به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در حالی که اخبار و گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک توافق جدید افزایش یافته، آنچه بیش از متن توافق مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته، زمان احتمالی امضای آن است.
برخی منابع غربی و مقام‌های آمریکایی از احتمال نهایی شدن توافق در روز یکشنبه، همزمان با هشتادمین سالروز تولد دونالد ترامپ خبر داده‌اند؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از تحلیلگران این همزمانی را صرفاً یک اتفاق تقویمی ندانند.
دونالد ترامپ طی سال‌های حضور در عرصه سیاست آمریکا نشان داده است که علاقه ویژه‌ای به ثبت دستاوردهای سیاسی به نام خود دارد. از توافق‌های منطقه‌ای گرفته تا پرونده‌های بین‌المللی، کاخ سفید همواره تلاش کرده موفقیت‌های دیپلماتیک را در قالب پیروزی شخصی رئیس‌جمهور آمریکا به افکار عمومی عرضه کند؛ از همین رو، تلاش برای نهایی شدن توافق در روز تولد ترامپ نیز از سوی برخی ناظران بخشی از یک سناریوی تبلیغاتی ارزیابی می‌شود.
در مقابل، مقامات ایرانی تاکنون چنین زمان‌بندی‌ای را تأیید نکرده‌اند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز اعلام کرده که هنوز زمان مشخصی برای امضای توافق نهایی نشده و مذاکرات همچنان در جریان است؛ این موضع‌گیری نشان می‌دهد تهران تمایلی ندارد زمان اعلام توافق به بخشی از پروژه تبلیغاتی واشنگتن تبدیل شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، توافق احتمالی شامل موضوعاتی همچون بازگشایی مسیرهای دریایی، کاهش تنش‌های منطقه‌ای و آغاز روندی برای حل برخی اختلافات میان دو کشور است. در مقابل، پرونده هسته‌ای و موضوع تحریم‌ها قرار است در مراحل بعدی مذاکرات مورد بحث قرار گیرد؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از کارشناسان، مهم‌ترین بخش اختلافات میان تهران و واشنگتن محسوب می‌شود.
در همین حال برخی تحلیلگران معتقدند عجله آمریکا برای اعلام توافق، بیش از آنکه ناشی از ضرورت‌های دیپلماتیک باشد، با نیازهای سیاسی داخلی این کشور ارتباط دارد. ترامپ در شرایطی به دنبال ثبت یک موفقیت جدید در سیاست خارجی است که همچنان با چالش‌های متعدد در عرصه داخلی و بین‌المللی مواجه است و هرگونه توافق با ایران می‌تواند به عنوان یک دستاورد مهم در فضای رسانه‌ای آمریکا مطرح شود.
اما پرسش اصلی اینجاست که آیا توافق احتمالی می‌تواند منافع راهبردی ایران را تأمین کند یا آنکه بیش از هر چیز به سود دولت آمریکا خواهد بود؟
در همین رابطه، فؤاد ایزدی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل آمریکا، در گفتگو با خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا با اشاره به اخبار منتشرشده درباره احتمال امضای توافق میان ایران و آمریکا معتقد است در شرایط فعلی هرگونه توافق احتمالی بیش از آنکه منافع راهبردی ایران را تأمین کند، می‌تواند به یک دستاورد سیاسی برای دونالد ترامپ تبدیل شود.
به گفته وی، همزمانی احتمالی امضای توافق با سالروز تولد رئیس‌جمهور آمریکا این شائبه را تقویت می‌کند که واشنگتن به دنبال بهره‌برداری رسانه‌ای و تبلیغاتی از این اتفاق است؛ موضوعی که می‌تواند در فضای بین‌المللی به عنوان «هدیه تولد ایران به ترامپ» روایت شود.
ایزدی با اشاره به مطالبات دو طرف تأکید می‌کند که آمریکا در موضوعاتی مانند تردد در تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای، خواسته‌هایی را مطرح کرده که امکان تحقق آنها وجود دارد، اما مهم‌ترین مطالبه ایران یعنی رفع مؤثر تحریم‌ها، در اختیار مستقیم رئیس‌جمهور آمریکا نیست و بخش قابل توجهی از آن به تصمیمات کنگره وابسته است.
وی معتقد است در صورت تحقق چنین توافقی، دولت ترامپ می‌تواند از مزایای سیاسی و اقتصادی آن بهره‌مند شود، اما ایران تضمین مشخصی برای دستیابی به هدف اصلی خود یعنی رفع پایدار تحریم‌ها دریافت نخواهد کرد. از نگاه این کارشناس، همین عدم توازن میان امتیازات و دستاوردهای دو طرف، یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف توافق احتمالی محسوب می‌شود.
ایزدی همچنین با رد این دیدگاه که مذاکره به‌تنهایی می‌تواند مانع تهدیدات نظامی شود، تأکید می‌کند عامل اصلی بازدارندگی، افزایش هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه ایران است. به باور وی، تجربه دهه‌های گذشته نشان داده هر زمان طرف مقابل هزینه حمله را بالا ارزیابی کرده، از گزینه نظامی فاصله گرفته و هر زمان این هزینه کاهش یافته، احتمال تنش و درگیری افزایش پیدا کرده است.
بر این اساس، آنچه امروز بیش از زمان امضای توافق اهمیت دارد، بررسی دقیق محتوای آن و میزان تأمین منافع ملی ایران است.
هرچند رسانه‌های غربی تلاش دارند توافق احتمالی را به نام ترامپ و در قالب یک موفقیت شخصی برای وی روایت کنند، اما معیار اصلی ارزیابی هر توافقی، میزان تأثیر آن بر رفع واقعی مشکلات اقتصادی و تأمین منافع راهبردی کشور خواهد بود؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، همچنان با ابهامات و پرسش‌های جدی همراه است.
ارسال دیدگاه