به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از شستون، محمد صدیق دهواری نویسنده و محقق و کارشناس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سراوان یادداشتی در خصوص در قرار گرفتن در آستانه ثبت جهانی روستای کلپورگان نوشت.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, شستون،,
روستای کلپورگان در بیست و پنج کیلومتری شرق شهر سراوان و 350 کیلومتری زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع شده است.
تکنیک‌های ساخت سفال
سفالگران زن روستا همچنان به همان روش لوله (فتیله‌ای –کوپل) بدون لعاب با نقوشی الهام گرفته از باورها و اعتقادات هزاران ساله به تولیداتی می پردازند که علاوه بر کاربرد در زندگی روستایی و عشایری مردمان منطقه، برخی از ظروف آن نیز جنبه آئینی دارد روش ابتدایی و بسیار ساده هنر سفالگری کلپورگان را منحصر به فرد جلوه داده و آن را ماندگار ساخته است.
ماده اولیه سفالگری کلپورگان خاک رس است که از نقطه‌ای در دو کیلومتری روستا به نام مشکوتک توسط مردان به روستا انتقال داده می‌شود. و پس از الک کردن و از بین بردن ناخالصی‌های هم چون سنگ؛ آن را به‌صورت دوغ آب درآورده و به گل تبدیل می نمایند و در اختیار زنان سفالگر قرار می‌دهند.
روش پینچ (pinch)
در این روش در ابتدا گل را بر روی بشقابی سفالی که «بونو »گفته می‌شود قرار می‌دهند، بر روی «بونو» برای جلوگیری از چسبیده شدن گل، بر روی ان پارچه‌ای می‌گذارند، و هم زمان با مهارت ویژه‌ای با نوک انگشتان پا، بونو را هم چون دیسک‌گردانی به چرخش در آورده و با انگشتان دست در گل حفره ای ایجاد می‌کند، و کم‌کم حفره ایجاد شده را بزرگتر می نمایند، تا شکل مورد نظر تهیه شود هم زمان دیواره های ظرف نازک تر می‌شود و سفالگر با چوبی به طول حداکثر 20 سانتی متر که «گل موش» گفته می‌شود جهت های مختلف کار را تنظیم می‌کند که با این شیوه دیواره های ظرف در همه قسمت های آن یکسان می شود و بدین سان ظرف مورد نیاز را تولید می‌کند.
روش لوله‌ای (کویل)
در این روش ابتدا گل را بر روی <بونو> پهن می‌کنند و برای ساخت ظرف مورد نیاز گل را به‌صورت لوله های به تدریج روی هم قرار می دهند و با گل موش ان را تنظیم می‌کنند تا ظرف مورد نظر تولید شود.
پس از تولید ظرف‌های موردنیاز آن‌ها را درمعرض نور خورشید قرار می‌دهند تا کاملاً خشک گردد. پس‌ازآنکه سفال‌ها طی چند روز کاملا خشک شد با استفاده از سنگ مخصوصی که سوئینوک نامیده می‌شود آن را مالش داده تا سطح خارجی سفال تولیده شده خوب صیق یابد با این عمل سطح خارجی جهت نقوش وتزنئینات آماده می‌گردد.
برای نقوش نیز از آمیخته شدن آب با ماده‌ای بنام تیتوک –نوعی آکسید – که از کوه بیرک به دست می‌آید با کمک تکه چوب نازکی از برگ درخت داز، بر روی سفال نقش می‌دهند.
رنگ سفال کلپورگان قبل ازپخت به رنگ خاکستری روشن است که در اثر حرارت به رنگ قرمز متمایل به قهوه‌ای تبدیل می‌شود.
ظروف تولید شده:
کاسه، کوزه، جام، قدح، پارچ، لیوان اشکال نمادین حیوانات، بخور دان که به ان سوچکی نیز می گویند.
موزه زنده سفال:
در اوایل دهه پنجاه شمسی برای حفظ و ماندگاری سفال کلپورگان و تغییر وضیعت پخت از هیزمی به کوره‌ای، و فراهم نمودن مکانی مناسب برای گرد همایی زنان برای تولید سفال کارگاهی با زیربنای 386 متر مربع در زمینی به وسعت 3800 متر با معماری خاصی احداث گردید که درسال 1382 به موزه سفال کلپورگان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و پس از ثبت سفالگری کلپورگان در فهرست آثار میراث ناملموس کشور در راستای حمایت از سفالگران و معرفی هویت تاریخی منطقه ،در تیرماه سال 1396 از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به‌عنوان روستای جهانی سفال پیشنهاد شد. امید است با حضور ناظران خارجی و فراهم نمودن زیرساخت‌های لازم در روستا از سوی نهادهای مختلف این مهم تحقق یابد.
یادداشت محمئ صدیق دهواری
انتهای پیام/
روستای کلپورگان در بیست و پنج کیلومتری شرق شهر سراوان و 350 کیلومتری زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع شده است.
,
تکنیک‌های ساخت سفال
, تکنیک‌های ساخت سفال,
سفالگران زن روستا همچنان به همان روش لوله (فتیله‌ای –کوپل) بدون لعاب با نقوشی الهام گرفته از باورها و اعتقادات هزاران ساله به تولیداتی می پردازند که علاوه بر کاربرد در زندگی روستایی و عشایری مردمان منطقه، برخی از ظروف آن نیز جنبه آئینی دارد روش ابتدایی و بسیار ساده هنر سفالگری کلپورگان را منحصر به فرد جلوه داده و آن را ماندگار ساخته است.
,
ماده اولیه سفالگری کلپورگان خاک رس است که از نقطه‌ای در دو کیلومتری روستا به نام مشکوتک توسط مردان به روستا انتقال داده می‌شود. و پس از الک کردن و از بین بردن ناخالصی‌های هم چون سنگ؛ آن را به‌صورت دوغ آب درآورده و به گل تبدیل می نمایند و در اختیار زنان سفالگر قرار می‌دهند.
,
روش پینچ (pinch)
, روش پینچ (pinch),
در این روش در ابتدا گل را بر روی بشقابی سفالی که «بونو »گفته می‌شود قرار می‌دهند، بر روی «بونو» برای جلوگیری از چسبیده شدن گل، بر روی ان پارچه‌ای می‌گذارند، و هم زمان با مهارت ویژه‌ای با نوک انگشتان پا، بونو را هم چون دیسک‌گردانی به چرخش در آورده و با انگشتان دست در گل حفره ای ایجاد می‌کند، و کم‌کم حفره ایجاد شده را بزرگتر می نمایند، تا شکل مورد نظر تهیه شود هم زمان دیواره های ظرف نازک تر می‌شود و سفالگر با چوبی به طول حداکثر 20 سانتی متر که «گل موش» گفته می‌شود جهت های مختلف کار را تنظیم می‌کند که با این شیوه دیواره های ظرف در همه قسمت های آن یکسان می شود و بدین سان ظرف مورد نیاز را تولید می‌کند.
,
روش لوله‌ای (کویل)
, روش لوله‌ای (کویل),
در این روش ابتدا گل را بر روی <بونو> پهن می‌کنند و برای ساخت ظرف مورد نیاز گل را به‌صورت لوله های به تدریج روی هم قرار می دهند و با گل موش ان را تنظیم می‌کنند تا ظرف مورد نظر تولید شود.
,
پس از تولید ظرف‌های موردنیاز آن‌ها را درمعرض نور خورشید قرار می‌دهند تا کاملاً خشک گردد. پس‌ازآنکه سفال‌ها طی چند روز کاملا خشک شد با استفاده از سنگ مخصوصی که سوئینوک نامیده می‌شود آن را مالش داده تا سطح خارجی سفال تولیده شده خوب صیق یابد با این عمل سطح خارجی جهت نقوش وتزنئینات آماده می‌گردد.
,
برای نقوش نیز از آمیخته شدن آب با ماده‌ای بنام تیتوک –نوعی آکسید – که از کوه بیرک به دست می‌آید با کمک تکه چوب نازکی از برگ درخت داز، بر روی سفال نقش می‌دهند.
,
رنگ سفال کلپورگان قبل ازپخت به رنگ خاکستری روشن است که در اثر حرارت به رنگ قرمز متمایل به قهوه‌ای تبدیل می‌شود.
,
ظروف تولید شده:
, ظروف تولید شده:,
کاسه، کوزه، جام، قدح، پارچ، لیوان اشکال نمادین حیوانات، بخور دان که به ان سوچکی نیز می گویند.
,
موزه زنده سفال:
, موزه زنده سفال:,
در اوایل دهه پنجاه شمسی برای حفظ و ماندگاری سفال کلپورگان و تغییر وضیعت پخت از هیزمی به کوره‌ای، و فراهم نمودن مکانی مناسب برای گرد همایی زنان برای تولید سفال کارگاهی با زیربنای 386 متر مربع در زمینی به وسعت 3800 متر با معماری خاصی احداث گردید که درسال 1382 به موزه سفال کلپورگان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و پس از ثبت سفالگری کلپورگان در فهرست آثار میراث ناملموس کشور در راستای حمایت از سفالگران و معرفی هویت تاریخی منطقه ،در تیرماه سال 1396 از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به‌عنوان روستای جهانی سفال پیشنهاد شد. امید است با حضور ناظران خارجی و فراهم نمودن زیرساخت‌های لازم در روستا از سوی نهادهای مختلف این مهم تحقق یابد.
,
یادداشت محمئ صدیق دهواری
,
انتهای پیام/
, ]
ارسال دیدگاه