خوربس غاری یادگار از دوره مادها

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هرمز، غار خربس یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان قشم و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. درست مشرف بر این گورستان ، بر پیشانی کوهی مشرف به ساحل جنوبی جزیره، 4 دهانه غار، از درون به هم پیوسته، در ارتفاع 20 تا 30 متر به چشم می خورد که به غارهای خربس شهرت دارند که گفته می شود از دوره مادها هستند.

غار خربس دارای معماری صخره‌ای بوده و در نتیجه تخلیه ماسه‌ ها از داخل حفره‌های سنگ‌های ارتفاعات روستای خربس که مشرف به ساحل جنوبی جزیره می‌باشد، به وجود آمده است.

این غار در پانزده کیلومتری شهر قشم در سمت راست جاده قشم به روستای خربس و روستای رمچاه قرار دارد. در دل ارتفاعات روستای خربس، آثاری از معماری صخره‌ای دیده می‌شود که به عقیده برخی از محققین، نیایشگاه پیروان میترائیسم و باپرستشگاه آناهیتا (خدای آب) بوده‌است.

در پانزده کیلومتری شهر قشم، در مسیر راهی که به منطقه باستانی خربز یا خربس و سپس به بندر سوزا منتهی می شود، یک رشته کوه طولانی وجود دارد که در دل آن معماری صخره ای شگفتی قرار دارد. ورود به این فضای صخره ای از طریق روزنه های غار مانندی ممکن که تعداد آن ها به نُه روزنه در سه ردیف می رسد.

در ریف بالا شش، در حاشیهٔ وسط دو و در پایین یک روزنه تعبیه شده است.این غارها که از پدیده های کهن زمین شناختی به شمار می روند همراه با دیگر پدیده ها و کوه ها و خود جزیره قشم دنباله چین خوردگی های رشته کوه های زاگرس هستند که در هزاره های گذشته از زیر آب بیرون امدند. این غارها از درون با مجموعه دهلیزها وتالارها و اتاق های متعدد و چشمه ها و روزنه های گوناگونی که رو به شمال و جنوب قرار دارند، مؤید حضور مردمانی از دوران های کهن در این جزیره هستند.

پیداست که دست آدمیان به مرور زمان و به منظورکاربردهای گوناگون شکل و سیمای این غارها و دیواره های آنها را دگرگون ساخته و مناسب نیازهای خود در آورده است.

در پشت روزنه ها، تالاری در دل صخره و سنگ حفر شده است. سقف تالار مسطح. این تالار محل به جای آوردن مراسم مذهبی ویژه ای برای بزرگداشت درگذشتگان، و به احتمال بسیار قوی مرکز پرستش «ایزدمهر» یا «میترا» بوده است. بررسی اجمالی و جزئیات داخلیش، نشانگر احداث آن در دوره مادهاست. هم جواری این محل با شهر باستانی خربس نشون می دهد که در دوره مادها یک تمدن بزرگ پیشرفته در جزیره قشم وجود داشته است.

این غارها که از پدیده های کهن زمین شناختی به شمار می روند، همراه با دیگر پدیده ها و کوه ها و خود جزیره قشم دنباله ی چین خوردگی های رشته کوههای زاگرس هستند که در هزاره های گذشته از زیر آب سربرآورده اند.

این غارها از درون با مجموعه دهلیز ها، تالارها و اتاقهای متعدد به ابعاد 5/5×4 متر و چشمه ها و روزنه های گوناگونی که رو به شمال و جنوب قرار دارند، مؤید حضور مردمانی از دورانهای کهن در این جزیره هستند.

پیداست که دست آدمیان به مرور زمان و به منظور کاربردهای گوناگون، شکل و سیمای این غارها و دیواره های آنها را دگرگون ساخته و مناسب نیازهای خود درآورده است. ساختار راز آمیز این غارها و قرار گرفتن آن بر بلندی، این عقیده را دامن زده که اینجا در روزگار مادها نیایشگاه مهر و محلی برای ستودن الهه میترا بوده است.

در دوران پیش از اسلام مردمان آن زمان با افزودن بر وسعت غار و ایجاد تالار و دهلیزهای انشعابی به احتمال زیاد از آن برای پناه دادن به کودکان و زنان و سالخوردگان به هنگام یورش دشمنان استفــــاده می نمودند. عده ای هم معتقدند که خربس ابتدا خوربس بوده و محل تجمع خورشید پرستان بوده است. در هر صورت این غارهای قدیمی که یکی از جاذبه های گردشگری جزیره پهناور قشم است در سنوات گذشته آسیب فراوان دیده و به دلیل فرسایش و عدم حفاظت لازم به شکل کنونی درآمده است.

نکته قابل توجه در خصوص غار خربس، وجود خفاش‌های دم موشی است که بیشتر در زاویه‌های تاریک و بخش انبار ذخایر غار (حفره‌های زیرین) زندگی می‌کنند. بر فراز غار خربس نیز یک جفت عقاب ماهیگیر که از انواع نادر و مرغوب عقاب‌های جهان می‌باشند، به چشم می‌خورند که در ارتفاعات صخره‌ای لانه‌ دارند.

روستای بزرگ خربس (خوربیز یا خربز) اکنون کاملاً ویران گشته و جز کلاته گورستان و برکه‌ای از آن باقی نمانده است. این روستا حداقل تا زمان ساسانیان (1400 سال قبل)، مکانی آباد و محل تردد سیاحان و کشتی‌بانان بوده است. پیرامون روستای خربس را تپه‌های کوتاه و بلند مرجانی به صورت دایره‌وار احاطه نموده‌اند.

غارهای خربس را به لحاظ شکل و ساختار با دخمه های آذربایجان ، کردستان ، لرستان ، بوشهر ، اهواز و شوشتر مقایسه می کنند. غارهای خربس به ویژه از نظر فضاهای درونی شکل و طرح اولیه خود را حفظ کرده و به همان صورت کهن خود باقی مانده است.

انتهای پیام/