حج نیابتی و خرید و فروش فیش حج موروثی چگونه انجام می شود؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ حج یکی از فروع دین است که نوع تمتع آن بر مسلمانان خارج از سرزمین مکه در صورت داشتن توانایی مالی و جسمی بر فرد واجب است و به‌جا آوردن نوع عمره مفرده هم مستحب است. هر سال مسلمانان زیادی از سراسر جهان درخواست تشرف به این سفر مقدس را دارند. فیش حج یا همان قبض ودیعه گذاری سفر حج رسیدی است که پس از واریز هزینه سفر توسط مشتری به‌حساب یکی از بانک‌های نماینده سازمان حج و زیارت از سوی این سازمان به وی داده می‌شود و به عنوان سند ثبت نام نزد ثبت نام کننده می‌ماند و پس از مشخص شدن زمان اعزام به حج متقاضی مراحل ثبت نام خود را در سازمان حج و زیارت نهایی کرده و همچنین مبلغ باقیمانده از هزینه سفرش را پرداخت می‌کند. پس از تأمین تدارکات و تعیین کاروان اعزام حجاج صورت می‌گیرد؛ البته در صورت فوت متقاضی یا عدم توانایی مالی یا بدنی وی این فیش قابلیت واگذاری یا فروش در بازار آزاد را دارد.

شرایط حج نیابتی

در صورت رضایت وارث برای انجام حج نیابتی، نایب باید شرایطی داشته باشد که به بیان مواردی از آن می‌پردازیم:

بلوغ: حج فرد نابالغ به نیابت فرد دیگر، ناکافی دانسته می‌شود.

عقل: نیابت فرد دیوانه، چه متداوما به این صورت باشد و چه گاه به گاهی، کافی نیست.

ایمان: فرد نائب باید مومن باشد و خدا، پیامبر خدا و 12 امام را قبول داشته باشد. لذا، چنانچه نائب مومن نباشد نیابت وی کافی نیست.

آگاهی از مناسک و احکام حج: فرد باید آگاه از احکام باشد و مناسک آن را صحیح انجام دهد.

ذمه تائب در سال نیابت، مشغول به حج واجب نباشد. در صورت بی‌خبری وی از وجوب خود، ممکن است حج نیابتی وی صحیح باشد.

از انجام برخی اعمال حج معذور نباشد: فرد نباید در هنگام انجام اعمال ناتوان باشد، مثلاً نتواند با پای خود طواف و سعی را انجام دهد یا نماز به‌طور صحیح انجام دهد.

شرایط قانونی و شرعی برای خریدوفروش یا واگذاری فیش حج چگونه است؟

بعضی از افراد ممکن است به دلایل مختلف از جمله: اعزام سریع‌تر به سفر حج، فوت ثبت نام کننده اصلی، کهولت سن یا سایر مشکلات تمایل داشته باشند فیش حج خود را واگذار کنند. واگذاری فیش حج هیچ منع قانونی و دولتی نداشته و از سوی همه‌ مراجع تقلید هم منع شرعی ندارد. و از طریق دفاتر زیارتی و با تایید سازمان حج و معرفی به دفاتر اسناد رسمی و بانک مراحل صورت می پذیرد.

واگذاری فیش موروثی

با موارد بسیاری برخورد داشته‌ایم که دارنده فیش حج بدون فرصت نیابت یافتن، متوفی شده است. در برخورد با این موارد قوانینی تصویب گردیده است. این فیش به ورثه متوفی می‌رسد و وی مختار است که فیش را بفروشد و یا فردی را به نیابت، عازم حج نماید. این فیش اگر از نظر مالی بیش از مبلغی که برای انجام حج نیابتی لازم است ارزش داشته باشد، تنها در صورت رضایت وراث می‌توان با آن فیش فردی را به حج نیابتی فرستاد. و مابه تفاوت قیمت را به وراث پرداخت شود.

مدارک لازم برای فروش فیش حج وراثتی

1. گواهی فوت
2. انحصار وراثت
3. گواهی واریز مالیات بر ارث
4. وکالت کلیه وراث به یکی از ورثه جهت واگذاری و صلح حقوق فیش
5. اصل فیش حج
6. اصل شناسنامه و کارت ملی متوفی و وکیل مربوطه

چه عواملی بر قیمت فیش حج تأثیرگذارند؟

عوامل مختلفی بر قیمت فیش حج تأثیرگذارند. هر سال معمولاً قیمت فیش گران‌تر از سال پیش است برخی از این عوامل عبارت‌اند از:

• تورم: از مهم‌ترین فاکتورها در تعیین نرخ فیش حج نرخ تورم است چون افزایش و کاهش قیمت ارز به‌خصوص دلار تأثیر مستقیمی بر کلیه کالاها از جمله نرخ فیش حج دارد. و اینکه انتظار داشته باشیم که قیمت فیش حج ثابت باشد خوشبینی است.

• سال تشرف به حج: با توجه به اینکه ظرفیت هر کشور برای اعزام حجاج به مکه محدود است و حاجیان از طریق قرعه‌کشی انتخاب می‌شوند ممکن است متقاضی سال‌ها برای تشرف به این سفر مقدس انتظار بکشد. در حال حاضر زمان انتظار برای این سفر به چهارده سال کشیده شده است و متقاضیانی که سال ۸۶ ودیعه گذاری کرده‌اند امسال هم به دلیل شرایط کرونایی حاکم عازم حج نشدند. بنابراین هرچه سال اعزام به تاریخ روز نزدیک‌تر باشد قیمت فیش حج نیز بیشتر است.

• شرایط اعزام حج:   بعضی مسایل مثل مسایل سیاسی و حوادث ای مانند حادثه منا و شیوع بیماری کرونا و غیره میتواند بر روی قیمت فیش حج اثر گذاشته و عرضه و تقاضا را کاهش و یا افزایش می دهد و  به طبع قمیت ها هم متاثر می گردد.  در صورت اتمام شرایط کرونایی و آغاز اعزام مجدد زائرین رونق بیشتری می‌گیرد. و هم‌چنین افزایش قیمت ارز و گران شدن فیش حج تعداد افرادی که به دلیل عدم تمکن مالی درخواست فروش یا واگذاری فیش‌های حج خود را دارند افزوده است.

چگونه فیش حج را تهیه کنیم؟

فراخوان ثبت نام فیش حج، سال‌ها است که دیگر انجام نمی‌شود. در این میان بسیاری هستند که سال‌ها در انتظار نوبتشان نشسته‌اند. با طولانی شدن مدت انتظار و مسائل پیش آمده از جمله عدم توانایی لازم و فوت و مشکلات مالی و غیره نقل و انتقال فیش حج بصورت قانونی میسر شده است. بنابراین قوانین، مالک می‌تواند فیش حج خود را انتقال دهد و آن را بفروشد. به‌این‌ترتیب فرصت نیابت به افراد واجد شرایط می‌رسد. فیش حج هر شهر در همان شهر و به ساکنین همان‌جا قابل انتقال است. دفاتر زیارتی قانونی و رسمی زیادی در شهرها قرار دارند که نام آن‌ها در سامانه سازمان حج و زیارت ذکر شده است. افراد می‌توانند با حضور یافتن در این دفاتر رسمی، پیگیری درخواست انتقال فروش خود را آغاز کنند. توجه داشته باشید که فروشنده و خریدار فیش تنها با در دست داشتن اصل مدارک شناسایی و اصل فیش حج، به صورت حضور همزمان قادر به پیگیری مراحل انتقال هستند.

سخن آخر

بااینکه سهمیه حجاج ایرانی از سوی عربستان در سال‌های اخیر افزایش‌یافته و کشور ما برای اعزام حجاج در آمادگی خوبی قرار دارد، اما شیوع ویروس کرونا و قیمت سرسام‌آور ارز و تنش‌های سیاسی منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای شرایط تشرف به حج را با دشواری روبه‌رو کرده است. بااین‌حال با عدم اعزام حجاج همچنان انتظارات ادامه خواهد یافت تا شاید با بهبود اوضاع سلامت و افزایش بیشتر ظرفیت‌ها، سفر حج در قرن جدید انجام شود. قیمت فیش حج هم در صورت برگزاری حج و اعلام اولویت‌های ثبت‌نام‌شدگان و از همه مهم‌تر پس از تخصیص ارز از سوی دولت به سازمان حج و زیارت قابل پیش‌بینی خواهد بود.