مجید گودرزی، کارشناس مسکن، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا، در پاسخ به میزان کارآمدی بسته پیشنهادی وزارت راه و شهرسازی برای حمایت از مستأجران و ساماندهی بازار اجاره‌بها، به بررسی عملکرد دولت در حوزه مسکن و اجاره پرداخت و نسبت به شرایط فعلی این بخش انتقاد کرد. وی تأکید کرد که انتظارات مردم از دولت در این حوزه بسیار بیشتر از آن است که امروز شاهد آن هستیم.
بازار مسکن: نابسامانی‌ها و عدم برنامه‌ریزی
گودرزی ادامه داد: شرایط بازار مسکن به‌شدت نابسامان است و متأسفانه شاخص‌ها و راهبردهای کلان در این بخش یا وجود ندارند، یا کاملاً ناکارآمد هستند. دولت با ارائه بسته‌های حمایتی که اخیراً عرضه کرده است، به نظر می‌رسد سعی کرده از وظایف اصلی خود شانه خالی کند. ما امیدوار بودیم که دولت در بسته حمایتی خود رفع حداقل یکی از مشکلات اصلی بازار مسکن را هدف‌گذاری کند این بسته متأسفانه انتظار حل مشکلات بازار مسکن و به‌خصوص بخش اجاره را برآورده نکرده است.
وی به طرح جهش تولید مسکن اشاره کرد و گفت: مجلس شورای اسلامی طرح جهش تولید مسکن را تصویب کرده بود که در آن بانک‌ها باید ۲۰ درصد از تسهیلات خود را به بخش مسکن اختصاص می‌دادند. اما دیدیم که عملکرد بانک‌ها در این زمینه بسیار ضعیف بود و حتی مجموع پرداخت‌ها به این طرح به دو درصد هم نرسید. پرداخت وام مسکن ۱۸ بانک در حد صفر باقی ماند. این موضوع قابل‌پیش‌بینی بود، چراکه وقتی بازارهای موازی مثل ارز و طلا رشد قیمتی ۷۰ تا ۱۴۰ درصدی دارند، بانک‌ها تمایلی به پرداخت تسهیلات ۲۳ درصدی مسکن نخواهند داشت.
مشکلات اجاره و ودیعه
گودرزی همچنین به مشکلات اجاره و ودیعه پرداخت و گفت: موضوع مهم اجاره در ایران این است که قیمت‌گذاری‌ها به‌صورت غیرمنطقی و رها شده و خودسرانه توسط موجران انجام می‌شود. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، این موضوع به‌صورت قانونمند مدیریت می‌شود. بر اساس بند ۷ قانون ساماندهی بازار زمین و مسکن، دولت باید به قیمت‌گذاری منطقه‌ای با ابزارهایی مثل هوش مصنوعی اقدام کند. اما متأسفانه این اتفاق نیفتاده است.
وی افزود: در ایران، معضل ودیعه بسیار بزرگ‌تر از معضل اجاره شده است. ودیعه در اکثر کشورهای دنیا وجه التزام است نه اجاره. در کشورهایی مثل آلمان، ودیعه تنها سه برابر اجاره ماهیانه است و فقط در مواقعی مثل عدم پرداخت اجاره یا آسیب به ملک با حکم دادگاه از آن برداشت می‌شود. در غیر این صورت با سود متعلقه باید به مستأجر برگردانده شود. اما در ایران، ودیعه به‌صورت قرض‌الحسنه محاسبه می‌شود و ارزش زمانی آن صفر است. این رسم و عرف غلطی است که باعث شده بیش از ۷۰ درصد از قدرت خرید مبلغ ودیعه مستأجران نسبت به برابری نرخ ارز در ۷ ماه گذشته از بین برود.
تورم و مشکلات وام‌ها
گودرزی به تورم شدید در بازار مسکن و اجاره اشاره کرد و گفت: دولت نه تنها قصد ندارد قوانین موجود را اجرا کند، بلکه سعی می‌کند با ارائه وام‌هایی با نرخ سود بالا، بحران تورم را با بحران بدهی حل کند. این رویکرد اشتباه و غیر قابل قبول است. این چالش‌ها در بسته‌های پیشنهادی دولت هدف‌گذاری نشده‌اند و به نظر من، این بسته‌ها پوچ و بی‌اثر هستند و دولت در تصمیم‌گیری خود کاهش ۵۰ درصدی ارزش پول در سال‌هایی که مستأجر در حال پرداخت این وام با بهره بالا است را در نظر نگرفته است.
اخراج مستأجران و آوارگی
وی همچنین به معضل اخراج مستأجران اشاره کرد و گفت: بسیاری از مالکان برای افزایش مبلغ اجاره، بیش از سقف مقرر شده مستأجران را اخراج می‌کنند. این موضوع بسیار تأسف‌بار است و نشان‌دهنده بی‌عدالتی در سیستم فعلی است. وقتی مالکان می‌توانند با اخراج مستأجر و افزایش قیمت اجاره، درآمد خود را دوبرابر کنند، معافیت‌های مالیاتی موجود در بسته حمایتی برای آن‌ها ارزشی ندارد.
گودرزی در پایان گفت: ما از خانم وزیر و دولت انتظار داشتیم به‌جای شوی تبلیغاتی، حداقل یکی از معضلات ریشه‌ای مسکن را حل کند. اما متأسفانه این اتفاق نیفتاده است. دولت باید مسئولیت‌پذیری بیشتری در حل مشکلات مسکن و اجاره داشته باشد و به‌جای شانه خالی کردن، راهکارهای واقعی و کاربردی ارائه دهد.
صوت بخشی از این مصاحبه از زبان این استاد دانشگاه:
ارسال دیدگاه