افزایش بهره وری و درآمد کشاورزی با تغییر الگوی کشت

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از خطب شکن، مردم منطقه کاشان و آران و بیدگل به درستی از وضعیت بحرانی آب دشت کاشان مطلع هستند و در این باره سخن گفتن تکرار مکررات است. همه می‌دانند بخش زیادی از آب مصرفی (حدود ۸۵ درصد) در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و از پنج سال قبل تا کنون، دولت بر کاهش ساعات کار چاه‌های آب از ۶۰۰۰ ساعت به ۳۰۰۰ در سال تأکید می‌کند تا به زعم خود میزان برداشت آب را کاهش دهد. در سال جاری دولت عزم خود را جزم کرده تا طرح کاهش برداشت آب را اجرا کند. کشاورزان نیز به شدت نگران و سردرگم هستند که اگر این اتفاق روی دهد، چه کار باید بکنند؟ اگر قرار است برداشت آب کاهش یابد، درآمد آن‌ها چگونه خواهد شد و چه مقدار از آن کاهش می‌یابد؟ آیا راهی برای جبران آن هست؟

مدیریت مصرف آب در کشاورزی

راه حل‌هایی برای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی وجود دارد، نظیر مکانیزاسیون و بهینه سازی روش‌های کشت، اصلاح روش‌های انتقال به آب به مزرعه، کاهش سطح زیر کشت (طرح فعلی) و تغییر الگوی کشت. در این نوشتار به تغییر الگوی کشت به عنوان یکی از مهم ترین راه حل‌ها در این موضوع می‌پردازیم.

تجربه نشان می‌دهد با مقداری همت و خطرپذیری، کاهش برداشت از چاه‌های آب مانع موفقیت و درآمدزایی کشاورزان نخواهد بود. به هر حال هم اکنون زمان آغاز کشت پاییزه نزدیک است و شاید ارائه‌ی این مطلب موجب توجه بیشتر کشاورزان به استفاده‌ی بهینه از منابع آب شود.

زعفران، محصول استراتژیک

زعفران از جمله محصولات مهم و استراتژیک کشور است که در چند سال اخیر با فرهنگ سازی و همت تعدادی از کشاورزان جای پایی در منطقه باز کرده است. از جمله ویژگی‌های خاص زعفران، نیاز اندک آن به آب است. گندم و جو، طالبی و پنبه در یک سال زراعی به حدود ۴۰ مرتبه آبیاری نیاز دارند ولی برای زعفران در یک سال زراعی ۴ یا ۵ مرتبه آبیاری کفایت می‌کند. قابل توجه است که اگر باران مناسبی ببارد، دفعات آبیاری این محصول کاهش می‌یابد.

علاوه بر این زعفران بازار خوبی دارد. قیمت بالای زعفران بر همگان مشخص است ولی مقایسه درآمد زعفران و سایر محصولات به نسبت آبی است که مصرف می‌کنند، زعفران را بسیار به صرفه نشان می‌دهد. این نکته را در کنار زحمت کمتر کشاورزان برای به بار نشاندن این محصول در نظر بگیرید. کشت‌های باغی و زراعی وقت و انرژی بسیاری از کشاورز می‌گیرد. اما پیاز زعفران وقتی در سال نخست کشت شد تا هفت سال در دل خاک قرار دارد،  پس از آن آبیاری و مقداری وجین نیاز دارد. دوره برداشت آن نیز ۱۵ روز در فصل آبان است که آب و هوای منطقه معتدل و بسیار خنک تر از خرداد و تیر است. در طول سال نیز پیاز زعفران در خاک قرار دارد و لازم نیست عملیات خاصی روی زمین صورت گیرد. حال این را با زحمت فراوان برای محصول پُرآبی نظیر طالبی و هندوانه مقایسه کنید.

ضمن این که زعفران این قابلیت را دارد که بعد از برداشت نگهداری شود، درصورتی که سبزیجات، صیفیجات و محصولات باغی چنین قابلیتی را ندارند و اگر به بازار فروش نرسد فاسد می‌شود.

کاسنی و ویژگی‌های آن

کاسنی یکی از محصولاتی است که در کشاورزی آران و بیدگل کمتر بدان توجه شده است. با این حال این محصول هم اکنون در برخی مزارع شهر آران و بیدگل کشت می‌شود و می‌تواند به عنوان یکی از محصولات اصلی کشاورزی شهرستان به حساب آید. گیاه کاسنی ابتدای مهر کشت  می‌شود و تا زمان برداشت در پایان خردادماه حدود ۱۴مرتبه آبیاری نیاز دارد. کاسنی گیاهی است که به شوری آب و تنش‌های محیطی مقاوم است و در این شرایط سخت بهره وری خوبی دارد. از این رو کاسنی در مزارع آران و که دارای‌ای سی بالای ۱۰ هزار است به خوبی مقاومت می‌کند.

کاسنی هم مثل زعفران پس از برداشت بذر، قابلیت ذخیره سازی دارد و می‌توان آن را نگه داری کرد. درآمد این محصول هم قابل توجه است، در واقع حدود ۳ تن بذر کاسنی در هر هکتار برداشت می‌شود که با احتساب هر کیلو ۱۰ هزار تومان و هزینه ۷ میلیونی برای هر هکتار، حداقل ۲۰ میلیون تومان درآمد نصیب کشاورز می‌شود. ضمن این که کشاورز میتواند در چند نوبت کاسنی را به صورت سبز برداشت نماید تا عرق آن گرفته شود.

خود ما باید اقدام کنیم

روزی انسان توسط خداوند مقدر شده است و این ما هستیم که باید در شرایط مختلف، از امتحان‌های گوناگون سربلند بیرون بیاییم. شاید در گذشته مصرف آب بیش از حد بوده یا دولت نیز در منطقه ما اهتمام خیلی زیادی به تغییر الگوی کشت و مدیریت بحران آب نداشته است، اما هم اکنون ما می‌توانیم با مدیریت صحیح در کشاورزی به یک درآمد معقول برسیم.

کشاورزان عزیز نگران هستند و حق دارند، اما اگر اراده کنند می‌توانند مدیریت درستی در بحران آب داشته باشند.

محمدجواد حجتی نصرآبادی

انتهای پیام/