به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یار خراسانی، پنج‌شنبه هفته گذشته بود که رسانه‌ها خبر از توافق مقامات جمهوری آذربایجان با اسرائیل جهت خرید سامانه دفاع موشکی گنبد آهنین دادند. هرچند منابع خبری باکو با استناد به روزنامه روزنانسی چاپ تفلیس اعلام کردند حفاظت از خط لوله انتقال نفت باکو -تفلیس - جیهان در برابر موشک‌های اسکندر روسی تحویل‌شده به ارمنستان علت خرید هست اما آنچه به نظر می‌آید این است که این خرید نیز در ادامه سیاست‌های بلند پروازانه خاندان علی‌اف جهت گسترش قدرت نظامی جمهوری آذربایجان و ایجاد دست برتر در منطقه پر از تنش قفقاز جنوبی به شمار می‌آید. سیاست مقامات باکو و به‌خصوص خاندان علی‌اف در دو دهه گذشته همواره بر خریدهای گسترده تسلیحاتی استوار بوده است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, یار خراسانی,بعد از استقلال از شوروی این کشور با ضعف مفرط نظامی روبه‌رو بود به‌طوری‌که در همان سال‌های اولیه استقلال در درگیری با ارمنی‌ها در منطقه ناگور قره‌باغ حدود ۲۰ درصد از خاک خود را از دست داد و مقامات این کشور با سردمداری علی‌اف‌ها به فکر نوسازی و تجهیز گسترده ارتش خود افتادند. در طی این سال‌ها با افزایش قیمت نفت به یوم درآمدهای فراوان و سیاست‌های بازیگران ذینفع این کشور به‌طور مستمر به خریدهای تسلیحاتی از کشورهای متعدد من‌جمله بلاروس، اکراین، امریکا، اسرائیل و روسیه پرداخته و امروز منطقه قفقاز جنوبی تبدیل به انبار گسترده تسلیحات مختلف شده که در صورت بروز تنشی جدی تبعات جبران‌ناپذیری بر منطقه خواهد گذاشت.
,بر این مبنا در ادامه به ذکر دلایل اتخاذ این سیاست‌ها توسط آذری‌ها و بازیگران تأثیرگذار در آن می‌پردازیم.
,۱-سیاست‌های توسعه‌ای:
, ۱, -, سیاست‌های توسعه‌ای, :,سیاست مقامات جمهوری آذربایجان بعد از استقلال در دوران حیدر علی‌اف و بخصوص در دوران پسرش الهام علی‌اف همواره سیاست‌های ملی‌گرایانه و متعصبانه و بلند پروازانه بوده است. افزایش قیمت نفت و سرازیر شدن درآمدهای سهل‌الوصول باعث شد تا سالانه مبالغ زیادی را جهت توسعه ساختار دفاعی کشور هزینه کنند به‌طوری‌که به گزارش موسسه ترند در سال ۲۰۱۷ حدود بیست چهار درصد بودجه این کشور صرف تقویت بنیه دفاعی آن‌ها شده است.
,۲-مناقشات قومی مذهبی
, ۲, -, مناقشات قومی مذهبی,مناقشات قومی و مذهبی را می‌توان دلیل اصلی اتخاذ این سیاست‌ها دانست. جمهوری آذربایجان از سال 1998 و قبل از استقلال درگیر مناقشه ناگور قره‌باغ است. در سال 1992 این کشور در تجاوز ارتش ارمنستان به منطقه قره‌باغ کوهستانی حدود 20 درصد از خاک خود را از دست داد. در طی این سال‌ها مقامات آذربایجان در پی پس گرفتن هفت شهرستان اشغال‌شده خود به تجهیز ارتش پرداخته‌اند. باوجوداینکه با وساطت گروه منیسک توافق صلحی منعقد شد اما این مناقشه همچون آتش زیر خاکستری هر از چند گاهی زبانه کشیده و منطقه را ملتهب می‌کند در جنوب نیز اعتراضات تالشی‌ها نسبت به دولت مرکزی همیشه وجود داشته است.
,۳- بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای
, ۳, - , بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای,یکی از دلایل این وضعیت را می‌توان در نقش بازیگران منطقه‌ای همچون روسیه و فرا منطقه‌ای همچون امریکا، اسرائیل و اتحادیه اروپا جست جو کرد. روس‌ها پس از فروپاشی شوروی سعی در ادامه نفوذ خود در جمهوری‌های استقلال‌یافته به‌عنوان منطقه‌ای حیاتی امنیتی خود داشته‌اند. دراین‌بین نزدیک شدن آذربایجان به غرب و ناتو باعث نگرانی فزاینده آن‌ها شد و با ایجاد اتحاد منطقه‌ای با ارمنستانی‌ها همواره آن‌ها را زیر چتر حمایتی نظامی و سیاسی خود قراردادند در مقابل آذربایجانی‌ها برای پر کردن خلأ قدرت به وجود آمده در مقابل ارمنی‌ها به سمت خرید تسلیحات از غرب و ناتو رفتند.
,هرچند در چند سال اخیر روس‌ها روابط بهتری با آذری‌ها ایجاد کرده و سلاح‌های گسترده‌ای من‌جمله سامانه اس ۳۰۰ را به آن‌ها نیز فروختند اما همواره با اتخاذ سیاست یک بام دوهوا به‌نوعی سعی در کنترل ترتیبات امنیتی داشته و مانع ایجاد صلح دائمی شدند. آمریکایی‌ها از دهه نود میلادی جهت کنترل روسیه، سیاست مدونی را در جمهوری‌های استقلال‌یافته من‌جمله آذربایجان اتخاذ کردند و در قالب ناتو و هم به‌صورت مستقل با ایجاد رابطه گسترده سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی و فروش هدفمند تسلیحات نقش مؤثری در ایجاد این وضعیت داشته‌اند. اتحادیه اروپا نیز به‌عنوان یک بازیگر پیرامونی منطبق بر سیاست‌های ناتو در گسترش به شرق و به‌منظور دسترسی به منابع غنی انرژی نفت گاز آذربایجان در جهت تأمین کمبودهای خود و همچنین ایجاد خطوط متعدد انتقال انرژی در جهت کاهش قدرت روس‌ها در کنترل بازار انرژی اروپا نقش بسزایی در تأمین درآمدهای آذربایجان و حمایت‌های سیاسی و امنیتی از این کشور داشته است.
,مشاهده می‌کنید که دلیل خرید سامانه گنبد آهنین، تأمین امنیت خط لوله نفت و گاز باکو - تفلیس - جیهان که از مهم‌ترین خطوط انتقال انرژی به اتحادیه اروپاست اعلام‌شده و این امر نشان‌دهنده نقش مؤثر لابی‌های اروپایی برای تحصیل در روند این خرید است.
,اسرائیل به‌عنوان متحد اصلی نظامی آذربایجان نیز نقش بسیار مؤثری دارد. اسرائیلی‌ها بعد از استقلال آذربایجان به دنبال سیاست حیاتی خود مبنی بر نفوذ در اطراف مرزهای ایران، رابطه گسترده‌ای با این کشور ایجاد کردند. گر چه در ابتدا این رابطه به‌صورت مخفیانه بین مقامات دو کشور صورت می‌گرفت اما در چند سال اخیر این رابطه علنی شده به‌طوری‌که بخش اعظم خریدهای تسلیحاتی آذربایجانی‌ها توسط این کشور تأمین‌شده و کارشناسان اسرائیلی با ایجاد پایگاه‌های نظامی و امنیتی شنود مخفی در جنوب این کشور به فعالیت علیه ایران پرداخته هر از چند گاهی همچون چند سال گذشته ورود پهباد اسرائیلی به خاک ایران باعث تنش در روابط دو کشور می‌شوند.
,در پایان می‌توان این‌طور نتیجه گرفت که بلندپروازی‌های مقامات باکو ناشی از درآمدهای هنگفت نفتی و سیاست‌های بازیگران ذینفع منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای باعث ادامه تنش‌ها و بالا گرفتن رقابت تسلیحاتی شده به‌طوری‌که امروز منطقه قفقاز جنوبی همانند جنوب خلیج‌فارس تبدیل به انباری از تسلیحات شده که آینده منطقه را آبستن تحولات نگران‌کننده‌ای کرده است.
,,
نویسنده: حجت آرمان طاهری کارشناس مسائل آسیای مرکزی و قفقاز
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه