چشم‎انداز روابط اتحادیه اروپا با جمهوری اسلامی ایران/ برجام منطقه‎ای جزو لاینفک سند راهبردی همسایگی اروپا

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از گلستان ما ؛ این نهاد اولا همچون سایر تابعین حقوق بین الملل قاعدتا ناگزیر از روابط و تعامل با کشورهای همجوار نزدیک و دور خود براساس حقوق بین الملل است و ثانیا همچون سایر قدرتهای جهانی ، طبیعتا ناگزیر به گسترش و پیشبرد اهداف توسعه طلبانه [1] و تقویت حوزه نفوذ سیاسی ، امنیتی و... خود است؛ازینرو چنین مهمی خود نیاز به ترسیم یک چشم انداز و تدوین یک سیاست همه جانبه و برنامه های متناسب با آن دارد.

اتحادیه اروپا در این راه بتبع مورفولوژی و یا شکل جغرافیایی خود از یک سو و اهمیت بالای ژئوپولیتک و نقش متغییرهای آن در وضع استراتژی ها آن از سوی دیگر تمرکز ویژه ای بر نزدیک ترین همسایگان 16گانه جنوبی و شرقی( درجنوب: الجزایر، مصر، اردن، لبنان، لیبی، مراکش، فلسطین، سوریه وتونس در شرق: ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، گرجستان، مولداوی، اوکراین و روسیه)  خود داشته و بطور خاص با طرح موضوع عضویت کشورهای جدید در دوره زمانی 2003 2004 این چشم انداز را ترسیم و طرح آن را تحت عنوان سیاست همسایگی اروپا (Европейская политика соседствa (ЕПС تصویب نموده است.

براساس این سیاست ، ظاهرا کشورهای همسایه شرقی و جنوبی بدون آنکه به عضویت اتحادیه درآیند، می‌توانند از روابط و امتیازات خاص سیاسی، اقتصادی تجاری و مالی بهره مند شوند [2]. این سیاست همچنانکه در نقشه رسمی منتشره شده از سوی این اتحادیه ترسیم شده است [3] سه سطح از روابط با کشورهای همسایه نزدیک و دور را اختصارا بشرح ذیل دیده است:

برای دیدن نقشه با کیفیت بالاتر روی آن کلیک کنید 

1- (سبز پررنگ )مشارکت در چارچوب سیاست همسایگی اروپا ( کمربند امنیتی)

2- (سبز کمرنگ ) روابط خارجی با روسیه فدرال در زمینه مشارکت استراتژیک

3- (صورتی) همکاری های مالی با ایران و عراق و یمن

از نکات واجد اهمیت این سیاست با عنایت به نقشه مورد استناد ما ، اولا در برگرفتن عمده مناطق محدوده کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا که مرکز ثقل جهان اسلام ، حوزه تمدن نوین اسلامی و نفوذ جمهوری اسلامی ایران(جبهه مقاومت اسلامی) است و ثانیا در برگرفتن مناطق اروپای شرقی و قفقاز که در حوزه تمدن اسلاو ارتدوکسی و نفوذ روسیه فدرال است

آنچه پیداست بر خلاف ظاهر فریبنده متن غیرطبقه بندی این سیاست دوستانه❗️منتشر شده؛ اروپا این سیاست ژئواستراتژیک خود را بطور خصمانه با پیوندی نامشروع در عمق ژئوپولیتک ایران و روسیه فدرال؛ رهبران حوزه تمدن ایرانی اسلامی و اسلاو ارتدوکسی تعریف و ترسیم نموده است .خصمانه از این جهت که این سیاست شاید در ابتدای امر و با توجه به مفاد و ابعاد این سند در چارچوب اولا مقاصد اصلی ملل متحد، موضوع بندهای 2 و 3 ماده 1 منشور ملل متحد ناظر بر:

1- توسعه روابط دوستانه در بین ملل بر مبنای احترام به اصل تساوی حقوق و خودمختاری ملل و انجام سایر اقدامات مقتضی برای تحکیم صلح جهانی؛

2- حصول همکاری بین‌المللی در حل مسائل بین‌المللی که دارای جنبه‌های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی یا بشردوستی است و در پیشبرد و تشویق احترام به حقوق بشر و آزادی‌های اساسی برای همگان بدون تمایز از حیث نژاد، جنس، زبان و یا مذهب؛

ثانیا اصل اساسی موضوع بند 4ماده 2منشور ملل باشد که: کلیه اعضاء در روابط بین‌المللی خود از تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری یا از هر روش دیگری که با مقاصد ملل متحد مباینت داشته باشد خودداری خواهند نمود.

اما با توجه به پیشینه اقدامات عملی اتحادیه اروپا در دوره زمانی بین2011 2016(بیداری اسلامی ) در راستای اهداف اصلی و مقاصد پنهانی سند همسایگی اروپا؛ رویکرد گسترش و اقدامات توسعه طلبانه این قدرت در ورود به یک جنگ تمام عیار ژئوپولیتیک(جنگ تمدن ها) به نیابت از تمدن لیبرال دموکراسی ایالات متحده آمریکا را به وضوح مشاهده کرد.

سئوالات اصلی این است که با این وصف ارتباط مورد انتظار دولت یازدهم با اروپا بدون تجدیدنظر در سیاست منطقه ای ایران میسر است؟ و برجام منطقه ای چه نسبتی با سیاست همسایگی اروپا دارد؟

حسن بیارجمندی

[1] افزایش اعضای اتحادیه از 15 به 28 عضو و ورود کشورهای شرق اروپا.

[2] جهت مطالعه ابعاد ظاهری سیاست همسایگی اروپا ر.ک به: اتحادیه اروپا در عرصه خاورمیانه / http: //www.bashgah.net/fa/content/show/33761

[3] Европа помогает своим соседям и не только/ http: //www.enpi-info.eu/maineast.php?id=511&id type=9&lang id=471