رابطه سلامت روان، ورزش و تحرک بدنی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به گزارش خبرنگار رودآور، دکتر مسعود هاشمی در مقاله ای عنوان کرد:  انجمن سلامت روان کانادا سلامت روانی را اینگونه تعریف می کند :

توانایی فرد در سازگاری با دیدگاههای خود، دیگران و رویارویی با مشکلات روزمره زندگی.در واقع بهداشت روانی متاثر از عوامل متعددی است. آرامش خاطر، احساس امنیت، شادابی و نشاط است جز ضروری‌ترین نیازهای بشر است که به بهداشت روانی افراد می انجامد. یکی از راههای مثر برای دست‌یابی به این امر مهم می تواند ورزش منظم و مستمر ‌باشد.

 ورزش و فعالیت‌های جسمانی مستمرنقش موثری بر بهداشت روانی افراد جامعه دارد. تحقیقات صورت گرفته حاکی از این است  که ورزش علاوه بر اینکه ابزار ارزشمندی برای حفظ سلامت جسمانی است،بلکه رابطه نزدیکی با سلامت روانی و بخصوص پیشگیری از بروز ناهنجاری‌های روانی نیز دارد. ورزش منظم از ابتلا به اضطراب و افسردگی می‌کاهد و موجب افزایش اعتماد به نفس می گردد. در کل افرادی که فعالیت‌های جسمی دارند و یا ورزش می کنند دارای هوش بیشترهستند ، دیرتر خسته می شوند ، نظم و انگیزه بالاتری دارند ، و ازاعتماد به نفس و بازدهی بیشتری برخورداند . انجام فعالیتهای بدنی و ورزش در سالیان اولیه زندگی روشی سالم و موثر برای آزاد کردن انرژی‌های اندوخته شده فرد و موجب آرامش و لذت بیشتری می گردد . حضور دائمی در فعالیت‌های ورزشی به اجتماعی شدن افراد ، کسب مهارت های فردی و اجتماعی ، نظم ، اعتماد به نفس و یافتن دوستان بیشترو در نتیجه ارتباط سالم با همسالان کمک شایانی می‌کند.

 محققین نشان داده اند که ورزش منظم بر قابلیتهای شناختی مغز و هوش افراد تاثیر مثبت دارد.  بدیهی است که رشد حرکتی کودک در رشد ذهنی آنها تاثیرات مهم و موثری بجا می گذارد . پژوهش‌های انجام شده نشان می دهد که میزان یادگیری کودکان با میزان فعالیت‌های حرکتی و جسمی آنها رابطه مثبت دارد. این تحقیقات نشان می دهد که بیماران روانی سالخورده پس از اجرای تمرینات و برنامه‌های ورزشی از عملکرد شناختی بهتری برخوردار شدند . علت این امر این است که درگیرشدن غیر‌قابل‌اجتناب کل مغز بهنگام فعالیت‌های بدنی یکی از عوامل مهم و موثر در بازگرداندن و توقف فرآیند انحطاط سلولی‌ـ جسمی در دوران پیری محسوب می گردد و در نتیجه قابلیتهای ذهنی سال‌خوردگان دستخوش تغییرات مثبت زیادی می گردد. تمرینات ورزشی مستمرموجب افزایش میزان جریان خون در مغزشده و در نتیجه موجب اکسیژن رسانی و تغذیه بهتر نرون‌های مغز می گردد ودر نهایت از تنگ شدن عروق مغز جلوگیری می‌کند. تاثیرات حاصل از ورزش فراموشی و زوال  ذهنی را در سالهای میانی و پایانی عمر به تاخیر می اندازد. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که فعالیتهای بدنی ،بازی‌ و ورزش باعث افزایش خلاقیت، استقلال، رفع استرس و شادابی و برقراری روابط صمیمانه بیشتربین افراد می‌شود. فعالیت‌های ورزشی علاوه بر این محبوبیت و سازگاری اجتماعی افراد را در اجتماع افزایش می‌دهد. یافته های شگفت انگیز محققان حاکی از این است که تمرینات مستمر ورزشی علاوه بر افزایش جریان خون در مغز، میزان نوعی فاکتور رشد را افزایش می دهد که این موجب مقاوم تر شدن نرون‌های مغز در مقابل آسیب و صدمه های احتمالی ودر نهایت موجب افزایش طول عمر افراد می گردد . این فاکتور همچنین می‌تواند از مرگ سلولها در اثر بیماری‌های آلزایمر و پارکینسون جلوگیری کرده و می‌تواند از سکته مغزی پیشگیری نماید. تمرینات ورزشی همچنین موجب آزاد شدن برخی ترکیبات دارویی نظیر سروتونین، نوراپی‌نفرین و دوپامین می گردد که عامل اصلی شادابی و سرحالی است .  

تاثیرات فعالیتهای بدنی و ورزش  بر رفتار شغلی افراد نیز غیر قابل انکار است .تحقیقات نشان میدهد کارمندانی که بطور منظم به فعالیت‌های جسمانی و ورزش می پردازند ضمن افزایش بهروری و شادابی و راندمان بیشتر در محیط کار کمتر در محیط کار خود غیبت می کنند . علاوه بر این ورزش با افزایش کارایی موجب کاهش خطاهای ناشی از کارها می گردد. در کل تحقیقات نشان می‌دهد که افراد پس از انجام فعالیت‌های جسمانی ، بازی و ورزش به نوعی تجربه و حس مثبت یا حس بهبود و پیشرفت کیفیت زندگی خود دست می یابند . تمرینات ورزشی موجب افزایش سلول‌های مغز و بخصوص در ناحیه هیپوکامپ می‌شود. این بخش از مغز در انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت نقش موثری دارد. پژوهشهای اخیر حاکی از آن است  که حضور در محیط‌ها و فعالیتهای چالش برانگیزنظیر ورزش که در برگیرنده موقعیت‌های یادگیری فشرده، تعاملات اجتماعی و فعالیت‌های جسمانی هستند نقش مهمی را در افزایش تعداد سلول‌های مغزانسان دارند. ثابت شده است که انجام مستمرفعالیت‌های بدنی و بخصوص ورزش، نقش زیادی در تامین آرامش روانی و اجتماعی افراد و جوامع، و زندگی سالم خواهند داشت. تأثیر مهارت‌های حسی ـ حرکتی و فعالیت‌های ورزشی بر عملکردهای ذهنی و تحول روانی افراد به میزانی است که بسیاری از روان‌شناسان و کارشناسان تعلیم و تربیت معتقدند که این قبیل فعالیت‌ها می‌بایست جزو برنامه‌های موظف مراکز آموزشی قرار داشته باشند. آشنایی دانش‌آموزان با برنامه‌ها ورزشی و حرکتی نه تنها فعالیتهای ذهنی آنها را افزایش می دهد؛ بلکه موجبات نشاط روانی و سرزندگی، تقویت اعتماد به نفس و بالطبع بهداشت روانی آنها را نیزفراهم می‌نماید.

منبع :

http://www.mind.org.uk/news-campaigns/campaigns/sport-and-mental-health/

http://www.healthline.com/health-slideshow/mental-health-benefits-sports

http://journals.ajaums.ac.ir/files/site1/user_files_44b4b44/saeedabdi-A-10-2094-1-c341db8.pdf

**دکترمسعود هاشمی عضو هیات علمی دانشگاه ، مربی رسمی فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران

[email protected]

انتهای پیام/رض