ادامه برداشت‌های غیرمجاز از چاه‌های مجاز/ چالش‌‌های کنتورگذاری هوشمند؛ از نگرانی کشاورزان تا پایداری منابع آب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از خاورستان، خشکسالی‌های اخیر و قهر طبیعت سبب شده است تا بسیاری از کشاورزان خراسان جنوبی برای تامین آب مورد نیاز کشاورزی اقدام به حفر چاه کنند تا بتوانند از منابع زیرزمینی آب مورد نیاز کشت و کار خود را تامین کنند اما در این میان با برداشت آب زیاد از چاه‌های عمیق، آب چاه‌های سطحی خشک می‌شود.

روزگاری کشاورزی رونق داشت و چاه‌ها و قنات‌ها پرخروش و جوشان بود، اما با برداشت‌های بی‌رویه آب امروز حال دشت‌ها خوب نیست.

دشت‌های خراسان جنوبی از جمله سرایان چند سالی است که ناله‌هایش بلند است؛ از طرفی خطر فرونشست زمین تنها به چند نقطه محدود نمی‌شود و زنگ خطری است که همراهی همه کشاورزان را می‌طلبد و روش آبیاری سنتی و برداشت نامناسب از سفره‌های زیرزمینی، حال برخی دشت‌ها را بدتر کرده است.

هر چند بارندگی‌های اواخر زمستان گذشته، بهار و تابستان امسال در استان در حد مطلوب بود اما به قدر یدر دو دهه خشکسالی بر سفره‌های زیرزمینی آب فشار وارد آمده که با این بارندگی‌ها نمی‌توان گفت که خراسان‌جنوبی از وضعیت خشکسالی خارج شده است.

با ادامه روند خشسکالی‌ها در استان، هر روز بیشتر شاهد خشک‌شدن چاه‌ها هستیم که اگر این منابع آبی مدیریت نشود، نمی‌توان امیدی به رونق کشاورزی داشت و باید وضعیت را بحرانی دانست. متأسفانه بیشترین برداشت غیرمجاز آب توسط چاه‌های مجاز انجام می‌شود و راه اصلی این مدیریت آب در خراسان جنوبی کنتورگذاری چاه‌ها است.

مسئولان معتقدند بحرانی‌شدن دشت‌ها بر کاهش کیفیت آب شرب نیز تأثیرگذار است و باید با مدیریت سیلاب و هدایت آن به سمت دشت‌ها از طریق تزریق آب به سفره‌های زیرزمینی، از شکاف برداشتن زمین جلوگیری شود و با نصب کنتورهای هوشمند، جلوی اضافه‌برداشت‌ها را گرفت و منابع آب را مدیریت کرد.

یکی از کشاورزان شهرستان زیرکوه در گفت‌وگو با خبرنگار خاورستان، اظهار کرد: برای پمپاژ مجدد و تمدید پروانه بهره‌برداری به آب منطقه‌ای مراجعه کردیم که اعلام کردند بدون کنتورگذاری چاه پروانه تمدید نمی‌شود.

وی افزود: برخی چاه‌ها کنتورگذاری شده است اما برخی دیگر این کار را انجام نداند و افرادی که کنتور گذاشتند نسبت به عدم‌کنتورگذاری دیگران گلایه‌هایی داشتند.

کنتورگذاری با تعامل کشاورزان باشد

این کشاورز گفت: چند سال در منطقه خشکسالی شد و برای رفع این مشکل چاه‌های زیاد زده شد. این بود که مسئولان احساس کردند با کنتورگذاری منابع آب را می‌توان کنترل کرد.

وی خاطرنشان کرد: با کنتورگذاری عدالت رعایت می‌شود که امیدواریم با تعامل کشاورزان باشد و زمانی که کشاورز نیاز به آب دارد، این آب تأمین شود.

وی مدیریت منابع آب را یکی از فایده‌های کنتورگذاری دانست و افزود: باید این‌گونه باشد که منابع آب زیاد برداشت نشود و آب مورد نیاز کشت و کار کشاورز نیز تامین شود.

احمد قندهاری مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی در این خصوص در گفت‌وگو با خبرنگار خاورستان، اظهار کرد: کنتورگذاری یک الزام، اقدام بسیار بزرگ و به نوعی عدالت‌گستری در بین کشاورزان است.

وی با بیان این‌که کنتورگذاری پایداری منابع آب برای کشاورزان است، افزود: ارزش افزوده‌ای که از محل کنتورگذاری برای چاه‌ها نه‌تنها در خراسان‌جنوبی بلکه در کشور ایجاد شده، بسیار بیشتر از 15 یا 20 میلیون تومانی است که کشاورزان بابت کنتور پرداخت می‌کنند.

پایداری منابع آب با کنتورگذاری

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی خاطرنشان کرد: زمانی که کنتورگذاری انجام می‌شود چون مردم متوجه می‌شوند آب حساب و کتاب دارد، خود به خود ارزش آب بالا می‌رود و ارزش دارایی کشاورز نیز افزوده می‌شود و این تجربه ملی است.

قندهاری ضمن تأکید بر پایداری منابع آب از طریق کنتورگذاری، گفت: با کنتورگذاری مشخص می‌شود هر کشاورز به اندازه حق خود مصرف می‌کند و این حق را براساس کارشناسی، وزارت نیرو تعیین کرده است.

وی بیان کرد: کنتورگذاری از افت و نشست دشت‌ها جلوگیری می‌کند که اگر به همین شکل مدیریت شود، مدیریت آب پایدار خواهد بود.

85 درصد چاه‌های خراسان‌جنوبی کنتورگذاری شده است

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی با بیان این‌که در 85 درصد چاه‌های خراسان جنوبی کنتورگذاری انجام شده است، افزود: تنها سه شهرستان زیرکوه، طبس و نهبندان باقی‌مانده است.

قندهاری گفت: 20 کنتور در زیرکوه مانده است که به رغم همکاری‌هایی که آب منطقه‌ای انجام داده، هنوز کنتورگذاری صورت نگرفته که البته تفاهم‌هایی انجام شده است و امیدواریم زودتر اقدام به کنتورگذاری کنند.

وی افزود: کشاورزان در چاه‌های نهبندان هنوز کنتورگذاری نکرده‌اند و جلسه‌ای که خدمت کشاورزان بودیم امیدواریم به زودی کنتورگذاری در این منطقه صورت گیرد.

طبس در صدر بیشترین چاه‌های بدون کنتور است

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی ادامه داد: بیشترین چاه‌های بدون کنتور در خراسان جنوبی متعلق به شهرستان طبس است؛ انتظار از کشاورزان است که به وظیفه خود عمل و اقدام به کنتورگذاری کنند.

قندهاری افزود: عمده دشت‌های خراسان جنوبی، کشاورزی بوده و کنتورگذاری برای کشاورزان است.

وی در پاسخ این‌که کشاورزان از قیمت بالای کنتور گلایه دارند، گفت: زمانی قیمت کنتورها پنج تا 10 میلیون تومان بود که مرتب پیگیری کردیم اما توسط کشاورزان انجام نشد. اکنون قیمت کنتور 18 میلیون تومان است که اگر کشاورزان همت کرده و معطل نکنند، از تسهیلات ارزان‌قیمت با بهره‌کم استفاده می‌کنند تا بتوانند کنتورگذاری کنند.

امیدواریم دهه فجر جشن اتمام کنتورگذاری را بگیریم

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی اظهار کرد: امیدواریم با همکاری که کشاورزان انجام می‌دهند دهه فجر جشن اتمام کنتورگذاری را بگیریم و قطعا اگر تا این زمان کشاورزان انجام ندهند، از بسیاری از خدمات آب منطقه‌ای محروم خواهند شد.

قندهاری افزود: با عدم‌کنتورگذاری، پروانه‌های کشاورزان تمدید نخواهد شد؛ برداشت آب غیرمجاز تلقی شده و چاره‌ای جز معرفی این کشاورزان به دستگاه‌های مختلف از جمله بانک‌ها نداریم و از خدماتی که سایر دستگاه‌ها برای کشاورزان خواهند داشت محروم می‌شوند.

حمایت از کشاورزان پس از کنتورگذاری

وی خاطرنشان کرد: اگر کشاورزان مساعدت و کنتورگذاری کنند قطعا هرآن‌چه آب منطقه‌ای می‌تواند در بخش‌های مختلف از جمله کمک برای راه‌اندازی آبیاری تحت فشار، انجام خواهد داد.

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان‌جنوبی بیان کرد: با کنتورگذاری هوشمند، دیگر اضافه برداشتی نخواهیم داشت و مدیریت منابع آب درست انجام خواهد شد.

قندهاری یادآور شد: با کنتورگذاری تا دو سال به کشاورزان کمک می‌کنیم و کارت‌های بهره‌برداری از آب را برای آن‌ها شارژ خواهیم کرد تا بتوانند خود را با شرایط جدید وقف دهند.

وی اظهارکرد: هرکشاورزی که کنتورگذاری کند، در اولویت برای آبیاری تحت فشار قرار می‌گیرد.

قندهاری افزود: خوشبختانه وارد فاز چاه‌های غیرکشاورزی از جمله چاه‌های صنایع و دستگاه‌های دولتی شده‌ایم و کنتورگذاری در این بخش در حال اتمام است.

وی تاکید کرد: اولویت اول ما در سال‌جاری کنتورگذاری است که امیدواریم با همت مردم بتوانیم این را به درستی و کامل به سرانجام برسانیم.

بنابراین گزارش؛ چند سالی است با نصب کنتورهای هوشمند تا حدی میزان برداشت آب از سفره‌های زیرزمینی مدیریت شده اما  لازم است تمام استان خراسان جنوبی که سال‌ها با خشکسالی دست و پنجه نرم کرده است، شیوه آبیاری سنتی خود را کنار بگذارد تا بتوان شرایط بحرانی و خشکسالی را با مدیریت درست منابع را با شرایط بهتری برای کشاورزی تبدیل کرد. همچنین رفع نگرانی کشاورزان ازجمله قیمت بالای کنتور، برداشت میزان آب مورد نیاز برای کشاورزی پس از کنتورگذاری و حمایت از کشاورزان جهت اجرای طرح‌های نوین آبیاری از مواردی است که اقدام ویژه دولت را می‌طلبد.

انتهای پیام/