قربانیان جرایم سایبری

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای سرخه، مهدی لالاییان از کارشناسان فضای مجازی در خصوص جرایم سایبری و خطرات، تهدیدات و آسیب های آن اینگونه می گوید.

برخی قربانیان جرایم سایبری که البته بیشترین تعداد بزه دیدگان سایبری را تشکیل می دهند؛ تنها به علت فقدان آگاهی و سواد رسانه ای دچار بزه دیدگی می شوند؛ به گونه ای که خودشان عملاً نقشی در تحریک بزهکار به ارتکاب جرم نسبت به خویش را نداشته اند؛‌ اما در تحقق جرم نیز مطلقاً ‌بی تأثیر نبوده اند؛‌ چرا که ناآگاهی و سهل انگاری آنها موجبات بزه دیدگی شان را ایجاد کرده است.

این دسته افراد بر خلاف بزه دیدگان واقعی که هیچ گونه بی‌احتیاطی مؤثری در وقوع بزه دیدگی نداشته اند،‌ با سهل انگاری خود بزه دیده شده اند؛ این دسته از بزه دیدگان سایبری به طور همزمان قربانی بی احتیاطی خود و رفتار مجرمانه بزهکار شده اند و به تعبیری بزهکاری آنها منشأ دوگانه دارد که تا حدود بسیاری رفتار پرخطرشان موجب تحقق رفتار مجرمانه نسبت به ایشان شده است .

در واقع ساده لوحی افراد در فعالیت های روزمره خود در فضای سایبر و نیز ناآشنایی آنها با توانمندی ها و خطرات فضای سایبر موجب بزه دیدگی آنها در این فضا می شود.

این دو گروه از بزه دیدگان که زیرمجموعه بزه دیدگان مؤثر در بزه دیدگی قرار دارند، به گونه ای خاص به دو روش رفتارهای پرخطر و بی احتیاطی در بزه دیدگی خویش نقش ایفا نموده اند؛ در مثالی که در ادامه بیان می‌شود مشخص است که شخص بزه دیده بدون اطلاع از عواقب ورود در شبکه های اجتماعی مبتنی بر تلفن همراه یعنی تلگرام که بالغ بر 5/80 درصد کاربران آن را ایرانی ها تشکیل می دهند، موجب بزه دیدگی غیرقابل جبرانی شده است.

در پرونده ای که فردی دانشجو به علت برداشت غیرمجاز از حسابش در نزد پلیس فتای استان سمنان مطرح کرد، مشخص شد که فرد دانشجو به دلیل اعتماد به صاحب یک کافی نت برای ثبت نام در یکی از دانشگاه ها اطلاعات کارت بانکی خودش را در اختیار صاحب کافی نت گذاشته و بعد از مدتی مشخص شد که صاحب کافی نت با ذخیره اطلاعات کارت بانکی اقدام به برداشت غیرمجاز از صاحب این شخص دانشجو و افراد متعدد دیگری نموده است در این پرونده که پلیس فتای استان سمنان ظرف مدت کوتاه کمتر از چند روز  ادله کافی به مراجع ذی ربط قضایی جهت محاکمه صاحب کافی نت تحویل نموده است.

 مشخص شده است  بزه دیده در بزه دیدگی خود به صورت ناآگاهانه موثر بوده است؛ چرا که در اختیار قرار دادن اطلاعات شخصی کارت بانک به دیگری زمینه احتمال ارتکاب جرمی را از سوی فرد مذکور در پی خواهد داشت و یا این شخص دانشجو اگر بعد از ثبت نام اقدام به تعویض رمز دوم کارت بانکی می نمود به هیچ وجه دچار این بزه دیدگی نمی شد.

*نقش محیط سایبر در تحقق بزه دیدگی

گسترش روز افزون حضور انسان ها در محیط سایبر، که به تعبیری محیطی خارج از جوامع به وجود آمده اند خود به محیطی برای فعالیت برای فعالیت فعالان سایبری بدل شده اند.

حضور در هر جامعه ای به فراخور آن جامعه دارای محاسن و معایبی است که فرد می بایست با حضور در آن محیط آن را بپذیرد. از جمله معایب هر جامعه جرائمی است که در آن جامعه بنابر ویژگی‌های خاصش بر اعضاء تحمیل می شود.

 جوامع سایبری نیز از این مستثنی نیستند و بنابراین زمینه های بزه دیدگی اعضای آنها متناسب با ویژگی های خاص آن جوامع می‌باشد؛ خصوصیات این جوامع مبتنی بر ویژگی‌ های فضای سایبر است و می بایست برای نیل به شناخت بزه دیدگی سایبری نقش محیط سایبر در تحقق بزه دیدگی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.

 اندکی از جرم شناسانی که در حوزه جرایم سایبر  فعالیت می کنند؛ قائل بر این هستند که تفاوت های فضای سایبر با فضای فیزیکی عاملی مؤثر در شکل گیری جرایم و بالتبع بزه دیدگی می باشد؛ از جمله می توان به دیدگاهی که در غالب نظریه اتصال فضا مطرح شده است؛ ‌اشاره کرد.

 نظریه اتصال فضا تغییری است درباره ماهیت رفتار اشخاصی که عملکرد هنجار و ناهنجار خود را در فضای فیزیکی و سایبر نشان می دهند.

در این نظریه که دارای فریضه هفت گانه ای است؛ وی‍ژگی های منحصر به فرد فضای سایبر به عنوان یکی از عوامل اساسی ارتکاب جرم محسوب شده است و در آن استدلال می شود که وی‍ژگی فضای سایبر سبب گرایش افراد به ارتکاب جرم شده و از سوی همین ویژگی ها را می توان به عنوان عوامل مؤثر در بزه دیدگی سایبری مورد بررسی قرار داد.

این وی‍ژگی های بسیار مهم باعث شده است که مجرمین در فضای حقیقی و فضای سایبر دو ماهیت جداگانه ای داشته باشند و اعمالی که در فضای سایبر مرتکب می شوند را هیچگاه در فضای حقیقی نمی توانند انجام دهند.

مهدی لالاییان

انتهای پیام/