قوانین عرضه بنزین و کارت سوخت در ایران

بنزین دولتی در دسترس عموم مردم و وسایل حمل و نقل عمومی قرار می‌گیرد. اما افراد نمی‌توانند به اندازه دلخواه از آن استفاده کنند؛ زیرا دولت سهمیه‌هایی در نظر گرفته که سقف مشخصی دارند.

برای استفاده از بنزین با نرخ 1500 تومان، باید برای وسیله نقلیه خود کارت سوخت تهیه کنید. سهمیه خودروها به صورت ماهانه در این کارت سوخت واریز می‌شود. برای دریافت کارت سوخت خودرو باید به پلیس +10مراجعه کرد. برای دریافت کارت سوخت المثنی نیز باید از همان دفاتر پلیس +10 اقدام کرد.

سهمیه هر خودرو شخصی برابر 60 لیتر در هر ماه است. اگر از سهمیه بنزین خودروی شخصی خود در طول ماه استفاده نکرده باشید، این سهمیه در کارت سوخت ذخیره می‌شود. حداکثر سهمیه‌ای که می‌توانید در کارت سوخت خود ذخیره کنید، برابر 540 لیتر بوده که برابر سهمیه 9 ماه است.

سهمیه سوخت به موتورسیکلت‌ها نیز تعلق می‌گیرد که به صورت 25 لیتر در هر ماه در کارت سوخت مخصوص موتورسیکلت واریز می‌شود. سهمیه سوخت موتورسیکلت‌ها نیز تا مدت حداکثر 9 ماه ذخیره می‌شود که معادل 225 لیتر است.

تاکسیرانان از سهمیه سوخت بیش‌تری بهره‌مند می‌شوند، تا از آن برای جا به جایی مسافران استفاده کنند. البته تاکسی‌های گازسوز از سهمیه کم‌تری برخوردار شده‌اند. سهمیه سوخت ماهانه تاکسی‌های بنزینی برابر 400 لیتر و سهمیه سوخت تاکسی‌های دوگانه‌سوز 250 لیتر است. نحوه اختصاص سهمیه سوخت به تاکسی‌های اینترنتی با تاکسی‌های ناوگان تاکسیرانی متفاوت بوده و به موارد مختلفی بستگی دارد. سقف این سهمیه در هر ماه به 300 لیتر (برای خودروهای بنزینی) می‌رسد.

لازم به ذکر است که سهمیه سوخت ماهانه وانت‌بارها از خودروهای سواری بیش‌تر و از تاکسی‌ها کمتر است. برای مثال، سهمیه سوخت وانت بنزینی کم مصرف معادل 150 لیتر بوده و برای وانت بنزینی پرمصرف برابر 300 لیتر است.

در این میان، وسایل نقلیه‌ای وجود دارند که نمی‌توانند کارت سوخت و سهمیه بنزین 1500 تومانی داشته باشند. خودروهای شخصی که سن آن‌ها بیش‌تر از 25 سال باشد، فرسوده محسوب می‌شوند و از این سهمیه محروم هستند. علاوه بر آن، خودروهای خارجی لوکسی که حجم موتوری بیش تر از 1300 سی سی داشته باشند نمی‌توانند از سهمیه سوخت استفاده کنند. در حالت کلی نیز خودروهای شخصی با حجم موتوری بیش تر از 2000 سی سی، پرمصرف محسوب می‌شوند و بنابراین نمی‌توانند از بنزین دولتی 1500 تومانی استفاده کنند.

اخبار خودرو نشان می‌دهد که به تازگی طرحی در جایگاه‌های سوخت اجرا می‌شود تا مردم از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند و کارت آزاد جایگاه‌ها برای موارد ضروری و خودروهایی که کارت سوخت ندارند باشد. آن طور که شرکت پخش فراورده‌های نفتی عنوان کرده، با استفاده از کارت سوخت شخصی می‌توان میزان دقیق مصرف سوخت در کشور را بررسی و کنترل کرد. سرانه مصرف روزانه بنزین در کشور این روزها به عدد 122 میلیون لیتر می‌رسد و این در حالی است که این عدد تا دو سال گذشته تنها 88 میلیون لیتر بوده است.

افزایش مصرف بنزین در کشور باعث شده تا شرکت پخش فراورده‌های نفتی، صرفه جویی مصرف سوخت را به مردم گوشزد کند؛ زیرا اگر این آمار مصرف ادامه داشته باشد، باید بنزین را وارد کنیم.

با کاهش تعداد کارت آزاد جایگاه‌های سوخت، زمان سوخت‌گیری خودروها افزایش پیدا کرده و بنابراین در برخی جایشگاه‌ها صف‌های شلوغ و طولانی ایجاد شده است. برخی از مردم تصور می‌کنند که این اقدام دولت مقدمه‌ای برای افزایش قیمت بنزین است. اما شرکت پخش فراورده‌ها و دولت بارها اعلام کرده‌اند که قیمت بنزین فعلا ثابت خواهد ماند و تغییری در اختصاص سهمیه‌ها نیز ایجاد نمی‌شود. در قانون بودجه سال 1402 نیز تاکید شده که قیمت بنزین ثابت باقی می‌ماند و افزایشی در نظر گرفته نشده است.