درخت نخل نماد پایداری شهرستان حاجی آباد/ وجود بزرگترین نخلستان خاصیوی کشور در هرمزگان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از فرهنگ کده ؛ درخت نخل در زبان بومی این منطقه همگام با زبان های محلی دیگر نقاط استان هرمزگان و  بخش های جنوبی کرمان و فارس که تحت الشعاع این اقلیم قرار گرفته، «مغMogh» نامیده می شود که برگرفته از نامی مقدس از تاریخ کهن ایران است که به موبدان و بزرگان زردشتی می گفتند و به همین جهت نخل در نظر مردمان این دیار اهمیت پیدا کرده است.

نماد حاجی آباد درخت نخل می باشد به ویژه در ورودی خود شهر حاجی آباد که درختان بلند قامت شاهانی راست قامت و بعضا خمیده به نشانه  احترام خیر مقدم می گویند.

بعضی از این نخل ها می بینی که عاقبت پس از سالیان داراز و قرنی سرهاشان بهم نزدیک کرده اند و گویی در گوش هم حدیث دلدادگی را نجوا می کنندنخلستان دراگاه ، دهستان، باینوج ، تزرج ، برآفتاب و ...غوغا می کنند.

انواع نخل و خرما از جمله  نغار(Naghaar)، نه دونه یه گزی،  پیارم(Piyarom)، خاصیو،شاغونی (شاهانی) ، فرکم ، لشت موسایی (مضافتی )، خنسی،یا خنزی(Khanesi ) ، شکری، خوشخوار، اسناف، مرنگونی(Merengoni) ، تخم مرغی، زرد، تروشوک، بردیوال، حمال یا هلالی، غورم برس(Ghoerom beras) ، سفیدابی، شرفالدینی، مرزبان، گلابی، کلوت(Kaloot) ، گوچایی ،خورس(Khorod) و فهلو(Fahloo) است .

پیارم مرغوب ترین خرما از نظر طعم ملایم ، خوش خوراک بودن و حمل و نقل آسان می باشد که مناسب  صادرات به خارج از کشور می باشد نخل نغار و نه دونه یه گزی زودتر از همه می رسد  و نخل تخم مرغی دیر تر از همه به ثمر می رسد .

مرغوب ترین نخل حاجی آباد پیارم برمشیری است که  نخل اصلی پیارم از دهی کوچک به نام برمشیر در بالای حاجی آباد بوده است.

 
جرقه صادرات این خرما در دهه شصت بیشتر رقم خورد که شرکت کره ای دوو مجری زیر ساخت راه آهن بافق بندرعباس در ناحیه ی کوهستانی تزرچ و دراگاه کار می کردند کره ای ها این خرما را پسندیده و به صورت انبوه به عنوان سوغاتی به همراه خود می بردند.

خرمای خاصویی نیز از نظر کیفی درجای خود  ارزش دارد که امتیازش نسبت به پیارم این است که هم به صورت رطب و هم خشک و هم شیره دار دائم می توان مصرف کرد.

یکی از سرمایه گذاران موفق و نامدار کشور و سهامدار شرکت  ، مز مز(Maz Maz)  اقدام به کاشت سی هزار اصله نخل خاصویی در مرکز تارم زمین ( رفیع آباد ) کرده است که  به بزرگترین نخلستان خاصیوی کشور شهرت پیدا کرده است و در صدد آن است که تعداد آن به صد و بیست هزار اصله برساند که بزرگترین نخلستان دنیا گردد.

کمیاب ترین نخل و خرما لشت می باشد که در گذشته با دانه های درشت وشیره دار آن  دوشاب «دیشو» درست می کردند و خوشخوار که فقط خارک آن خوردنی بود نایاب است و اصناف که فقط خرمای آن خوردنی است خیلی کمیاب است نخل هایی مانند کلوت ، مرنگونی ، تخم مرغی و ..شاید فقط دیگر اسمی از آنها باقی مانده باشد.

خرمای شاهانی به صورت معمول بسیار موجود بوده و در گذشته در ظرف حصیری به نام « گلت Golat» می کردند و اکنون بیشتر در حلب می کنند.

نامرغوب ترین  خرما  «تروشوک» است که بیشتر برای چهارپایان مصرف داشت و در گذشته جوشانده آن به نام «لم گوLame gow»  خوراک گاوهای نر ( ورزا) بود که برای تقویت بنیه آنها برای شخم و خرمن کوبی همراه با مخلوط کردن شل کرده کاه و آرد به نام "کاه تلیت" می دادند.

مغ فهلو (Fahloo ) نخل تر است که شکوفه ی آن برای گرده افشانی نخل ها استفاده می کنند.مغ خورس( Khoros ) نخلی خود رو بدون ثمر می باشد.

اجرای درخت نخل از جمله کنته (کنده ) ؛پیرچه( الیاف) ؛ مراغ Meraagh (شاخه ی تازه میانی ) ؛ مهر Mahr (شاخه) ؛ پیش ( برگ شاخه )
تغتک Toghotak ( بن شاخه ) ، توغول Toghool( پوشش شکوفه خرما ) ، هوار( شکوفه خرما )،  پنگpang(شاخه خرما )، تیلینگ (خوشه خرما) ؛گمپ Gomp (بچه نخل متصل به نخل ) و پیل (پنیرک ) ماده نرم و سفید خوراکی ته شاخه نخل یا نه ریشه ی کمپ می باشد.

مراحل ثمره ی نحل تا خرما شدن: توغولToghool(غنچه ) ؛ هوارHavaar، (شکوفه )؛خلالوکKhalalook( شکوفه ای که از سفیدی به سبزی گرائیده و بزرگ می شود ؛ کنگKong: سبز وکامل شده ثمر؛ خملKhamal  : خرمای خام و نارس که طعم گس وخام می دهد ؛ خرک، خارک: کنگ سبز به زرد یا سرخ می گردد ؛ سرتیغال: خارکی که سرش تبدیل به رطب شده است.

اشکال خرما:خرمای ریزه یا خشک ؛ سلیکSelik یا خلس Kheles: خرمای نامرغوب و نارس برای چهارپایان؛ خرمای جوش داده؛ کپوKapoo: خرمای جوش داده و دونیمه شده بدون هسته؛ دیشو (دوشاب ):شیره  خرما ؛ استکEstok:هسته خرما که در گذشته آرد می کردند و خوراکی بود و علم امروز هم دم کرده پودر آن را همتراز قهوه می داند.

دست سازه های نخلی ؛ کله کش: ظرف بزرگ برای وزن کردن گندم و غلات؛ گلت(Golat) :ظرف مستطیلی برای نگهداری خرما؛تکلTakek: حصیر ؛ سپ(Sop) : سینی حصیری؛ گبنگ(Gobong ) :ظرفی حصیری و کوزه مانند برای نگهداری تخم مرغ.؛ دموک(Damook) : باد بزن گرد بدون دسته و..است.

مغ ببین و مایه عبرت بدان/فایده اش باشد ز سر تا پای آن

پیرچه آن را بگیر تا کنده اش/از توغول و پیل آن تا هسته اش

انتهای پیام/گ