نگاهی به رسوم قدیمی تفرش در 28 صفر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای تفرش، یکی از مراسم‌های عزاداری که با وسعت زیادی در نقاط مختلف ایران و با تأثیر از شرایط فرهنگی و اقلیمی خاص آن مناطق، به اجرا درمی‌آید، مراسم نخل برداری یا نخل گردانی است که با مفهوم تشییع پیکر مقدس اهل بیت(ع) در مناسبتهای خاص برپا می‌شود.

پیشینیه رسم نخل‌گردانی در مراسم عزاداری به دوره‌های پیش از صفویه می‌رسد. بسیاری از نویسندگان هم رسم نخل‌بندی و نخل‌گردانی را از بدعت‌های صفویان در ایران دانسته‌اند. اصولاً نخل به مفهوم درخت خرماست و در اصطلاح عامیانه به هر درخت و درختچه‌ای تزیینی هم نخل گویند.

اما در مراسم عزاداری اصطلاح نخل به تابوت واره‌ای می‌گویند که آن را بر دوش می‌کشند. این وسیله اتاقکی چوبی و حجیم و به شکل مکعب مستطیل است که از چوب بستی و با یک کف‌بندی تشکیل شده است. الواری که در کف به کار می‌رود، معمولاً یک متر بالاتر از پایه های ستون ها قرار گرفته‌اند.

دو سر هر یک از تیرها حدود یک متر از ۴ طرف کف دیواره نخل بیرون آمده و در واقع، دستگیره نخل را تشکیل می‌دهد. شکل ظاهری برخی نخلها جناغی شکل سروی و برخی به صورت یک جناغ قوسی شکل است.

البته نخل، شباهتی به درخت خرما ندارد و تا به حال هم نخلی که به شکل درخت خرما ساخته شده باشد، دیده نشده است.

معمولاً نخل را در نخستین دهه ماه محرم و اکثر اوقات دو یا سه روز پیش از تاسوعا می‌بندند. آراستن نخل و بستن آن یک تا چند روز طول می کشد و این زمان بستگی به کوچک و بزرگ بودن نخل و مقدار لوازم و اشیا تزیینی و بویژه نوع آذین بندی آن دارد.

در بسیاری از روستاها کار نخل آرایی و نگهداری و مراقبت از اشیای تزیینی نخل، به یک خانواده معین اختصاص دارد. از قدیم الایام در آیین نخل داری و نخل گردانی، نوعی تقسیم کار و نقش و وظیفه و حقوق اجتماعی برای خاندان قدیمی محله های شه و یا ده برقرار بوده است.

نخل گردانی در تفرش

در شهرستان تفرش نیز نخلهایی در حسینیه ها و تکایا وجود دارد که این نخل با توجه به مناسبت موجود در خیابانها به حرکت در می آیند.

در روز عاشورا نخل محله زاغرم با حضور عزاداران حسینی در چند خیابان محدود حرکت داده و سپس به حسینیه زاغرم بازگرداده می شود، در 21ماه رمضان و 28 صفر  نخل همین محله به حرکت در می آید و دسته های عزاداری پیشاپیش این نخل به سمت امامزاده محمد (ع)حرکت می کنند.

در ظهر روز عاشورا نیز نخلهای محله های ششناو و میانده به صورت یک سال در میان پس از خواندن تعزیه امام حسین (ع) همزمان با ظهر عاشورا به خیابان آمده و به سمت امامزاده محمد (ع)حرکت کرده و در سوگ امام حسین (ع) عزاداری می کنند.

در عصر روز عاشورا نخل مسجد جامع با تجمع پر شور مردم به حرکت در می آید. این عزاداری در خیابانهای امام خمینی (ره)، خیابان دکتر حسابی ادامه یافته و نهایتاً در کنار مقبره پروفسور حسابی به پایان می رسد.

به گفته علی حیدری سرپرست  نمایندگی میراث فرهنگی در تفرش، آیین نخل گردانی در تفرش به ثبت ملی رسیده است.

وی با اشاره به فلسفه نخل گردانی افزود: نخل گردانی یکی از آیین های قدیمی تفرش است که در قدیم، برای تشییع شخصیتهای بزرگ و رهبران خود از آن استفاده می شده است.

انتهای پیام/