه و رتبه‌بندی نشریات علمی در رشته‌های مختلف در سطح ملی یا برای مقایسه مجله‌ها در سطح بین‌المللی به کار گرفته می‌شود. این شاخص نشان‌دهنده فراوانی استنادهایی است که در طول یک دوره زمانی مشخص به یک مقاله چاپ شده در یک نشریه داده می‌شود. این شاخص از آن‌جا دارای اهمیت است که انتشار مقاله با ضریب تاثیر بالا، شانس خوانده شدن آن را نیز افزایش می‌دهد. از این رو پژوهشگران برای انتشار مقالات خود همواره به دنبال مجلاتی با ضریب تاثیر بالا هستند.

این عامل به صورت سالانه توسط موسسه اطلاعات علمی تامسون (ISI) در قالب JCR منتشر می‌شود. این ضریب، نه برای مقاله یا نویسنده، بلکه برای مجله محاسبه می‌شود. محاسبه بر مبنای یک دوره دو ساله صورت می‌گیرد؛ به عبارت دیگر برای هر سال معین، ضریب تأثیر یک مجله متوسط تعداد ارجاعات داده شده در همان سال معین به هر مقاله منتشره در آن مجله در طی دو سال متوالی قبلی است.