چشم‌‌نوازی مضامین قرآنی در اشعار لسان‌‌الغیب/ تفال بر دیوان حافظ از منظر روایات

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از آناج، خواجه شمس ‏الدین محمد حافظ شیرازی غزل سرای نام آشنای قرن هشتم هجری، ملقب به حافظ، لسان‌الغیب، ترجمان الاسرار، لسان‌العرفا و ناظم‌الاولیا می‌‌‌باشد.

وی در نوجوانی قرآن را با چهارده روایت آن از بر کرده و از همین رو ملقب ‌به حافظ گشته است. نزدیک بودن حافظ به عصر ما نسبت به دیگر شعرای نام آور دیارمان و ملموس‌‌تر بودن زبان اشعار، و در هم آمیختگی مضامین عرفانی و عاشقانه در ابیات غزل‌‌هایش او را به یکی از محبوبترین غزل سرایان ایران بدل کرده است. فصاحت و شیوایی کلام حافظ و بهره مندی از مضامین قرآنی و عرفانی در اشعارش باعث محبوبیت وی در بین مردم تمامی اعصار پس از خود گشته و بر بیان و سبک شعارای پس از خویش تاثیر بسازایی داشته است.

نوآوری اصلی حافظ در تک‌بیت‌های درخشان، مستقل، و خوش‌ مضمون فراوانی است که سروده‌است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره‌های قرآن تأثیر گرفته‌ است که آن را انقلابی در آفرینش این‌گونه شعر دانسته‌اند.

فال به کلمه نیک و میمون و پیش بینی خوب گویند. فال در مقابل طیره (تطیر) قرار دارد. نفوس بد و شوم که تطیر نام دارد اگر به نفوس خوب و مبارک تبدیل گردد فال نام دارد.

درباره فال بین علمای اسلامی دو قول وجود دارد: گروهی این عمل را صرفا نوعی القای کلام مثبت می دانند و تأثیر آن را به میزان اندکی که باعث تقویت انگیزه یا خوش ‏بینی می‏ شود پذیرفته‌‌اند نه به معنای ایجاد رویدادهای زندگی و آفرینشِ پدیده‏ های بیرونی.

در مقابل گروهی دیگر (که نظریه مشهور هم هست) فال را نوعی علم می‌‌‏دانند که ناشی از قوه پیشگویی و اِخبار از آینده در انسان است.

محدث مشهور شیخ عباس قمی در این باره می‌‌گوید: علم فال علمی است که به واسطه آن انسان از بعضی از حوادث آتیه مطلع می‌‏شود و از جنس کلام مسموع است یا از کسی یا از مصحف.

در قرآن سخنی در مورد فال وجود ندارد، اما در روایات، البته بیشتر روایات اهل تسنن در مورد فال و نظر مثبت پیامبر به فال خیر اشاره شده است،«ان النبی یحب الفال الحسن» پیامبر فال نیکو را دوست می‌‏داشت.

در دین مبین اسلام از مسائل اجتماعی مثبت حمایت می‌‌شود و از آنجا که تفال به دیوان حافظ از سنخ امید مردم به لطف خداوند در آینده است -و از صنف استعلام و آگاهی بخشی از غیب به شمار نمی‌‌رود، بنابراین از نظردینی نیز چندان محدودیتی ندارد. 

روایت است پس از مرگ حافظ و هنگامی که قصد دفن او را داشتند، عده‌ای از متعصبان با استناد به اشعار حافظ دربارهٔ می‌گساری با دفن وی به شیوهٔ مسلمانان مخالف بودند و در مقابل عدهٔ دیگر وی را فردی مسلمان و معتقد می‌دانستند. قرار شد که از دیوان حافظ فالی بگیرند که این بیت آمد: قدم دریغ مدار از جنازه حافظ ؛ که گرچه غرق گناه است می‌‌رود به بهشت.

انتهای پیام/