رختشویخانه زنجان، بنایی که مردم لباس و رخت خود را در آن محل می‌شسته‌اند/ تامین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده + تصاویر

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مهرزنجان، بنای رختشویخانه زنجان در محله قدیمی عباسقلی خان شهر زنجان، در خیابان سعدی روبروی خیابان ۷ تیر، در سال ۱۳۴۷ هجری قمری (۱۳۰۷ هجری شمسی) به دستور رئیس بلدیه، علی اکبر توفیقی (شهردار وقت زنجان)، ساخته شده است.

این بنای تاریخی عام المنفعه در سطح کشور بی نظیر و منحصر به فرد می باشد. این مکان مهم تاریخی در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسی مورد بازدید گردشگران قرار می گیرد.

*مشخصات بنا:

آب این محدوده که دارای فضا های متعددی است از قنات قلعچه حاجی میربها الدین تامین می‌ شد. فضا های این مجموعه را می‌ توان به دو بخش مدیریت رختشویخانه شامل حیات و قسمت مسکونی و فضای اصلی شستشوی رخت که خود دارای چهار قسمت است تقسیم کرد. حیاط محوطه‌ ای است به شکل مربع و مستطیل به میزان ۴۰۰ متر مربع (۳۲×۱۲ متر) شامل درختکاری و فضای سبز، و اعیانی آن در جبهه شمالی محوطه به مقدار ۶۰ متر مربع شامل دو اتاق و یک ورودی است که این ورودی فضاهای محوطه، سرایداری و محل شستشوی رخت را به همدیگر متصل می‌ نماید. پلان و نمای این واحد مسکونی، دارای بار فرهنگی بوده و به سبک معماری سنتی شناخته شده زنجان احداث گردیده‌ است.

خزینه این رختشویخانه ۱۷ متر طول ۵۵/۱۱ متر عرض و حدود ۸ متر ارتفاع دارد فضایی شبیه تراس مشرف به فضای رختشویخانه وجود دارد که به عبارتی می‌ توان آن را شاه‌ نشین و محل مدیریت نامید. محل ورودی بنا به شبکه ارتباطی کوچه‌ های شهر را پیدا می‌ کرد و خانمی که گفته می‌ شود همسر معمار این بنا بوده‌ است کار کنترل و نظارت بر امور رختشویخانه را بر عهده داشت و در قبال این کار مبلغی ماهیانه دریافت می‌ کرد. از معماری این فضا چنین استنباط می‌ شود که معمار آشنایی کاملی به شیوه سنتی داشته که توانسته است با کمک قوس‌ ها و نورگیر ها فضای دل‌ انگیزی را در قسمت بالای انبار سالن اصلی رختشویخانه و تردد افراد را انجام می داده است.

طراحی و اجرای فضای داخلی و اصلی بنای رختشویخانه دورنمای بسیار زیبایی دارد و سالن آن با ۱۱ ستون به طور قرینه به دو قسمت تقسیم شده‌ است. این فضا از سالنی به عرض ۷/۱۳ متر طول ۶۲ متر و مساحت زیربنای ۸۵۰ متر مربع برخوردار است. فاصله ۱۱ ستونی که به طور قرینه سالن را به دو قسمت تقسیم کرده‌ اند در جهت قرینه از چهار واحد حوضچه و مجاری آب در حد فاصل حوضچه‌ ها تشکیل یافته و حدود آن را سنگ‌ های حجاری شده از جنس تراورتن از یکدیگر مجزا می‌ کند.

بنای رختشویخانه زنجان به شماره ثبت ۱۷۴۷ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مردم شهر لباس و رخت خود را در آن محل می‌شسته‌اند. چنین کاربری برای یک بنای عمومی در جهان مشابه ندارد یا کم‌نظیر است. این بنا در حال حاضر تعمیر و مرمت شده و به عنوان موزهٔ مردم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مردم می‌توانند از آن بازدید کنند. این بنا در سال‌های گذشته به جهت وجود هوای سرد در زمستان‌ها برای بانوان زنجانی ساخته شده‌ است.

هدف از ساخت اینرختشویخانه تامین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده بوده‌است.

از نظر تشابه کاربری چنین بنایی در هیچ قسمتی از ایران به این شکل دیده نشده ولی از نظر معماری با مسجد عباسقلی خان و دروازه ارگ قابل مقایسه‌است این بنا به طور عام‌المنفعه و شبانه‌روزی بوده و بابت استفاده از آن هیچ پولی از شهر وندان دریافت نمی‌شده‌است.

بنای رخت‌شوی‌خانه شهر زنجان هم اکنون مهمترین موزه این استان است و در آن انواع لباس‌های محلی، زیورآلات، ابزار و وسایل مورد استفاده بانوان در معرض دید همگان قرار گرفته‌است.

 انتهای پیام/