نگاهی نو به اوقات فراغت با طرح «سه الف»

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از دهاقان بیدار، فراغت به معنای آسودگی است، شاید اصطلاح فراغت اصطلاح مناسبی برای زمان تابستان دانش آموزان نباشد، چرا که این برداشت می‌شود که دانش آموزان باید استراحت کنند و حال آنکه چنین نیست، بلکه در این زمان می‌بایست دانش آموزان فعالیت خود را منتها این بار از جنس متفاوت تجربه کنند.

اما این کلمه باعث شده خانواده‌ها این زمان طولانی را یک زنگ تفریح مدید قلمداد کنند که فرزندشان باید با آسودگی آن را طی کند.

بعضی والدین هم این زمان را زمان نشاط فرزندانشان می‌دانند و حال آنکه می بایست کل مدت تحصیل با شادی باشد و شادی اختصاص به زمان خاصی ندارد.

عده ای از والدین هم با عبارت «پر کردن وقت دانش آموزان» فقط به بیکار نبودن فرزندانشان اهتمام می‌ورزند و حال باید گفت در عصر رشد و تعالی شتابگونه آیا چنین رویکردی به این زمان مهم جایز است؟

لذا نامگذاری «اوقات تابستانه» یا «اوقات عصرانه» یا «اوقات شبانه» یا «اوقات عیدانه» یا «اوقات سوگوارانه» به جای عبارت کلی و غلط انداز اوقات فراغت صحیح‌تر و کارگشاتر به نظر می‌رسد.

حال پرسش کلیدی در اینجا این است که اوقات فراغت باید بر چه مبنایی استوار شود؟ طرح پیشنهادی سازمان جهانی یونسکو در این خصوص طرح (TPS (Talent, Philosophy, Strategy است.

طرح TPS به سه رویکرد کلی اشاره دارد:

• استعدادیابی دانش آموزان در سه شاخه علمی، هنری، ورزشی و سپس ارائه آموزش های مورد نیاز
• پرورش قوه تفکر و اندیشه محوری (آشنایی با انواع تفکر، تصمیم‌گیری، گفتگو)
• یادگیری فنون استراتژی و برنامه ریزی (چشم انداز نگاری، هدف نویسی، جدول زمان بندی کارها و…)

در این طرح که دانش آموزان، رشد آموزان و مدرسان آنها مربی نامیده می‌شوند، رشد آموزان در سه بُعد استعدادی،  اندیشه ای و استراتژی مقتدر می‌شوند و از این رو این طرح، در حالت بومی طرح«سه الف» نامیده شده است، زیرا هر سه این کلمات با «الف» آغاز می‌شوند.

به عبارت دیگر دانش آموزان در پایان هر دوره یکبار دیگر به لحاظ شناختی، تفکری و برنامه ریزی تقویت می‌شوند و از آنجا که جنس این آموزشها یا آموزشهای کلاسیک متفاوت است نه تنها در آنها خستگی ایجاد نمی‌کند، بلکه آنها را با طراوت و به اصطلاح Refresh  می‌نماید.

ادغام این سه طرح به اضافه نقشه راه (Road Map) یک دانش آموز در افق حداقل ده ساله‌اش PDP نام دارد که مخفف عبارت Personal Development Plan است.

به دیگر سخن، هر دانش آموز باید بر اساس PDP خاص خود حرکت کند وگرنه دچار انحراف و سردرگمی می‌باشد. مشکل اینجاست که انتخاب خیلی از آموزشها از سوی والدین برای فرزندانشان صرفاً بر اساس چشم و هم‌چشمی‌های موجود است و این باعث می‌شود والدین با صرف هزینه، زمان و انرژی زیاد برای اینکار نه تنها نتیجه ای نگیرند، بلکه با کاهش اعتماد به نفس(خودباوری) و عزّت نفس(خوداحساسی) آنها مواجه شوند، چرا که وقتی فرد استعداد یادگیری بالا در یک رشته ندارد، حضورش در کلاس مربوطه به دلیل رشد کم و مقایسه مدام باعث احساس بد به خود و نگاه منفی به سایر پتانسیل‌هایش می‌ شود.

از دیگر مشکلات موجود در برنامه ریزی اوقات تابستانه مقایسه‌ای است که از سوی والدین انجام می‌گیرد و مدام موفقیت‌ها یا شکست‌های فرزند خود را با دیگران مقایسه می‌کنند و در این مسیر یا او را مغرور یا سرخورده می‌کنند این مقایسه اصطلاحاً مقایسه دایره‌ای است و مضر.

مقایسه صحیح، مقایسه خطی است یعنی هر فرد براساس PDP (برنامه ریزی توسعه فردی)  خود فقط و فقط با خودش مقایسه می‌شود و این مقایسه، مقایسه تعالی آفرین است برعکس مقایسه قبلی که تباهی آفرین بود.

و بالاخره دیگر مشکلی که فراروی رشد دانش آموزان وجود دارد روی آوردن به آموزشهای تجمل‌گرا و تشریفاتی و ثبت نام در مؤسساتی است که فقط برند به خصوص و یا تجهیزات به ظاهر خاصی دارند، مثلاً در حوزه خلاقیت وسایل آنچنانی دارند.

والدین محترم باید دقت داشته باشند اساس آموزش سادگی است و بهترین خلاقیت‌ها اول باید در طبیعت و در بازیهای ساده دوران کودکی با گِل و خمیر رنگی و … ساخت فی‌المثل در یک رویکرد خلاقانه از بچه‌ها خواسته شود با وسایل اضافی و دور ریز خانه وسایل مفید بسازند، این تمرین به مراتب بهتر از مونتاژ کردن قطعاتی پیچیده توسط دانش‌آموزان است که هیچ رویکرد خلاقانه‌ای در آن مشاهده نمی‌شود، یا بازی «آزادی» که بچه‌ها انجام می‌دادند و طی آن ضمن جنبش و دویدن فردی را آزاد می‌کردند، به مراتب بهتر از بازیهای کامپیوتری است که ضمن صدمه به کمر و چشم و دست کودکان آنها را پرخاشگر و ستیزه‌جو می‌کند، چرا که در آنها فرد با کُشتن و تخریب امتیاز کسب می‌کند و نه با آزادسازی و تمرین اقدام مفید.

به دلیل برنامه ریزی بهتر و به ثمر نشستن هرچه بیشتر آموزش های اوقات تابستانه، جلسات آموزشی و توجیهی برای خانواده‌ها هر دو هفته یکبار ضروری به نظر می‌رسد.

 حسین علیان

انتهای پیام/