کتابفروشی‌های انقلاب فلافلی می‌شوند

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از روزنامه جوان؛ تغییر کاربری کتابفروشی‌های روبه‌روی دانشگاه تهران، نگرانی‌های اهالی فرهنگ را برانگیخته است، مهم‌ترین مرکز عرضه کتاب در پایتخت هم‌اکنون در محاصره اغذیه‌فروشی‌هایی است که هر روز بر تعدادشان افزوده می‌شود.

بسیار قبل‌تر از اینکه واژه‌ای به نام «بورس» از فرانسه وارد زبان محاوره ایرانیان شود، در تعاریف سنتی زمانی که یک پیشه مشخص در محلی تجمع می‌کرد، آن محوطه به نام بازار مشخص آن کالا مانند بازار کفاش‌ها، بازار آهنگر‌ها و... نامیده می‌شد و اگر این تجمع در راستای یک گذر شکل می‌گرفت، راسته‌ای از پیشه‌وران یک شغل مشخص شکل می‌گرفت، مشابه آنچه چندین دهه است روبه‌روی دانشگاه تهران برای عرضه کتاب شکل گرفته اما برخلاف راسته طلافروش‌های بازار که همیشه رونق داشته و از سکه کسب و کار آنها کاسته نشده، راسته کتابفروش‌ها، شرایط بسیاری بدی را پشت سر می‌گذارد و آن هم مشکلی به نام «تغییر کاربری» مغازه‌هاست.

خط پایان یک عمر فعالیت فرهنگی
اوایل امسال بود که خبر تعطیلی یکی از قدیمی‌ترین کتابفروشی‌های خیابان انقلاب حتی به اخبار تلویزیون نیز رسید. کتابخانه‌ای با بیش از پنج دهه فعالیت مستمر در حال تغییر کاربری بود، صاحب مغازه کتابفروشی طهوری دلیل ساده‌ای برای تغییر کاربری مغازه خود عنوان می‌کند، وی می‌گوید: «وضعیت فعلی نشر و فروش کتاب به من اجازه نمی‌دهد که بتوانم از پس مخارج این فروشگاه بربیایم. اینجا در سال ۸۸ و ۸۹ و حتی ۹۰ حداقل پنج کارمند داشت اما حالا دو کارمند بیشتر ندارد که مخارج همان هم از آن درنمی‌آید.» عدم صرفه اقتصادی کتابفروشی در راسته‌ای که هر مترمربع مغازه آن چندین میلیون تومان ارزش دارد، باعث شده است تا کتابفروش‌ها عطای خدمت به دانایی را به لقای آن ببخشند و به دنبال تغییر شغل یا فروش مغازه‌های خود باشند.
کتابفروش دیگری در مصاحبه با «مهر» می‌گوید: ما اگر بتوانیم کتابفروشی‌مان را بفروشیم؛ این کار را می‌کنیم. دلیلش هم ساده است، دخل کتابفروشی با کتاب‌های عمومی در راسته انقلاب دیگر با خرجش جور در نمی‌آید. وی ادامه می‌دهد: کتابفروشی در راسته انقلاب به ویژه برای فروش کتاب‌های عمومی دیگر امری بی‌منطق است. چرا و با چه منطقی باید این حجم از سرمایه را در یک کتابفروشی جمع کرد و البته سودی هم نگرفت. این فروشنده کتاب معتقد است: به هر حال وضعیت به شکلی است که مردم اگر کتابی بخواهند آن را از کتابفروشی‌های بزرگ می‌خرند نه از راسته انقلاب و بیشتر کتابفروش‌های انقلاب هم به همین خاطر تمایل به واگذاری ملک خود دارند.
چند سال پیش که قضیه از بین رفتن راسته‌ کتابفروشی جدی شد، خبرنگاری این موضوع را با وزیر وقت ارشاد مطرح کرد و دلیل عدم تمایل کتابفروش‌ها را در ماندن در این شغل جویا شد که این پاسخ را شنید: شاید انتظاری که از این کار داشته‌اند، برآورده نشده و دیده‌اند درآمدزایی ندارد و به همین دلیل دنبال مشاغل دیگری رفته‌اند.
کارهای فرهنگی مثل بقیه‌ کارهای خدماتی و تجاری در کشور نیست که درآمد بالایی داشته باشد. وی ادامه داد: در واقع، می‌خواهم بگویم که اکنون اتفاق خاصی نیفتاده است که آنها حالا متوجه این موضوع شده باشند. البته باید حرف‌هایشان را بشنویم و در واقع، من در جریان نیستم که استدلال آنها چیست.

حفظ نمادین یک سنت فرهنگی
هم‌اکنون راسته کتابفروش‌های خیابان انقلاب که از میدان انقلاب تا چهارراه ولیعصر(عج) ادامه دارد به چند خیابان اطراف نیز تسری پیدا کرده بود با کاهش چشمگیر تعداد کتابفروشی‌ها و افزایش اغذیه‌فروشی‌ها و مشاغل دیگری که خیابان شلوغی مانند انقلاب برای آنها مشتری‌های بیشتری دارد، چهره فرهنگی یک خیابان را دستخوش دگرگونی کرده است. علاقه‌مندان به کتاب یا دانشجویانی که کتاب‌های تخصصی خود را در این راسته دنبال می‌کردند هم‌اکنون می‌توانند از طریق خرید اینترنتی کتاب یا مراجعه به برخی از کتابفروشی‌هایی که از سوی برخی از نهاد‌ها در مناطق مختلف پایتخت ایجاد شده‌اند، کتاب مورد نظر خود را خریداری کنند.
این دگرگونی حتی روی فعالیت بساط‌‌فروش‌های کتاب‌های قدیمی و دست دوم که معمولاً در پیاده‌رو‌های این مقطع از خیابان انقلاب ایجاد می‌شد، نیز اثر گذاشته است. اکنون کتابفروشی‌های خیابان انقلاب بخشی از میراث فرهنگی شهر تهران هستند که نه‌تنها نیاز پایتخت بلکه بخشی از نیاز کشور به کتاب را مرتفع می‌کنند. اگرچه تغییر یک سنت فرهنگی و یکی از معدود بورس‌های فرهنگی شهر تهران باعث ایجاد نگرانی در میان دوستداران فرهنگ شده است، اما مسئولان هنوز اقدامی در جهت حفظ این مرکز فرهنگی نکرده‌اند.

انتهای پیام/ع