به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا؛ در دنیای امروز، موتور جست‌وجو بیش از یک ابزار فنی، یک زیرساخت ملی محسوب می‌شود. کشورهایی مثل چین با «بایدو»، روسیه با «یاندکس» و کره جنوبی با «نیور» سال‌هاست که از موتورهای جست‌وجوی داخلی خود حمایت می‌کنند، نه برای رقابت مستقیم با گوگل، بلکه برای پاسخگویی به نیازهای خاص فرهنگی، امنیتی و اطلاعاتی مردم خود.
اما در ایران، علیرغم تصویب طرح‌های متعدد در «شورای راهبری جویشگر بومی» و ارائه مدل‌های کسب‌وکار برای پروژه‌هایی مانند «پارسی‌جو» و «یوز»، هیچ‌یک از این تلاش‌ها تاکنون به مرحله‌ای از کارآمدی واقعی نرسیده‌اند.
چرا موتور جست‌وجوی بومی ضرورتی ملی است؟
کارشناسان تأکید دارند که هدف اصلی از توسعه یک موتور جست‌وجوی داخلی، جایگزینی گوگل نیست، بلکه پاسخگویی به نیازهای محلی است:
- جست‌وجوی دقیق‌تر در محتوای فارسی
- رعایت حریم خصوصی کاربران
- مقاومت در برابر تحریم‌ها و اختلالات خارجی
این ویژگی‌ها چیزی است که موتورهای بین‌المللی — به دلیل محدودیت در دسترسی به داده‌های داخلی، نمی‌توانند به‌خوبی فراهم کنند.
بدون سرمایه‌گذاری، پروژه‌ها زمین می‌مانند
«ابوالحسن فیروزآبادی»، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی، در این باره می‌گوید:«واقعیت این است که هیچ‌یک از دولت‌ها — نه در دوره آقای روحانی و نه در دوره آقای رئیسی — تمایلی به سرمایه‌گذاری جدی در این حوزه نشان نداده‌اند. ما تلاش کردیم، اما موفق نشدیم.»
وی توضیح می‌دهد:«موتور جست‌وجو در مقیاس ایران، لزوماً سودآور نیست، مگر اینکه مکانیزم‌های خاصی برای درآمدزایی طراحی شود. اما این کار، نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل‌توجهی است.»
جنگ ۱۲ روزه: آزمونی که موتورهای بومی رد کردند
در روزهایی که دسترسی به گوگل به دلیل محدودیت‌های شبکه مختل شد، هزاران کاربر به سراغ موتورهای داخلی رفتند — اما با نتایج نامرتبط، سرعت پایین و خطاهای فنی مواجه شدند.
«سید ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات، درباره این بحران گفت:«موتورهای جست‌وجوی داخلی نتوانستند پاسخگوی نیاز مردم باشند. این موضوع اکنون در اولویت کار ما قرار گرفته است. البته در روزهای اول چالش جدی بود، اما کم‌کم شرایط بهبود پیدا کرده است.»
اما سؤال اساسی هنوز پابرجاست:«چرا پس از سال‌ها برنامه‌ریزی، هنوز زیرساخت‌های لازم برای یک موتور جست‌وجوی کارآمد فراهم نشده است؟»
نگاهی به موتورهای بومی: امیدها و واقعیت‌ها
- ذره‌بین: قدیمی‌ترین موتور جست‌وجوی ایرانی است که روی محتوای داخلی تمرکز دارد و رابط کاربری ساده‌ای دارد. کاربران می‌توانند در آن اخبار، ویدئو و تصاویر را جست‌وجو کنند.
- گردو: از الگوریتم‌های هوشمند استفاده می‌کند و امکان جست‌وجوی تصویر و صدا را فراهم می‌کند. نتایج آن نسبت به رقبا مرتبط‌تر است.
- ۲۰۵۹: موتوری نسبتاً جدید که بر سرعت و دقت تأکید دارد و قابلیت جست‌وجو در شبکه‌های اجتماعی و اشتراک‌گذاری نتایج را دارد.
با این حال، همه این تلاش‌ها در برابر حجم عظیم داده‌ها و الگوریتم‌های پیشرفته گوگل، هنوز ناچیز به نظر می‌رسند.
سه مانع اصلی پیشرفت موتورهای بومی
۱. کمبود سرمایه‌گذاری: بدون سرمایه اولیه، شرکت‌های فناوری نمی‌توانند سرورهای قدرتمند، تیم‌های تحقیقاتی یا سیستم‌های داده‌کاوی لازم را راه‌اندازی کنند.
۲. عدم اعتماد عمومی: بسیاری از کاربران نگران هستند که موتورهای داخلی حریم خصوصی‌شان را نقض کنند، چرا که شفافیت کافی درباره نحوه جمع‌آوری و استفاده از داده‌ها وجود ندارد.
۳. ضعف در جذب بخش خصوصی: شرکت‌های بزرگ فناوری به دلیل عدم اطمینان از بازگشت سرمایه، تمایلی به سرمایه‌گذاری در این حوزه نشان نداده‌اند.
از وعده تا واقعیت
آنچه پس از جنگ ۱۲ روزه آشکار شد، این بود که پروژه موتور جست‌وجوی ملی، علیرغم سال‌ها وعده و برنامه‌ریزی، هنوز در حد یک ایده نیمه‌تمام مانده است.
بدون سرمایه‌گذاری جدی، حضور فعال بخش خصوصی و اعتمادسازی عمومی، این پروژه هرگز نمی‌تواند از مرحله آزمایشی خارج شود.
و در نهایت، سؤالی که همه باید به آن فکر کنیم:«وقتی یک کشور نتواند حتی ابزار ساده جست‌وجو را مدیریت کند، چگونه می‌خواهد در جنگ فضای مجازی پیروز شود؟»
ارسال دیدگاه