لزوم حفظ سنت های عزاداری در هرمزگان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هرمز؛ ساده‌ترین و در عین حال گیرا و جذاب‌ترین عزاداری در میناب نوحه‌ نشسته است که تاریخ آن به عزاداری و نوحه‌خوانی برای شهادت حضرت حمزه عبدالمطلب و عزاداری حضرت زینب (س) در خرابه شام بر می‌گردد.

شیوه و روش نوحه خوانی نشسته سبک و سیاق عزاداری توابین بر سر مقبره سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدلله‌الحسین(ع) می‌باشد که این روش به دیگر کشورهای عربی از جمله بحرین سرایت و از آنجا نیز به جنوب ایران رسیده است و شاعرانی  همانند "مقبل" و "مسیحا" اشعاری در خصوص این گونه عزاداری سروده اند که در زمان "قضایی" به اوج و شکوفایی کامل می‌رسد.

طبق برخی اسناد موجود، شاعران بومی میناب از حدود دو قرن پیش و با هدف زنده نگه داشتن قیام حضرت سیدالشهدا و واقعه کربلا اشعار زیادی در این زمینه سروده اند که بخشی از این اشعار ویژه عزاداری به شکل نشسته است.

این سبک عزاداری که بسیار ساده و بدون تشکیلات آنچنانی است حتی با جمعیت کم نیز می‌توان در همه جا و همیشه و خاصه در ایام شهادت ائمه معصوم(ع) اجرا کرد.

اما هر قدر جمعیت بیشتر باشد بر جلوه و گیرایی مجلس افزوده می شود و جاذبه خواننده‌گری آن بیشتر شده و نتیجه بهتری نیز به دست می‌آید.

اشعار و آهنگ‌های نوحه های نشسته علاوه بر تنوع، به قدری حزین و غم انگیز است که برای ایجاد حزن و انکسار قلوب، اثرش از سایر عزاداری های محلی بیشتر است و بر دل و قلب شنونده و بیننده اثر بیشتری دارد و هر عزادار دیگری را به خود جلب می‌کند.

عزاداری به شیوه نوحه های نشسته (پامنبری) در میناب بدون نواختن طبل و سنج و در یک مکان ساکت و با زدن دست بر سینه توسط همراه‌‌کنندگان که به آنها "ذاکر" می گویند رایج شده است و متون شعری در نوحه‌های نشسته به قدری سنگین و حزین خوانده می‌شود که با مراسمی نظیر زنجیرزنی هیچ گونه مطابقتی ندارد.

*قاعده برگزاری نوحه‌خوانی نشسته محلی

ابتدا ذاکرین به دو گروه تقسیم می‌شوند، در سمت چپ و راست و روبروی بزرگ مجلس(ملا) می‌نشیند بعد از استقرار ذاکرین درجای خود، بزرگ مجلس که همان ملای مجلس است فرمان به ختم صلوات بر حضرت نبی اکرم (ص) می‌دهد، سپس یکی از نوحه‌خوانان نوحه‌ای را که از قبل آماده کرده است را می‌خواند. مثلا می‌خواند:

دیدی آمد یاران چه بر سر زینب     درکربلا کشتند برادر زینب

سپس در حالی که ذاکرین سینه می‌زنند ذاکرین گروه اول، مصرع نخست و ذاکرین گروه دوم مصرع دوم شعر را با همان آهنگ خواننده، به صورت هماهنگ و همنوا جواب می‌دهند تا بتوانند به آسانی نوحه سرایی نموده و بر حنجره آنها فشار وارد نشود و آن‌ها را از خواندن باز ندارد و چنانچه افرادی از گروه در همراهی با مشکل مواجه شد، سایر افراد بتوانند به طور هماهنگ، گرمی و جذابیت را تا پایان نوحه حفظ کنند.

هر نوحه ممکن است از هفت تا چهارده بند تشکیل شده باشد که در هر جلسه از سه نوحه تا پنج نوحه خوانده می‌شود.

نوحه آخر مجلس که مشهور است به نوحه "سینه شور" با ریتمی کند و آرام شروع می‌شود، پس از دو یا سه بند ریتم آن تندو تندتر می شود.

اگر برخی از اشعار در هر بند بیشتر از دو مصراع داشته باشند و طولانی تر از باقی نوحه‌ها باشد آن را "بحراًطویل" می‌نامند.

بحراًطویل به نوحه‌هایی گفته می شود که بدون قافیه و ردیف تقریبا به شعر "نو"شباهت دارند، که نوحه‌خوانان باتجربه افرادی که تسلط کامل بر فارسی و عربی دارند اقدام به خواندن این قسم نوحه می کنند.

نوحه‌های محلی نشسته قبل از روضه‌خوانی و شروع منبر خوانده می شوند و هنگامی که نوحه "سینه شور" به پایان می‌رسد، چاووش خوان مجلس اقدام به چاووش‌خوانی می‌ کند و پس از چاووش‌خوانی و ذکر صلوات، منبری(ملا) کارش را شروع می‌کند.

می توان گفت نوحه‌ خوانی محلی نشسته از شروع نوحه اول تا پایان نوحه سوم یا چهارم حدود 30دقیقه زمان می برد.

بی تردید اگر این آئین مذهبی مورد توجه قرار نگیرد همانند دیگر سنت‌های قدیمی فراموش می شود، چرا که هم اکنون بسیاری از جوانان هرمزگانی با این مراسم غنی و کهن مذهبی آشنایی کافی ندارند.

از این رو برگزاری سوگواره‌های مذهبی می‌تواند کمک بزرگی برای حفظ این گونه آئین های مذهبی و راهی مناسب برای معرفی و شناساندن سنن مذهبی به قشر جوان و نسل حال و آینده باشد.

انتهای پیام/م