جایگاه عبادات اقتصادی در اسلام

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از سلام کمیجان، یکی از عوامل تحقق توازن اقتصادی و توزیع عادلانه درآمدها و ثروت در اقتصاد اسلامی، عبارت از پرداخت مالیات های اسلامی است.مالیات در توازن اقتصادی و برقراری عدالت اجتماعی در جامعه نقش مهمی را ایفا می نماید.

از نظر فقه اسلام، خمس و زکات مهم ترین مالیات های اسلامی محسوب می شود، از سوی دیگر یکی از انواع عبادت ها در اسلام، عبادت های مالی و اقتصادی است، از این رو پرداخت خالصانه خمس و زکات از عبادت های مالی و اقتصادی شمرده می شود و از طرف دیگر در رشد اقتصادی جامعه و ریشه کنی فقر در اجتماع جایگاه مهمی دارد.

اسلام به رابطه میان توسعه، اقتصاد و مالیات اهمیت و توجه زیادی داده است؛ پرداخت خمس و زکات علاوه بر اینکه واجب شرعی است و موجب بسط عدالت اقتصادی در جامعه می شود، موجب ایجاد ارتباط عدالت و توسعه در اقتصاد اسلامی نیز می گردد؛ یعنی به میزان توسعه ای که در فرد یا گروه اقتصادی ایجاد می شود، وجوب پرداخت خمس و زکات و غیره برای پر کردن شکاف بین فقیر و غنی و رفع فقر و نداری اجتماع و اختلافات زیاد طبقاتی و بدین ترتیب بسط عدالت اجتماعی و اقتصادی در جامعه فراهم می شود.

از دیدگاه اقتصادی حکومت اسلامی بین توسعه و عدالت یک رابطه دقیق و عمیقی به نام عدالت اقتصادی وجود دارد و فقه اسلامی پرداخت خمس و زکات را عبادت مالی و اقتصادی به حساب می آورد.

در فقه حکومت اسلامی، محدوده خمس آن چنان گسترده است که شامل موارد دیگر غیر از موارد مشخص مانند غنائم جنگی، گنج و... می شود؛ خمس یک مورد گسترده دارد که درآمد خالصانه سالانه است و آن هنگامی است که کسی بیش از هزینه های جاری سالانه خود درآمد داشته باشد و این مسئله همگان را در بر می گیرد.

خمس و زکات در فقه حکومت اسلامی از عبادت های مالی و اقتصادی است؛ خمس بیست درصد و زکات از دو نیم درصد تا ده درصد را در بر می گیرد.

زکات از نه مورد، چهار مورد فرآورده های کشاورزی است؛ یعنی گندم، جو، خرما و کشمش و سه مورد آن به خود دام یعنی گاو و گوسفند و شتر مربوط است و دو مورد آن طلا و نقره و مسکوکی است که در طول سال راکد باشد و در گردش نباشد.

مهم ترین مالیات ها در اقتصاد اسلامی:

مهم ترین مالیات های معین در اقتصاد حکومت اسلامی عبارت از دو نوع مالیات می باشد:

الف. خمس: که مالیات بر درآمد خالص است؛ از نظر اقتصاد اسلامی هم مالیات بر دارایی ناخالص و هم مالیات بر درآمد خالص هر دو این مالیات ها مستقیم است و اساس نظام مالیاتی اسلام بر مالیات مستقیم است.

مالیات غیر مستقیم به صورت مالیاتی جز در موارد بسیار معدود و به صورت محدود وجود ندارد، مانند مالیاتی که در گمرک برای حمایت از تولیدات داخلی گرفته می شود.

اصولاً مالیات غیرمستقیم جز در موارد نادر با خط کلی اندیشه های اسلامی هماهنگ و منطبق نیست.

ب. زکات: که مالیات بر دارایی ناخالص است؛ یعنی زکات مالیات بر سود نیست؛ هر کشاورزی که محصول گندم او به حد نصاب برسد، این مالیات از نظر حد نصاب زکات به او تعلق می گیرد. زکات گندم، جو، خرما و کشمش که وقتی به حد نصاب معین برسد، واجب می شود.

مصارف زکات عبارت است از هشت مورد: فقیر یعنی کسی که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد.

مسکین یعنی کسی که زندگی اش از فقیر سخت تر است.

کسی که از طرف امام یا نایب او مامور است که زکات را جمع آوری و نگه دارد.

کافرهایی که اگر زکات به آنان بدهند، به دین اسلام جذب می شوند.

خریداری بنده ها و برده ها و آزاد نمودن آنها در راه خدا.

بدهکاری که توانایی پرداخت قرض خود را ندارد و کارها و فعالیت های مفید و مثبت برای جامعه مانند ساختن مسجد یا بیمارستان.

یادداشت از روح الله صمدی کارشناس ارشد الهیات

انتهای پیام/