آفت کلیدی باغ های چای شمال کشور

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از سرویس علمی  «لاهیجان»، سید عبداله میرحسینی مقدم مشاور فنی سازمان چای درباره زخم ریشه چای گفت: نماتدها جانوران بی مهره ای هستند متعلق به کرم های گرد که برخی از گونه های آن پارازیت انسان و حیوانات می باشند وعده ای هم پارازیت گیاهان هستند نماتدهای پارازیت گیاهی دارای زائده توخالی هستند که به آن نیش یا استایلت گفته میشود. نماتدهای پارازیت گیاهی به کمک نیش خود بافت های گیاهی را سوراخ کرده و با وارد کردن نیش در سلول های آسیب دیده مواد غذائی را بدست می آورند نماتدها اندام های مختلف گیاه را مورد حمله قرار می دهند در گیاهان چوبی ناحیه ای که اغلب مورد حمله قرار می گیرد سیستم ریشه میباشد .

نماتد مولد زخم ریشه چای با نام علمی Pratylenchus loosi یکی از آفات مهم و کلیدی در کشورهای چایخیز دنیاست که اولین بار درسال ۱۹۶۰ میلادی به وسیله لوف از کشور سریلانکا گزارش شد. در ایران هم درسال ۱۳۶۸ هجری شمسی از روی نهال های وارداتی چای از کشور ژاپن در ایستگاه ازبرم چای سیاهکل توسط میرحسینی مقدم جمع آوری، جداسازی واز طریق موسسه تحقیقات گیاهپزشکی(بخش تحقیقات نماتد لوژی توسط محققینی به نام های سرکار خانم دکتر معافی وآقای دکتر خیری) تحت عنوان P.loosi شناسائی شد.

پس از آن درسال ۱۳۷۲ برای نخستین بار از باغ های چای املش در روستای گری گوابر مشاهده شد. در حال حاضر براساس آمار ماخذ از مرکز تحقیقات چای کشور حدود شصت درصد از باغ های چای شمال کشور بالغ بر سیصد روستا یا منطقه چایکاری این آلودگی وجود داشته و متاسفانه در حال گسترش میباشد.بیشترین سطح آلودگی در باغ های چای شهرستان های املش و لاهیجان بوده که کاهش هشتاد درصدی محصول و خشکی بوته های چای را به همراه داشته است .
نمایه۱: بوته های چای آلوده به نماتد زخم

مناطق انتشار :
در حال حاضر حدود ۶۰ روستای چایکاری در لاهیجان( زمیدان، لاشیدان، تموشل، تالش محله و…) و هفتاد روستا در لنگرود (کومله، خرما، لیل، اطاقور و…) و ۴۹ روستا در رودسر (واجارگاه، رحیم آباد، قاسم آباد، کرفستان و…) و ۱۱۴ روستا در املش(توشه میان، شیشارستان، البرز، میان گوابر و گری گوابر و…) و ۳۹ روستا در رشت، فومن و شفت(خرطوم بالاوپایین ،فشالم ، آقاسید شریف(کرد محله، زیده، گوراب زرمیخ؛ ضمیران و…) و چهار روستا در رامسر وتنکابن(کلارآباد، پلطان و…) آلوده به نماتد میباشند( ماخذ از مرکز تحقیقات چای کشور).

در سال های اخیر متاسفانه به علت اسیدی شدن حدود پنجاه درصد از خاک باغ های چای( PH کمتر از چهار و نیم) شرایط رابرای فعالیت نماتد زخم ریشه چای فراهم نموده، بطوریکه حدود دوسوم از باغ های چای ما آلوده به نماتد شدند و هرساله هم سطح آن به علت کم توجهی در پیشگیری وکنترل آن در حال گسترش میباشد.
علائم بیماری، نحوه خسارت و انتشار

نشانه های بیماری در اندام های هوائی چای عبارتند از ضعف عمومی، زردی و کوچک شدن برگ ها، خزان و لخت شدن شاخه ها، چرمی شدن برگ ها و بوته های آلوده شدیداً به خشکسالی حساس می شوند. در اردیبهشت ماه با شروع فصل بهره برداری آلودگی به صورت لکه ای ظاهر شده و بوته های آلوده غنچه های کمتری تولید کرده و یا اصلاً روی بوته غنچه ای تشکیل نمی شود و حالت خواب به خود می گیرند. در چنین بوته هایی کاهش رشد ریشه های فرعی(موئین)مشاهده میشود. در پائیز هم بوته های آلوده گل و بذر بیشتری تولید می کنند به عبارتی در باغ های آلوده رشد رویشی(سبزینه ای) بوته ها کم شده و رشد زایشی(تولید گل و بذر)زیاد می گردد. این نماتد پارازیت داخلی ریشه بوده و با نفوذ به داخل ریشه علاوه بر آنکه راه ورود مناسبی را برای سایر عوامل بیماری زا(خصوصاً قارچ فوزاریوم ) فراهم می سازد با تغذیه از قسمت سطحی ریشه ها باعث تولید زخم، نکروز و قهوه ای شدن ودر نهایت باعث از بین رفتن  بوته های چای می گردد. نماتد براحتی از طریق نهال های آلوده، خاک آلوده، ادوات کشاورزی وجانداران(انسان وحیوان) قابل انتقال و انتشار میباشد.

مدیریت مبارزه:
جهت کاهش خسارت این آفت روش های زیر توصیه می گردد:
۱- برگزاری کلاس های آموزشی–ترویجی جهت شناسائی این آفت برای چایکاران
۲- تهیه نهال های سالم از خزانه های عاری از نماتد مولد زخم ریشه چای واستفاده از ارقام متحمل یا مقاوم واصلاح شده
۳- عدم کاشت درختان میوه از قبیل سیب، گلابی ، به و مرکبات به عنوان میزبان های ضعیف این نماتد در باغ های تازه تاسیس.
۴- شناسایی قطعات آلوده در باغ های چای محصور نمودن وجدا کردن آنها از قطعات سالم به منظور جلوگیری از گسترش بیماری
۵- عدم به کارگیری وانتقال ادوات باغبانی از قبیل بیل ، بلو (فوکا) و… وحتی کفش کارگران باغ از قطعات آلوده به سالم .
۶- تقویت خاک باغ های آلوده با کودهای آلی مناسب از قبیل ضایعات پوسیده چای، کود دامی کاملاً پوسیده و کود سبز ، در این مورد استفاده از کودهای دامی تازه مجاز نمی باشد.
۷- استعمال بهینه کودهای شیمیایی(پس از انجام آزمون خاک ) واستفاده از کودهای پتاسیمی در باغ های آلوده جهت تقویت بوته ها
۸- در باغ های آلوده با PH کمتر از چهار، اصلاح با استفاده از آهک با کودهای معدنی مثل کلسیت یا دولومیت زیر نظر متخصصین امر جهت انجام آزمون های مربوطه وتوصیه میزان مصرف آن.
۹- اجتناب از انجام هرس های سنگین و نیمه سنگین در باغ های چای با آلودگی زیاد (بیش از یک نماتد در هرگرم خاک).
۱۰- استراحت دادن به باغ چای با جلوگیری از برداشت های بی رویه وعدم برداشت پاییزه در باغ های با آلودگی شدید.
۱۱- انجام شخم های تابستانه سطحی(حداقل دوبار)در ماه های گرم سال(تیر ومرداد)بااستفاده از فوکاجهت هوادهی و در معرض نورخورشید قرار گرفتن نماتد در خاک.
۱۲- مبارزه با علف های هرز به ویژه علف های هرز میزبان نماتد مثل ارزن جنگلی .
۱۳- از بین بردن بوته های دارای الودگی شدید ومسن ودرصورت امکان با تایید مراجع ذیصلاح قانونی ، ضدعفونی خاک با گاز متیل بروماید یا واپام.
۱۴- درصورت تائید مراجع ذیصلاح ، مبارزه شیمیائی در باغ های چای آلوده با استفاده از نماتد کشهای راگبی و نماکور به میزان ۱۰-۷ گرم برای هر بوته در زمستان (دو ماه قبل از اولین چین بهاری)هرسال زیر نظر کارشناسان امر بصورت کنترل شده تحت نظارت فنی سازمان چای کشور و مرکز تحقیقات چای.

پایان پیام/