مواجهه با فضای مجازی؛ بودن یا نبودن

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان، همواره با ظهور پدیده ها یا علوم جدید در زندگی انسان ها چالش هایی نیز با آن ها همراه خواهد بود که مهمترین آن را می توان پذیرش یا عدم پذیرش آن و یا به تعبیری دیگر چگونگی مواجه شدن با نتایج حاصل از آن پدیده برشمرد.

فضای مجازی و بطور خاص تر شبکه های مجازی از جمله پدیده های نوظهور می باشد که شاید کمتر کسی با حداقل یکی از این شبکه ها آشنا نباشد. براساس آخرین آمار مسئولان دولتی نزدیک به ۱۰ میلیون نفر در ایران از این شبکه ها استفاده می کنند ولی طبق آمار مرکز ارتباطات Annenberg وابسته به دانشگاه پنسیلوانیا این آمار تا ۲۹ میلیون نفر برآورد می شود که نشان دهنده فراگیری این شبکه ها در ایران است.

این فراگیری منجر به ایجاد سوالاتی پیرامون چگونگی مواجهه با این غول بی وزن در سازمان ها و نهادهای عرصه ارتباطات و رسانه ای شده است. سوالاتی همانند اینکه، آیا باید جلوی ترویج شبکه های مجازی در ایران را گرفت و زمینه دسترسی افراد را از بین برد یا باید بدون مقاومت با آن ها همراه شد؟ آیا تولید محصولات مشابه راهی برای جلوگیری از چالش های پیش رو می باشد؟ دلیل فراگیری این شبکه ها در بین جوانان ما چیست؟

این سوالات بصورت نسبی پاسخ داده شده است و البته با توجه به نسبی بودن سود و ضرر این فضاها قطعا باید نسبی پاسخ داد. در این مجال به بررسی برخی از سیاست هایی که برخی از سازمان ها و نهادها در قبال این شبکه ها و راهکارهای موجود خواهیم پرداخت.

اولین سیاستی که اکثر مسئولان و سازمان ها در بدو ورود شبکه های مجازی اتخاذ کرده اند به کارگیری تمام توان خود برای جلوگیری از ترویج فضای مجازی با توجه به تهدیدات و آسیب های اجتماعی که این شبکه ها در پی داشتند، بوده است ولی همه این تلاش ها نتوانست جلوی فراگیری آن در جامعه ما را بگیرد و بعضا حتی نتیجه عکس داشت. بحثی که در اینجا مطرح می شود بیان این نکته است که آیا تمام شبکه های مجازی فی النفسه دارای آسیب اجتماعی هستند و یا بطور کلی پدید آمدن این شبکه ها از پایه کار اشتباهی بوده است؟ به عبارت دیگر دلیل خلق چنین فضاهایی آیا ترویج فساد و بی بند وباری و تغییر اعتقادات بوده است یا استفاده اشتباه برخی از افراد جامعه ما را به سمت مضر دانستن این شبکه ها سوق داده است.

فرض کنید در ابتدای ورود این شبکه ها به ایران نخبگان علمی و فرهنگی و یا مجموعه های اقتصادی پیشگام استفاده از آن ها بودند و برای مواردی از قبیل تبادل اطلاعات، ترویج علوم و فناوری و… از آن استفاده می شد در آن زمان آیا باز هم سیاست برخی سازمان ها مقابله با آن بود یا به عنوان یک ابزار مفید زمینه گسترش آن را فراهم می کردند؟! این موضوع درباره سایر ابزارهای رسانه ای نیز مطرح بوده و خواهد بود، بطور مثال در دهه شصت در دسترس قرار گرفتن ویدئو بواسطه اینکه ابزاری برای دیدن فیلم های نامناسب بود استفاده از آن ممنوع شد ولی پس از تولید فیلم های مناسب، بومی و حتی اسلامی به یکی از وسایل پرکاربرد برای ترویج اعتقادات و نگرش های دینی شد. استفاده از تلویزیون در اوایل ورود به ایران نیز مثال دیگری از این نوع است.

بیان مطالبی که از پیش رو گذشت به منظور گوشزد کردن این نکته است که اکثر ابزارهای رسانه ای و فضاهای مجازی متاسفانه ابتدا توسط افراد و یا گروه هایی که اهداف مناسبی در دسترسی به این فضاها ندارند و حتی بدنبال سوء استفاده از آن هستند استفاده می شود و پس از آنکه اثرگذاری منفی این شبکه ها فراگیر شد، نخبگان علمی، فرهنگی و مذهبی در صدد ورود به این فضاها و جلوگیری از ترویج بیشتر اثرات منفی آن ها بر می آیند گرچه به نوعی نوش دارو پس از مرگ سهراب است!

شاید گفته شود حال که این شبکه ها فراگیر شده است زمانِ بیان این نکات گذشته است، که در پاسخ باید گفت در گوشه و کنار جهان امروزی هر روز شاهد تولید و ارائه فضاها و وسایل جدید در تحت وب و وسایل ارتباطی هستیم که پیشنهاد می گردد با رصد آن ها قبل از ورود به کشورمان با هم اندیشی درصدد مقابله با مضررات آن برآئیم.

از این بحث که بگذریم و به اوضاع کنونی فضای مجازی که در هر خانواده ای بحث و دغدغه اصلی شده است برسیم، راهکارهای متفاوتی در قبال شبکه های مجازی می بینیم. برخی معتقد به حضور پررنگ جوانان در این شبکه ها همراه با آگاهی بخشی در خصوص مضرات و فایده های آن هستند چون حضور آن را در زندگی روزمره امری بی بدیل می دانند.

در قبال این رفتار اندیشه ای که به ذهن می رسد این است که آیا آموزش و ترویج استفاده ازاین محیط های مجازی برای اقشار مختلف جامعه مخصوصا جوانان (وقتی غالب فضاها مسموم است و یا زمینه هدایت به این فضاها باز است)، تبعاتی مثل همراه شدن جوانان با فضای غالب در شبکه های مجازی را در پی نخواهد داشت؟! حال اگر ترویج این فضاها برای حضور پررنگ تر جوانان متعهد و نخبه به منظور اثرگذاری روی این شبکه ها کار مفیدی نیست چه راهکاری باقی می ماند… به قبل تر برمی گردیم….

براستی چگونه شبکه های مجازی منجر به تغییرات سوء در زندگی افراد می شوند؟! یک پاسخ همانگونه که اشاره شد استفاده نادرست در بدو ورود چنین ابزارهایی به جامعه است اما از آن مهمتر را باید در افکار جوانان جستجو کرد. وقتی چنین فضاهایی در دسترس جوانی که خالی از افکار هدفمند است قرار گیرد، قطعا این جوان بدنبال رفتار غالب افرادی که تا کنون از آن استفاده کرده اند و بالطبع با غریزه آن نیز ارتباط نزدیکتری دارد خواهد رفت ولی اگر چنین فضایی در اختیار یک جوان با افکاری هدفمند قرار گیرد آنچه اتفاق خواهد افتاد استفاده بعنوان ابزاری برای رسیدن به اهدافش خواهد شد. به عبارت دیگر در مورد اول این فرد است که ابزار دست فضاها و شبکه های مجازی قرار میگیرد ولی در مورد دوم این فضاها و شبکه های مجازی هستند که بدون اهمیت قائل شدن برای هدف شکل گیری این شبکه ها به ابزاری برای رسیدن به مقصود تبدیل می شود و الگوگیری از این فرد وسیله برای پالایش شبکه ها و فضاهای مجازی خواهد شد.

در نتیجه این نوع نگاه باید به هدفمند کردن جوانان از طریق ترغیب جوانان به حضور در گروه های علمی، فرهنگی و مذهبی بجای درگیر شدن با راهکارهای مقابله با شبکه های مذکور پرداخت زیرا در اینجا ما گروه هایی از جوانان با افکار هدفمند خواهیم داشت که در راستای اهداف تشکل خود و بر اساس نیازهای خود این شبکه ها را مثل خمیری در دست خواهند گرفت.
____________

محمدرضا نصری

انتهای پیام/