بصیرت؛ نگاهی ورای ظاهر بینی!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سفیر تیران و کرون، درقرآن کریم وقتی صحبت از بصیرت می شود، پای یک نگاه عمیق به مسائل در میان است، گاهی می طلبد نگاه همه جانبه و دقیق باشد تا بتوان از ظاهر عبور  و به فکر و فرهنگ پشت وقایع نظر کرد حال می توان از محضر قرآن پرسید که چرا نگاه کردن را با تعابیر مختلف مطرح می کند؟!

یک جا تعبیر رَاَیَ را مطرح می کند به معنای دیدن، یک جا می فرماید نَظَر به معنای دیدن و یک جا متذکر بَصَرَ می شود آن هم به معنای دیدن.

تمام این واژه ها در سطح عادی به معنای دیدن است اما وقتی قرار باشد اولواالالباب باشیم و با یک دید وسیع و بقول قرآن مدبرانه نگاه کنیم درمی یابیم که این الفاظ درست است که در لایه ظاهری یک معنا هستند ولی در عمق موضوع هرکدام دارای یک رویکردی از عملکرد انسان اند.

اجازه دهید موضوع بصیرت را که جزء عمیق ترین الفاظ قرآن است بحث کنیم.

ابتدا عرض شود که واژه بَصَرَ در کلام خدا یکی از اسمای حسنای الهی، ۴۲ بار در قرآن کریم به کار رفته است. دراین‌ میان ۱۰ بار به همراه صفت سمیع،  ۵ بار با صفت خبیر و ۲۷ بار به تنهایی به کار رفته‌ است.

از جمع مطالب این گونه برداشت می شود که بصیرت یک نگاه عمیق فرای دیدن ظاهری است دلیل این مطلب هم آیات قران است.

به عنوان مثال آیه ۱۷۹ سوره اعراف است که می فرماید: ( … لهم اعین لایبصرون بها … ) اینها چشم دارند ولی بصیرت ندارند، خب چشم دارند و اشیا را می بینند ولی نمی توانند این دیدن را به شعور و فهم تبدیل کنند.

گاهی نگاه ما در سطح عادی است یعنی فقط ظاهر اشیا را می بیند، گاهی این نگاه قدرت دارد که رسوخ کند وو عمیق ببیند. این دیدن وقتی در غالب بصیرت مطرح می شود دیگر به ظاهر اشیا بسنده نمی کند، در کلام هم وارد می شود و در اتفاقات هم جایگاه دارد.

خداوند کریم در قرآن خودش را بصیر معرفی می کند یعنی ظواهر رفتارها و الفاظ و اعمال او را مشغول نمی کند. این نکته را راجع به بصیرت از امیرالمومنین علیه السلام متذکر می شویم که می فرماید بصیرت یعنی مشاهده درست و دقیق حوادث، تفکر و تدبر در آنها و سنجیدن مسائل و حوادث.

به تعبیر امام خامنه ای بصیرت یعنی از کنار حادثه ها به سادگی نگذشتن. بصیرت یعنی با چشم باز نگاه کردن (۱۳۹۵/۰۴/۱۲)

پس باید با نگاه عمیق و دقیق و همه جانبه همه مسائل چه فردی، چه اجتماعی، چه فرهنگی و چه مذهبی را بررسی کرد و فریب ظاهرهای پررنگ و لعاب را نخورد.

بصیرت رامی شود با تعبیر بینش همراه کرد و گفت بصیرت نوع خاصی از نگاه است که با دید ظاهری متفاوت است. شاید چشم ظاهری برای مقدمات این نگاه لازم باشد ولی آن فهمی که از این نگاه کردن بوجود می آید یک مقدمه لازم دارد به نام عقل.

بصیرت را اینگونه واکاوی می کنیم که در نگاه ظاهری، چشم است که می بیند و در بصیرت، عقل است که نظر میکند چرا؟،چون میخواهد گذر از پوست کند تا مغز بیند.

پس حال کار برای بصیرت افزایی سخت می شود یک جا می خواهیم چشم تیزبینی داشته باشیم برای دیدن؛ ولی یک جا عقل عمیقی می خواهیم برای فهمیدن و کسب این عقل زحمت دارد، این جمله ازحضرت امام خامنه ای را دقت کنید:

حادثه بی نظیر ۹ دی از جمله نمونه‌ های قدرت جمهوری اسلامی است. در آن حادثه، هیچکس دست اندرکار نبود و قدرت فکری که شاکله اصلی نظام اسلامی است، مردم را به خیابان کشاند و آن حادثه بی نظیر پدید آمد (۹۵/۱۰/۷).

حالا سؤال اینجاست این قدرت فکری و عقل ورای ظاهر بینی چگونه بدست می آید.

مجال توضیح این نوع عقل نیست اما همین قدر باید عرض شود که برای یافتن بصیرت نیاز به عقل داریم و برای کسب این عقل در این دوران زندگی در ذیل تفکر حضرت روح الله یک اصل غیر قابل انکار است.

آن بصیرتی که ما را از توطئه های دشمن و استکبار نجات می دهد بصیرتی است که آن را در افق انقلاب اسلامی می شود پیدا کرد و الا با روشنفکری، آن هم به سبک روشنفکران ما هیچ وقت نمی توان بصیر شد.

شما بگویید در فتنه ۸۸ چه کسانی روسیاه شدند و چه کسانی روسپید؟ آیا غربال این انقلاب، روشنفکران و خواص را از خود رد کرد یا مردم عوام را؟!

پس بهتر است بگوییم با عقل روشنفکری نمی شود بصیرت داشت بلکه با عقل روح اللهی می شود خوب دید و خوب زیست.

حجت الاسلام مهدی کثیری

انتهای پیام/