ساختار سنتی بازار محصولات کشاورزی چالش مهم تولیدکنندگان/ شیوه سعی و خطا پاسخگوی چالش‌های موجود در عرصه کشاورزی و غذا نیست

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ بهاءالدین نجفی در گفت و گو با خبرنگار قومس اظهار داشت: شریان اصلی زندگی ساز در هر جامعه بازار محصولات کشاورزی و غذایی آن جامعه است، و هرگونه اختلال و ناهمگونی در این مقوله نه تنها بخش کشاورزی را متاثر می‌کند، بلکه رفاه اجتماعی توده‌های مصرفی را نیز تحت الشعاع قرار می‌دهد،‌ این مسئله‌ سال‌هاست بخش کشاورزی کشورمان از آن رنج می‌برد.

وی افزود: در بخش کشاورزی روش‌های دوگانه در کشور اعمال شده‌، از یک سو سیاست پرداخت یارانه نهاده‌ها اعمال شده و به نهاده‌هایی چون کود و سم یارانه پرداخت شده و همچنین درآمدهای کشاورزی از مالیات معاف‌اند و از سوی دیگر دولت با هدف پایین نگه داشتن قیمت محصولات کشاورزی از طریق خرید محصولات اساسی مانند گندم به قیمت پایین یا از طریق کاهش بدون برنامه تعرفه‌ها و واردات بی‌رویه در زمان نامناسب و همچنین ممنوعیت و محدودیت صادرات برخی محصولات کشاورزی با هدف تأمین نیازهای داخلی، سیاست عدم حمایت و اخذ مالیات پنهان از کشاورزی را در پیش گرفته است.

این کارشناس جهاد کشاورزی بیان داشت: برآیند این سیاست‌های دوگانه در بخش کشاورزی در بیشتر موارد و به ویژه در مورد محصولات اساسی منفی بوده و موجبات تضعیف بازدهی سرمایه گذاری در بخش کشاورزی در مقایسه با بخش‌های دیگر اقتصاد و کاهش انگیزه تولید را فراهم آورده است.

نجفی گفت: مسأله اساسی دیگری که تولید کنندگان محصولات کشاورزی  به ویژه کشاورزان خرده پا  با آن رو به رو می‌باشند، ساختار ناقص بازار محصولات است؛ علیرغم آن که در دهه‌های اخیر تا حدی  تکنولوژی به بخش تولید راه یافته و عملکرد محصولات افزایش یافته، ولی ساختار بازار محصولات کشاورزی به طور عمده سنتی است.

وی تأکید کرد: در چنین بازاری تولیدکنندگان از قدرت چانه زنی اندکی برخوردار بوده و ناچار به فروش محصولات تولیدی خود با قیمت پایین به واسطه‌ها، عمده فروشان، میدان‌داران یا خریداران محلی‌اند.

این کارشناس بیان داشت: چالش دیگری که بخش کشاورزی با آن مواجه است عدم توجه به تحقیقات کشاورزی است؛ مراکز تحقیقات کشاورزی علیرغم برخورداری از پژوهشگرانی که در سال‌های گذشته با سرمایه گذاری زیاد آموزش دیده‌اند، به سبب نداشتن امکانات و بودجه تحقیقاتی غالباً امکان استفاده از دانش خود را ندارند.

نجفی با بیان اینکه با پیدایش تغییرات آب و هوایی و محدودیت آب و در نتیجه محدودیت زمین قابل کِشت، تنها راه افزایش تولید افزایش بهره‌وری است و این امر به انجام تحقیقات کشاورزی نیاز دارد، گفت: این مهم از دید دولتمردان در سال‌های اخیر دور مانده است؛ در مقابله با چالش‌های موجود در عرصه کشاورزی و غذا، نخستین کار آن است که از شیوه سعی و خطا دست برداشته و از تجربیات خود و دیگران بهره جوییم.

وی اظهار داشت: در سیاست‌های اقتصاد کلان و بخش کشاورزی باید به گونه‌ای عمل کرد که رابطه مبادله‌ای میان کشاورزی و بخش صنعت به زیان بخش کشاورزی نباشد تا انگیزه سرمایه گذاری و تولید در بخش کشاورزی تقویت یا دست کم حفظ شود. 

این کارشناس افزود: در این راستا باید از حمایت‌های بی‌رویه از بخش صنعت که غالباً به صورت محدودیت یا ممنوعیت واردات تجلی می‌یابند کاسته شده و از سوی دیگر تعرفه‌های واردات محصولات کشاورزی با بهره گیری از نظریات کارشناسی به گونه‌ای تنظیم گردند که در عین تأمین نیازهای داخلی به انگیزه تولید آسیبی نرسد.

نجفی بیان داشت: جهت گیری یارانه‌ها از نهاده‌هایی چون کود و سم که کشاورزان با کاربرد آنها آشنایی دارند و برخی با مصرف بی‌رویه موجب آلودگی آب و زمین می‌گردند، به نهاده‌هایی مانند بذر اصلاح شده یا کاربرد شیوه‌هایی که منجر به صرفه جویی و پایداری منابع آب می‌شوند تغییر یابد.

وی عنوان کرد: محدود ساختن خرید تضمینی به محصولات استراتژیک گندم و برنج با عملکرد بالا و ایجاد مرکز اطلاعات بازار در وزارت جهاد کشاورزی برای کمک به کشاورزان در راستای انتخاب الگوی کِشت؛ در این راستا قیمت تضمینی باید بر مبنای هزینه متوسط کامل تولید که در بر گیرنده هزینه فرصت زمین و نیروی کار کشاورز باشد تعیین گردد.

کارشناس جهاد کشاورزی اظهار داشت: اصلاح ساختار تعاونی‌های روستایی به گونه‌ای که به نهادهایی با مشارکت گسترده اعضا تبدیل شده و بتوانند وارد خدمات بازاررسانی و بازاریابی محصولات اعضا شوند و با ایجاد رقابت در بازار، کشاورزان را در دریافت قیمت‌های بهتر یاری نمایند.

نجفی گفت:  با توجه به محدویت زمین قابل کِشت و منابع آبی تنها راه افزایش تولید افزایش عملکرد در هکتار بوده و این امر نیازمند تجهیز و تخصیص بودجه لازم برای مراکز تحقیقات کشاورزی و دانشگاهی است.

وی با اشاره به اینکه با توجه به تغییرات آب و هوایی و خشکسالی‌های اخیر باید با ایجاد انگیزه و جلب مشارکت و آموزش  کشاورزان، آنان را به صرفه جویی و استفاده پایدار از منابع تشویق کرد؛ افزود: در این راستا می‌توان با پرداخت غرامت به صاحبان چاه‌ها به بستن چاه‌های زیان‌بار در دشت‌های بحرانی کمک کرد.

وی تأکید کرد: یک سیاست مطلوب کشاورزی باید علاوه بر حمایت از تولید کننده، در بر گیرنده سیاست حمایت از مصرف کننده و تأمین غذای کافی و سالم برای همه افراد جامعه باشد.

انتهای پیام/