آگاهی از حقوق شهروندی لازمه تحقق نظام اداری کارآمد و مطلوب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سرویس یادداشت شبکه اطلاع رسانی مرصاد سعید اعظمی* در یادداشتی نوشت: عدم رعایت حقوق ارباب رجوع در ادارات و برخورد نامناسب کارمندان با آنها از موضوعاتی است که ممکن است در مواردی برای بسیاری از ما اتفاق افتاده باشد .حال ، سوالی که مطرح می‌شود این است که شهروندانی که به ادارات مراجعه می کنند از چه حقوقی برخوردارند ؟ و در مقابل ، وظیفه کارمندان در قبال این حقوق چیست؟

در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران بحث تکریم ارباب رجوع به صورت پراکنده در قوانین مختلف وجود داشته است .اما در سال ۱۳۸۱ شورای عالی اداری ، با تصویب «طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع در نظام اداری» و همچنین « دستورالعمل نحوه تشویق و تنبیه کارکنان موضوع مصوبه طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع »در سال ۱۳۸۲ ،  به صورت مدون این مسئله را در سازمانهای اداری کشور مطرح ساخت. بر اساس این مصوبه ، ادارات مشمول تصویب نامه موظفند نسبت به تهیه« منشور اخلاقی» اقدام و موارد مندرج در آن را اجرا کنند.

به منظور نظارت بر حسن اجرای این تصویب نامه ، واحدهای بازرسی در ادارات و سازمان های مشمول ایجاد یا تجهیز شده اند و انجام وظیفه می کنند. این بازرسان افزون بر نظارت محسوس و نامحسوس ، مسئولیت پیگیری شکایات مردمی را هم بر عهده دارند.

حال، پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که با کارمندان خاطی ، یعنی کارمندانی که بر خلاف منشور اخلاقی و ضوابط تعیین شده در تصویب نامه ، رفتار می‌کنند چه برخوردی خواهد شد ؟ و شکایت ارباب رجوع به کجا خواهد انجامید؟

مطابق ماده ۷ «دستورالعمل نحوه تشویق و تنبیه کارکنان موضوع مصوبه طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع» مصوبه یکصد و هشتمین جلسه شورای عالی اداری مورخ ۲۰/ ۱۰ /۱۳۸۲ رسیدگی به سوء عملکرد کارکنان در ارتباط با ارباب رجوع بر مبنای موارد ذیل صورت می گیرد:

–نتایج نظرسنجی از ارباب رجوع

–گزارش بازرسان طرح تکریم

–شکایات واصله از ارباب رجوع

–سایر ساز و کارهای  نظارتی

بنابراین شکایت و اظهارنظر ارباب رجوع نقش اصلی را در رسیدگی به تخلفات کارمندان ایفا می کند. همچنین بر اساس « طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع در نظام اداری» کلیه دستگاههای اجرایی مشمول این مصوبه ، موظف هستند جهت شفاف سازی و مستند ساختن نحوه ارائه خدمات به ارباب رجوع ، اطلاعات لازم در خصوص خدمات قابل ارائه به ارباب رجوع را به نحوی که حاوی موارد زیر باشد مستند ساخته و در اختیار مراجعان قرار دهند:

یک– انواع خدمات قابل ارائه به ارباب رجوع

دو– مقررات مورد عمل و مراحل انجام کار

سه – مدت زمان انجام کار

چهار – مدارک مورد نیاز و فرم های مورد عمل

پنج – عنوان واحد ، محل استقرار ، نام متصدی انجام کار و تعیین اوقات مراجعه

شش – فناوری مورد استفاده

همچنین بر اساس ماده ۲ این مصوبه، برای اطلاع رسانی موارد فوق اداره باید به طریق زیر اقدام نماید؛ کلیه اطلاعات مذکور باید به ترتیب اولویت و از طرق ذیل به اطلاع عموم مردم و مخاطبین برسد:

1– نصب در تابلو راهنما در مبادی ورودی و در معرض دید مراجعین

2– تهیه بروشور و توزیع بین ارباب رجوع و مخاطبین

3– نصب نام و نام خانوادگی عوامل متصدی انجام کار، پست سازمانی و رئوس وظایف اصلی کارکنان در محل استقرار آنان

4– راه اندازی خط تلفن گویا برای راهنمایی مردم  حداکثر ظرف مدت ۷ ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه.

چگونگی شکایت از کارمندان خاطی:

به نظر می‌رسد با توجه به ماده ۷ «دستورالعمل نحوه تشویق و تنبیه کارکنان موضوع مصوبه طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع» شهروند شاکی می تواند به یکی از طرق زیر اقدام نماید:

۱- شرکت در نظرسنجی ؛ معمولا در ادارات صندوق هایی را جهت دریافت انتقادات و پیشنهادات ارباب رجوع نصب گردیده که شهروندان می توانند موارد تخلف یا بدرفتاری کارمندان متخلف را گزارش نمایند.

۲-طرح شکایت ؛ شهروندان می توانند با مراجعه به واحدهای بازرسی هر اداره( در صورت عدم استقرار واحد بازرسی ، حراست اداره ) شکایت خود را از کارمندان خاطی مطرح نمایند.

در مواردی که تخلف کارمندان جنبه کیفری پیدا می کند ، مثلاً در موارد درگیری فیزیکی یا توهین توسط کارمند،  ارباب رجوع می تواند موضوع را از طریق مراجع قضایی پیگیری نماید. همچنین در مواردی که اقدامات خلاف قانون از سوی اداره صورت بگیرد یا اینکه اداره از حدود صلاحیت های قانونی خود تجاوز نماید ، متضرر می تواند با طرح دعوا در دیوان عدالت اداری درخواست خود را پیگیری نماید.

نکته‌ای که می‌توان از آن به عنوان نتیجه این مطلب استفاده کرد این است که آنچه که تا به امروز بسیار مورد توجه قرار گرفته است ، در نظر گرفتن حقوق کارمندان و جلوگیری از انجام رفتار سوء و برخورد نامطلوب از سوی ارباب رجوع در قبال کارمندان است که البته این موضوع  مطلوب  و مورد تایید می باشد) اما آنچه که معمولاً مورد غفلت واقع می گردد این است که حقوق ارباب رجوع در ادارات مورد توجه قرار نمی گیرد و غالباً پایمال می گردد. لذا لازم است در وهله اول شهروندان از حقوق خود آگاه شوند و اداره و کارمندان نیز این حقوق را در نظر بگیرد.

*سعید اعظمی کارشناسی ارشد حقوق عمومی

انتهای پیام/