راهکارهای فنی مربوط به راه آهن برای جلوگیری از حوادث ریلی/ چه کسانی مقصر اصلی حادثه سمنان هستند?

به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ با توجه به گزارشات مسئولین راه آهن، حادثه سمنان فقط به خاطر عوامل انسانی و اشتباه راننده قطار بوده است در حالیکه مسئولین مربوطه و وزارت راه و شهرسازی بیشترین سهم را در بروز این حادثه دارند.
 
طبق توصیه های (UIC) (International Union of Railways) اتحادیه بین المللی راه آهن ها، قطارها مجاز هستند با علائم الکتریکی و سنتی کنار خط حداکثر تا سرعت Km/h 160 حرکت ایمن داشته باشند و برای سرعتهای بین Km/h 160 و Km/h 200 نیز این علائم می بایست با ایجاد تغییراتی بطور سازگار با سرعتهای فوق مورد استفاده قرار گیرند، لیکن در سرعتهای بالای Km/h 200 چراغهای علائم هرگز نمی تواند ایمنی کافی برای حرکت قطارها را تضمین کرده و لذا می بایست سیستم خاصی بکار گرفته شود تا علائم مورد نیاز را از کنارخط دریافت کرده و در داخل کابین راننده نمایش دهد.به این ترتیب راه آهنهای پیشرفته دنیا از تجهیزات مختلفی جهت کنترل اتوماتیک قطار در شبکه های حمل و نقل ریلی خود استفاده کرده اند.
زیاد شدن سرعت حرکت قطارها، افزایش ظرفیت شبکه های حمل و نقل ریلی، بالا رفتن حجم ترافیک، توسعه ایستگاهها،اهمیت بیش از پیش تدابیر امنیتی در شبکه های پرظرفیت و سریع و عدم توانایی انسان در کنترل مطمئن حرکت قطارها، باعث شدند تا راه آهنهای پیشرفته دنیا به منظور افزایش ایمنی حرکت، از تجهیزات مکانیزه تحت عنوان (سیستمهای کنترل اتوماتیک قطار) استفاده نمایند.این عنوان کلی، از سیستمهای هشدار دهنده به راننده در مواقع خطر تا کنترل کامل لکوموتیو در یک قطار بدون راننده را شامل می شود.
راهکارهایی همچون سیستم های حفاظت خودکار قطار(ATP) (AUTOMATIC TRAIN PROTECTION)، هدایت خودکار قطار(AUTOMATIC TRAIN OPERATIO) (ATO) ودر نهایت کنترل خودکار قطارها(ATC) (AUTOMATIC TRAIN CONTROL) در دستور کار قرار گرفته و راه آهن ها سعی دارند تا بتوانند ضمن ارتباط دائم با قطارها از وضعیت آنها آگاه بوده و از تصادف آنها جلوگیری کنند و سیستم ها به گونه ای طراحی شده باشند تا در مواقع بحرانی ایمنی کامل را برقرار سازند.  
تعریف سیستم ATC: سامانه ایی است که با دریافت اطلاعات مسیر و تنظیم سرعت قطار متناسب با مسیر پیش رو از بروز سوانح ناشی از تخلف از سرعت در مسیر جلوگیری مینماید.
سیستم(ATC) اهداف خود را به وسیله چهار وظیفه زیر انجام میدهد :
1. حفاظت قطار : جلوگیری از تصادف قطارها و از خط خارج شدن آنها به این صورت که اگر راننده با دیدن چراغ قرمز قطار را متوقف نکند یا اینکه در مناطق مشخص سرعت قطار را کم نکند، ترمزهای اضطراری قطار را فعال میکند.
2. هدایت قطار : کنترل حرکت قطار و توقف آن در ایستگاه به این ترتیب که سیستم جایگزین راننده قطار میشود و عملیات تنظیم سرعت و توقف در ایستگاه ها را با توجه به منحنی های سرعت مورد نظر به عهده میگیرد.
3. نظارت قطار : مدیریت و نظارت حرکت قطارها که جهت مانیتور کردن و نظارت بر عملکرد شبکه راه آهن طراحی شده است.
4. ارتباطات : مبادله اطلاعات بین اجزای مختلف سیستم واقع در قطار، خط و کنار خط و مراکز کنترل به این ترتیب که فرامین را از مراکز کنترل به کنار خط و از آنجا به قطار میرساند و شرایط و وضعیت قطار را در درون قطار جمع آوری کرده و به کنار خط و مراکز کنترل میرساند.
کنترل قطار برای تحقق دو هدف کلی یعنی بالا بردن ایمنی و کارایی سیستم به کار میرود که توسط ترکیبی از عوامل انسانی و مکانیزه صورت میگیرد.
به این ترتیب سیستم (ATC)شامل ترکیبی از حفاظت خودکار قطار(ATP)، هدایت خودکار قطار(ATO) و نظارت خودکار قطار(ATS) (AUTOMATIC TRAIN SUPERVISION) و سیستم های ارتباطی می باشد.
 
خطا های انسانی در حادثه سمنان-ایستگاه هفت خوان
1/ از سوی مدیر کنترل ایستگاه شاهرود
با وجود اینکه لوکوموتیوران قطارمتوقف شده اعلام توقف کرده اما به علت تغییر شیفت در ایستگاه، مامور قبلی این توقف را به مامور شیفت بعدی اعلام نکرده است و سرانجام  ماموران ترافیک مرکز کنترل شاهرود(ایستگاه اصلی اجرای سیستم (ATC) مسدود بودن خط را مشاهده کرده اما به دلیل تکرار در اشتباه‌های این سیستم، چراغ قرمز و هشدار را سبز (عبور) کرده و منجر به بروز این حادثه شده است.
2/ از سوی لکوموتیوران قطار متوقف شده تبریز-مشهد
وقتی قطار به هر دلیلی متوقف میشود لوکوموتیوران موظف است برای اطلاع لوکوموتیوران قطار بعدی، ترقه ای را در فاصله ۵۰۰ متر عقبتر در روی ریل قرار ‌دهد تا با عبور قطار و ترکیدن ترقه، لوکوموتیوران فرصت کشیدن ترمز را داشته باشد که دراین حادثه چنین هشداری از سوی لوکوموتیو تبریز-مشهد انجام نشده است.
3/ ازسوی لوکوموتیوران قطار سمنان- مشهد
مسیر تهران-مشهد یک مسیر بیابانی است و انتظار میرود لکوموتیوران قطار متوقف شده را در فاصله هزار متری ببیند، پس این لوکوموتیوران باید عکس العمل سریعتری انجام می داده است.
4/ از سوی مسئولان مربوطه
سیستم ATC در مسیر تهران-مشهد به طور کامل اجرا نشده است و طبق گفته ماموران ایستگاه های این مسیرریلی، افزایش خطاهای این سیستم مورد توجه مسئولان نبوده، در حالی که اگر سیستم کنترل اتوماتیک به طول کامل پیاده سازی می‌شد نباید خطای انسانی چنین فاجعه ای را رقم می‌زد.
 مهسا زحمتکش؛ کارشناس مهندسی راه آهن(کارشناس ارشد راه و ترابری)
انتهای پیام/