کشورهای عضو شانگهای بیش از تهران باید خواستار عضویت ایران باشند/ ظریف به نشانه اعتراض سالن اجلاس تاشکند را ترک کرد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آناج، سابقه پایه گذاری سازمان همکاری شانگهای به اجلاس سال 1996 سران کشورهای روسیه، چین، تاجیکستان، قزاقستان و قرقیزستان در شانگهای باز می گردد که معاهده ای را برای "تعمیق اعتماد نظامی در مرزهای منطقه" امضا کرده و نهادی موسوم به گروه پنج را تاسیس کردند که در سال 2001 با قبول عضویت ازبکستان، این گروه نام خود را به "سازمان همکاری شانگهای" داد.

این سازمان هدف های خود را همکاری های امنیتی در آسیای میانه از جمله در زمینه مبارزه با تروریسم، جنبش های جدایی طلبانه و افراط گرایی مذهبی  و همچنین گسترش همکاری های اقتصادی و مبادلات فرهنگی اعلام داشته است.

در سال 2004، کشور مغولستان به عنوان عضو ناظر سازمان پذیرفته شد و کشورهای پاکستان، هند و ایران نیز در سال بعد به عنوان اعضای ناظر سازمان قبول شدند.

ایران که هم اکنون عضو ناظر سازمان به شمار می‌رود، در سال ۲۰۰۸ رسماً درخواست خود را برای عضویت دائم در این سازمان ارائه کرد. در آن زمان، روسیه با این استدلال که ایران تحت تحریم‌های بین المللی است، از پذیرش درخواست ایران خودداری کرد لکن از سال گذشته بعد از همکاری های متعدد ایران و روسیه در منطقه و همچنین احتمال برداشته شدن تحریم های ایران، موضع روسیه نیز تغییر کرد.

روز گذشته خبرگزاری رویترز به نقل از بختیار حکیم اف، نماینده ویژه رئیس جمهور روسیه در سازمان همکاری شانگهای در حاشیه اجلاس جاری این سازمان در تاشکند ازبکستان، اعلام کرد: موضع روسیه در حمایت از پروسه الحاق ایران به سازمان شانگهای، روشن است هرچند ما این بار نتوانستیم با همتایان خود(منظور چین) به توافق برسیم، اما این کار همچنان ادامه دارد.

پیش از این نیز وزیر خارجه چین اعلام کرده بود که این کشور بیشتر خواستار تسریع در روند الحاق چین و پاکستان به سازمان می باشد.

کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای روی هم نه تنها بزرگ ‌ترین توان اقتصادی، نظامی، هسته‌ای و فضایی جهان را دارا هستند، بلکه بیشترین تولیدکننده و مصرف کننده انرژی در جهان نیز می‌باشند. مساحت کشورهای عضو (اصلی و ناظر) این سازمان روی هم بیش از یک چهارم سطح خشکی‌های زمین است؛ با توجه به اینکه این سازمان از بدو تشکیل خود به عنوان یک سازمان برای همکاری های اقتصادی و نظامی تشکیل شده بود ولی همچنان بیشتر همکاری های اقتصادی در بین کشورهای آن در جریان می باشد و به یک پیمان دفاع همه جانبه نظیر ناتو تبدیل نشده است لذا با توجه به این کارکرد اقتصادی سازمان شانگهای؛ سوالاتی در مورد سیاست ایران در پیوستن به آن وجود دارد.

به نظر می رسد بیش از آنچه ایران به پیمان شانگهای نیازمند باشد این شانگهای است که باید از ایران تقاضا کند که عضو دایم شود. موقعیت جغرافیایی ایران، ثبات و موقعیت ارتباطی آن از نظر شبکه های زمینی و هوایی برای ارتباط کشورهای عضو شانگهای با جنوب از ارزش بی بدیلی برخورداتر است؛ چرا باید زمانی که اعلام می کنیم ایران یک قدرت منطقه ای است، در عین حال به دنبال درخواست از شانگهای برای عضویت باشیم و با این اقدام موقعیت خود را به عنوان یک بازیگر قوی و قدرت منطقه ای به زیر سوال ببریم؟

حکایت ما در عضویت در شانگهای به مثابه تقاضای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا شده است. ایران یک قدرت منطقه ای است و این تعارف نیست و با توجه به شرایط پیش رو بنظر می رسد ایران باید این موضوع را با خروج از سازمان شانگهای حتی به عنوان یک عضو ناظر نیز اثبات نماید.

دلیل پشت پرده مخالفت برخی کشورها در خصوص عضویت ایران

یکی از اهداف سازمان شانگهای مبارزه با تروریسم و افراط گرایی است. کشورهای مسلمان عضو شانگهای از جمله تاجیکستان، قرقیزستان و در راس آنها ازبکستان به شدت از آگاهی مسلمانان و توسعه اسلام سیاسی در کشورشان و منطقه هراس دارند و ایران را صادر کننده اسلام سیاسی و رادیکال معرفی می کنند.

بنظر می رسد این کشورها صدور اندیشه های اسلام سیاسی را خطرناک می دانند و معتقدند که جمهوری اسلامی ایران به عنوان طلایه دار تفکرات اسلامی سیاسی می باشد و با عضویت در سازمان همکاری شانگهای و نزدیکی بیش از پیش روابط اقتصادی و فرهنگی احتمال صدور این تفکرات از ایران مضاعف خواهد شد.

بنابراین هر زمان به بهانه ای از پذیرش ایران به عنوان عضو دایم سر باز می زنند. حتی روسیه هم در اعلام نظر صادق نیست و بعد از اعلام دیروز نماینده خود در سازمان همکاری شانگهای امروز پوتین اعلام می کند که مشکلی برای عضویت ایران وجود ندارد!

طبق آخرین اخبار از نشست تاشکند، طبق آیین‌نامه اجلاس، ابتدا کشورهای عضو سخنرانی می‌کنند و سپس کشورهای ناظر و نمایندگان دیگر سازمان‌های حاضر، نظیر سازمان ملل. ظاهرا با وجود تاکید کشورهای عضو شانگهای به حضور ایران در این اجلاس، کشورهای ازبکستان و تاجیکستان و دبیر اجلاس که تاجیک است، اسمی از ایران نبردند که در پی این عمل، وزیر امور خارجه کشورمان در میانه نشست، جلسه را ترک کرد.