علفه سنتی در بزرگداشت یاد اموات

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از  نسل شاهوار نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان و یکی از جشن های کهن ایرانی است.جشن طبیعت و تجدید زندگی است.

ایرانی ها شاید جزو معدود اقوامی هستند که این جشن باستانی را به شیوه خاص خود برگزار کرده و تا کنون نیز زنده نگاه داشته اند و پس از اسلام نیز با گذاشتن کتاب آسمانی قرآن بر سر سفره های نورزی خود بر قداست این جشن باستانی افزودند تا این سنت را هر چه پربار تر حفظ کنند.

مردم شاهرود با برخورداری از فرهنگی غنی که پیشینه ای بیش از چند هزار سال دارد در احیای سنت های ملی خویش کوشیده اند و تلاش ما نیز بر آن است تا با کنکاش پیرامون گوشه ای از آداب و رسومی که مربوط به آیین های نوروزی در بین مردم سرزمین شاهوار است و از یادها فراموش شده و یا خواهد شد را معرفی نماییم.

از دیگر آدابی که مردم شاهرود قبل از فرا رسیدن نوروز انجام می دهند بزرگداشت یادآوری مردگان است که به نام «عرفه» یا «علفه» معروف است.

یک شب قبل از فرا رسیدن نوروز را عرفه یا علفه زنده ها می نامند و غذای این شب سبزی پلو با سبزی های صحرایی شاهرود است.

پخت سبزی پلوی صحرایی در شب علفه نوروزی

سید علی اصغر شریعت زاده پژوهشگر و محقق شاهرودی در کتاب "فرهنگ مردم شاهرود" در رابطه با آداب عرفه نوروزی در شاهرود با بیان اینکه دو شب قبل از فرا رسیدن نوروز را عرفه یا عرفه یا علفه مردگان و یک شب قبل از فرا رسیدن نوروز را عرفه یا علفه زنده ها می نامند اینگونه ادامه می دهد: 

"در شاهرود دو شب پیش از عید را عرفه می نامند. زنان نان گولاچ می پزند و به گورستان می برند و بین راه گولاچ ها و خوراکی وشیرینی هارا بین مستمندان تقسیم می کنند. مقداری خوراکی روی گور می گذارند و دعا و قرآن می خوانند و به خانه خود بر می گردند.

گاهی در مسجد امام حسن(ع) شمعی به نیت روشنی قبر مردگان روشن می کنند".

وی در قسمت دیگری از مطلب خود به پخت سبزی پلو با انواع سبزی های صحرایی در شب عرفه اشاره کرده و گفته است:

"شام عرفه سبزی پلو است که اصطلاحا در محل «علف چلو» نامیده می شود. آن را با سبزی صحرایی از قبیل چَرقَد پولَکی، جاجُو،چشم چُغُول، زُبُن گُو درست می کنند.

معمولا پس از صرف شام یکی دو بشقاب از آن را در راه مرده خیرات می کنند. شام یک شب پیش از عید نیز سبزی پلوست. آن شب را عرفه زندگان می نامند".

عرفه یا علفه در روستاهای شاهرود

پژوهشگر و محقق شاهرودی در قسمت دیگری از پژوهش خود به آداب عرفه در روستاهای شاهرود نیز اشاره کرده و آورده است:

" مردم دوشب مانده به عید را اصطلاحا عرفه زنده ها می نامند.به همین مناسبت در خانه چراغی را روشن نگه میدارند تا به قول معروف چراغ عمر اعضای خانواده در سال نو روشن باشد.

غذای این شب معمولا کشمش پلوست. رسم است که اهالی به حمام می روند تا درد و رنج و کثافت را از خود دور کنند.

ضمنا یک شب مانده به نوروز عرفه مرده ها معروف است. در عصر این روز، کوچک و بزرگ به قبرستان آبادی می روند و مقداری از خوراکی ها وشیرینی هایی را که برای عیدشان تهیه دیده اند بین مستحقان خیرات میکنند. مقداری از آن را روی سنگ میت می گذارند".

شریعت زاده به برگزاری آداب عرفه در روستای ابر شاهرود اشاره کرده و نوشته است:

" در روستای ابر شاهرود رسم است که زنده ها شمعی روی قبر میت روشن می کنند و مقداری آب نیز روی قبر می ریزند.

غذای این شب سبزی پلوست بعضی ها که دستشان به دهانشان می رسد قرآن خوانی را به منزل دعوت می کنند تا برای شادی امواتشان قرآن بخوانند.

ضمنا رسم است که در اتاقها و آغل ها چراغی روشن می کنند".

پایگاه خبری نسل شاهوار شهرستان شاهرود

انتهای پیام