شرایط سقوط حکم قصاص/قاتلانی که قصاص نمی‌شوند

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از دادمردان،  قصاص به عنوان یکی از مجازاتهایی است که قانونگذار در تقسیم بندی های بعمل آمده از انواع مجازات، در ماده 12قانون مجازات اسلامی به آن اشاره کرده است و در واقع مجازاتی است که جانی به آن محکوم می شود و باید با جنایت وی برابر باشد اما همیشه قصاص در حق جانی اجرا نمی شود چراکه مواردی در قانون پیش بینی شده است که بنا به شرایط خاصی قصاص ساقط می شود.

در برخی موارد هر چند ارکان جرم قتل و شرایط تحقق آن کاملا وجود دارد، قاتل قصاص نمی‌شود. این شرایط و موانع قانونی مسئولیت کیفری که موجب عدم قصاص قاتل می‌شود بر اساس منابع شرعی و قانونی،تعریف شده است.

در این رابطه اسما دهمرده در گفت و گو با خبر نگار ما اظهار داشت:قتل عمد از نظر قانونی زمانی محقق می‌شود که قاتل هم قصد ارتکاب جرم  و هم نتیجه فعل را داشته باشد. ماده 381 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 مقرر داشته که مجازات قتل عمدی در صورت تقاضای ولی دم و وجود شرایط مقرر در قانون، قصاص است.

این کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی با اشاره به اینکه از دیگر موارد سقوط قصاص خطای محض است، ادامه داد:در خطای محض قاتل به اشتباه موجب کشته شدن مقتول شده که به طور مثال قاتل قصد شکار حیوانی را داشته اما به خطا جان انسان زنده ای گرفته شود در این مورد  قاتل قصاص نمی شود.

وی در ادامه افزود: مورد بعدی دفاع مشروع است در دفاع مشروع قاتل در دفاع از جان،مال ویا ناموس خود مرتکب قتل شود، البته ضرورت دفاع مشروع و وجود شرایط قانونی آن باید در دادگاه صالحه توسط متهم اثبات شود و یا دادگاه آن را احراز و روشن کند

وی با بیان اینکه و علل موجهه جرم  از دیگر موارد سقوط قصاص است، افزود: علل مجهه جرم عللی خاص برای انجام جرم قتل مثل مستی، جنون به طور مثال اگر فرد در حالت مستی و یا مصرف موارد مرتکب قتل شود قصاص نمی شود  ولی چنانچه ثابت شود مواد مصرفی به منظور ارتکاب جرم یا با اگاهی قبلی استفاده شده و جرم مورد نظر واقع شود، قاتل به مجازات هر دو جرم محکوم خواهد شد.

وی با بیان اینکه قاتل شخص مهدور الدم قصاص نمی شود، گفت:  منظور از مهدورالدم فردی است که هم شرعی و هم قانونی مستحق کشته شدن بوده و خون وی مباح است. این مورد هم از موارد بسیار دقیق است که قاتل باید مهدورالدم بودن مقتول را در دادگاه ثابت کند.

دهمرده با اشاره به اینکه از شرایط قصاص تساوی عقل بین دو طرف است، خاطر نشان کرد: اگر فرده عاقلی یک دیوانه را بکشد قصاص نمی شود و به موجب ماده 305 قانون مجازات اسلامی شخص عاقل را به جای مجنون قصاص نمی‌کنند و مجازات دیه و تعزیری خواهد داشت.

وی تصریح کرد: یکی دیگر از مواردی که قاتل قصاص نمی شود قتل فرزند توسط پدر است که در این مورد هم قاتل باید پدر واقعی مقتول باشد و دین دو طرف هم یکی باشد تا پدر قصاص نشود اما از تعزیر و پرداخت دیه مبرا نیست و قاتل از دیه مقتول ارث نمی برد.

این کارشناس حقوقی در پایان گفت: باید به این امر توجه داشت که تمام موارد سقوط قصاص برای قاتل باید در دادگاه صالح رسیدگی و ثابت شود و در این موارد فقط شخص قاتل قصاص نمی شود اما تعزیر و دیه با تشخصیص دادگاه اجرا می شود.