حاشیه نشینی چالشی عمده در مدیریت شهری اهر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، به نقل از اهروصال ، اصطلاح حاشیه نشینی در کشورهای در حال توسعه به محلات فقیرنشینی اطلاق می‌شود که در اطراف شهرهابه وجود آمده و ساکنین این مناطق به علل گوناگون نتوانسته‌اند جذب نظام اقتصادی- اجتماعی شهر شده تا از امکانات و خدمات شهری استفاده نمایند. حاشیه نشینان بیشترافراد مهاجر روستایی و عشایرو کمتر شهری هستند که اغلب فاقد مهارت لازم و بعضاً غیرماهرند.فقر اقتصادی، پایین بودن سطح سواد و بالا بودن میزان جرائم و کمبود خدمات زیربنایی و مساکن بی‌دوام، از خصوصیات مشترک مناطق حاشیه نشین به شمار می‌رود.

شکل گیری این فرم از سکونت به دلائل مختلفی چون نارسائی و کاستی‌های برنامه‌ریزی توسعه و برنامه ریزی مسکن می‌باشد که مشکلاتی را پیش روی جمعیّت ساکن در این مناطق و مردم شهرها فراهم کرده است. ساخت و ساز‌های غیر مجاز بدون رعایت ضوابط و مقرّرات شهرسازی و استاندارد‌های قابل قبول، تهدید‌های جدی را برای ساکنان خود از نظر ایمنی، سلامتی و بهداشت فراهم کرده و از طرف دیگر تعارض در برخورداریها، مشکلات عدیده‌ای برای ساکنین شهر و شهرداریها و سازمانهای مسئول در ارائه خدمات شهری فراهم آورده است.

تقریباً اکثر کشورهای جهان دوره هایی از حاشیه نشینی را در شهرهای خود تجربه کرده‌اند اما مشکل اصلی در کشورهای جهان سوم نهفته است.پیدایش سکونتگاه های نامتعارف درجهان سوم، اولاً پدیده ای است که پس از جنگ جهانی دوم (از سالهای 1950) در ابعادی خیره کننده و به عنوان مسأله ای شهری سربرآورده است و ثانیاً تمامی جوامع جهان سوم آن را تجربه کرده اند.تحلیل های متفاوت و راهکارهای گوناگونی در این رابطه ارائه شد.اما هیچ یک از تجارب جهانی 50 سال اخیر منجر به حذف حاشیه نشینی نشدند. تنها در جوامع فراصنعتی حاشیه نشینان شهری دهه های 50 و 60 جای خود را به رانده شده های قافله توسعه دهه های 80  و90 دادند. در کشورهای جهان سوم مهار و ساماندهی حاشیه نشینی همچنان از بحث های مطرح آغاز هزاره سوم است. در سال 2020 رقم کل حاشیه نشینان شهری جهان تقریباً به 1400 میلیون نفر افزایش خواهدیافت. میزان افزایش کشورهای صنعتی ثروتمند در این مدت حدود پنج میلیون نفر و حجم جمعیت آلونک نشین جهان درحال توسعه به رقم 1355 میلیون نفر خواهدرسید.

ایران به عنوان شانزدهمین کشور پرجمعیت جهان طی سالهای 1335 - 1386 جمعیتش بیش از7 برابر افزایش یافته درحالی که این رشد برای جمعیت جهان کمتر از 2/3 برابر بوده است. در ایران بعد از وقوع اصلاحات ارضی، این پدیده رخ عیان کرد.

در چند دهه اخیر شهر‌های کشور‌های در حال توسعه در معرض گسترده مهاجرت‌های از روستا به شهر بوده‌اند که تحت تأثیرگذراز اقتصاد کشاورزی به اقتصاد شهری و کاهش امکان اشتغال در نقاط روستایی با هدف دستیابی به فرصت‌های مطلوب‌تر اقتصادی - اجتماعی بوده است.

روند برابر شدن شهر و حاشیه آن در ایرانروند همسان شدن کمیت و کیفیت شهرهای ایران با حاشیه‌های خود است، چه آنکه با استمرار روند فعلی تاچند سال آینده جمعیت حاشیه‌های هر شهر اختلاف اندکی با جمعیت کلان شهرها پیدا نمی‌کند.عدم پویایی مدیریت شهری در ایران نیز مزید بر علت شده تا حاشیه‌ شهرها همانند متن شهر ارتقای عمرانی پیدا نکند. به همین دلیل هم اکنون از لحاظ عمرانی بعضی از نقاط شهرها هیچ فرقی با حاشیه خود ندارند و از لحاظ جمعیتی نیز، افزایش روز افزون جمعیت حاشیه نشین باعث می‌شود که در آیندهحاشیه و متن از هر لحاظ برابر شوند! تبعات حاشیه نشینی و معضلات ملی حاشیه نشینی در ایران براساس دلایل بیشماری اکنون یک معضل ملی محسوب می‌شود که با ادامه روند فعلی بی شک به یک فاجعه ملیمنجر خواهد شد.

آسیب‌های اجتماعی، سهم بالایی از وقوع جرم و جرائم در کشور، قاچاق مواد مخدر وجنایت‌های مبتنی بر هیچ انگاری ارزش‌های جامعه، رواج مشاغل کاذب و غیر رسمی، فقرمفرط اقتصادی و عدم مهارت فنی،دستفروشی، قاچاق کالا، دلالی‌های کاذب امروز در میان حاشیه نشینان و به تبع آن در کل شهر به وفور دیده می شود.

در جهان صنعتی امروز پدیده مهاجرت، حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی از جمله چالشهای مهم فراروی مدیریت شهری است. صاحبنظران مدیریت شهری در پی سامان دادن به این مشکل به روشهای گوناگون با آن برخورد کرده اند. در برخی کشورها از جمله فیلیپین، اندونزی، مالزی، برزیل و تایلند با استفاده از روش توانمندسازی، بهره جستن از اعتبارات جهانی، تخصیص بخشی از اعتبارات ملی به این مهم، جلوگیری از مهاجرت بی رویه از طریق عمران و آبادانی روستاها، در مهارکردن این پدیده توفیقاتی داشته اند. ادامه دارد ...

انتهای پیام/