آئین عاشورایی شیر وکتل در میناب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از میناب جنوب، «کَتل » واژه ای ترکی­ مغولی است و به معنی « اسب جنیبت ( اسب یدکی ) باشد و آن اسبی است زین کرده که پیش سلاطین وُامرا برند » و در غیر معنی ترکی آن٬«علَمی » است که قسمت فوقانی آن را به پیراهن بی آستین مانندی بپوشند. همانند تکیه و متکایی که بر چوبی نصب شده باشد و همراه علامت بیرق در مراسم عزاداری حرکت دهند.

مردم مناطق مختلف استان هرمزگان برای شرکت در مراسم « شیر و کتل » به میناب می آیند و از آغاز صبح٬ مردم در مسیر خیابان محله ی « بی نازنینی »( بی بی نازنینی ) می ایستند تا « علم ها »٬ « تابوت ها »٬ « حجله های تزیین شده » و « شیر »؛ « ذوالجناح » با پارچه ی خونین بر پشتش٬ همراه با چند کبوتر سفید و پارچه های سبز رنگ، شترهایی که حامل دیگ های بزرگ٬ فرش و کجاوه هستند با کودکان خردسال و چاووش خوانی که درون کجاوه ها قرار دارند را تماشا کنند.

شمر با چهره ای سیاه شده و گروه اسیران؛ افرادی با نیزه هایی سیاه رنگ به طول دو متر در دست و لباس های عربی خون آلود بر تن و با پای برهنه و سینه های چاک کرده و سر و صورت خاکی در خیابان ها به راه می افتند و در عزای امام حسین (علیه السلام) اشک ماتم می ریزند و سوگواری می کنند

در میناب تعزیه ای به نام « شیر در قتلگاه » نیز اجرا می شود که با مراسم « شیر و کتل » از لحاظ مفهومی قرابت بسیار دارد. با این تفاوت که تعزیه ی « شیر در قتلگاه » نوعی شبیه خوانی با استفاده از نسخه است. اما این مراسم شبیه خوانی نیست بلکه شباهت به تعزیه های ابتدایی دوره ی آل بویه دارد.

شهرستان میناب در این روز میزبان جمعیت زیادی از عزاداران ،هیئت مذهبی،علم گردان ها،از جای جای استان است که برای دیدن این مراسم تاریخی وعزاداری در این شهرستان حضور پیدا می کنند.

در این روز علاوه بر مردم عزادارمیناب وشهرستانهای توابع شاهد حضور میهمانان خارجی برای بازتاب دادن این روز و آئین وهمچنین فرهنگ عاشورایی در میناب هستیم که نشان دهنده اهمیت بالای این مراسم است.

مراسم<< شیروکتل>> متن خوانی وشبیه خوانی ندارد واز جمله تعزیه های ابتدائی وکهن مردم ایران وخصوصا میناب است که قدمت تاریخی آن به زمان آل بویه بر می گردد.

مراسم شیر و کتل علاوه در میناب در بندر تیاب ،روستای نوبند ،حاجی خادمی،شهمرادی برگزاری می شود که در مرکز میناب  این مراسم از حسینیه ابوالفضل وعلی ابن ابی طالب محله بی نازنینی آغاز وتا حسینیه لب رود خانه وبا اجرای نمایش خاص وقایع ظهر عاشورا به پایان می رسد  .

موضوع نمایش های آئینی وسوگواره های مردمی ریشه در تاریخ کهن هر منطقه داردکه مردم ان منطقه با توجه به نوع فرهنگ وآداب و رسوم  خود به اجرای آن می پردازند.

تعزیه خوانی در میناب یکی از موضوعاتی است که بر اساس تاریخ تعزیه اسلامی نیز هویت خود را از کربلا بر گرفته وقدمتی بسی طولانی دارد.

وجود متون ونسخه های متعدد تعزیه حکایت از دیرینگی وتاریخ غنی آن دارد که یکی از این سرزمینهای کهن این مرزوبوم شهرستان میناب است که سابقه تعزیه  بیش از دوقرن را دارد.

اهمیت تعزیه علاوه بر شباهت آن به عزاداری آئینی ،شکل تکامل تر را به خود گرفته و پیچیده تر ازسوگواری های ساده شیعیان سده های نخستین برای شهدای کربلا است.

تعزیه کنونی در میناب با نام مرحوم حسین علی قضایی شاعر بلند آوازه هرمزگانی شکل گرفته که دارای سابقه طولانی دارد وقدمت آن به بیش از 160 سال میرسد.

طبق مستندانی که در اختیار بنیان گزاران تعزیه خوانی در میناب وجود دارد این آئین قبل از مرحوم قضائی در میناب رواج داشته است وبرای اثبات آن هم میتوان به نسخه خطی عمده المجالس اثر مرحوم قضائی که در روستای نصیرائی به دست آمده اشاره کرد.

متاسفانه نوحه خوانی در میناب در حال از بین رفتن است بعضی وقت ها صدای گریه ای که با خواندن نوحه ها بلند می شود از صدای افرادی که نوحه می خوانند نیز بیشتر می شود و این نشانه تاثیر نوحه بر روی مردم است.

پستی بلندی هایی که در دوران های مختلف در میناب اتفاق افتاده باعث تغییر بسیاری از آداب و رسوم ما شده است، هر چند بسیاری از این آداب و رسوم هنوز برگزار می شود ولی شکل اصلی آن از بین رفته است اعتقاداتی که در قدیم بود با اعتقادات جدید قابل مقایسه نیست امیدواریم در آینده بتوانیم آداب و رسوم خود را به شکل و اعتقاد قبلی خود بازگردانیم.

گزارش:موسی زاهدی

انتهای پیام/