چگونه یک نسل دروغگو بار می‌آید؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ وبلاگ"هستن؛مخمل آبی"نوشت:در علوم شناختی می‌گوییم «دروغگویی یکی از توانایی‌های ویژه انسان است؛ یعنی هیچ حیوانی قادر به دروغگویی نیست.» انسان وقتی سخنی را می‌شنود، به طور غریزی فرض می‌گیرد که آن سخن درست باشد. این فرض اساس تشکیل جامعه و تشریک مساعی انسان‌ها در آن است؛ زیرا اگر کسی در جامعه راست نگوید؛ اصولا به هیچ چیزی نمی‌شود اعتماد کرد و اصطلاحا سنگ روی سنگ‌بند نمی‌‌شود. در سال‌های اخیر اما دروغگویی به اندازه‌ای همه گیر شده که دیگر به راست بودن هیچ حرفی نمی‌شود به آسانی اعتماد کرد.

هر کسی از این وضعیت نالان و گلایه‌مند است. با این حال کسی برای رفع این معضل تلاشی نمی‌کند. هر کسی مسئولیت را گردن دیگران به خصوص دولت و حاکمیت و... می‌اندازد؛ در حالی که یکایک مردم جامعه در این وضع سهیم و دخیل هستند.

دروغ‌گویی در کودک
در زبانشناسی بحث تازه و مبسوطی به نام «تحلیل گفتمان تربیت کودک» داریم که در آن می‌گوییم نحوه سوال پرسیدن والدین از کودکان می‌تواند باعث دروغگو شدن کودک شود. مثلا هنگامی‌که کودکتان گلدانی را شکسته است؛ اگر بگویید "تو گلدان را شکستی؟" به نوعی پاس گل به کودک داده‌اید که واقعیت را انکار کند و به دروغ بگوید «نه، خودش شکسته است!» اما اگر بگویید:"نگاه کن، گلدان شکسته است." راه را برای دروغگویی او باز نگذاشته‌اید. اگر شما از همان اول به کودکتان اتهام وارد کنید او حالت تدافعی به خود گرفته و حتما به شما دروغ خواهد گفت. کودکان نوپا اغلب خرابکاری‌های خود را انکار می‌کنند تا چیزی را که می‌خواهند به دست آورند.

چرا کودک دروغ می‌گوید؟
بر اساس نظر پیاژه، بچه‌ها تا 4 سالگی رفتاری را که به خشنودی والدینشان بینجامد؛ به این معنا که «هر چیز مامان و بابا رو خوشحال کنه، خوبه و هر چه آنها را عصبانی کنه، بده» و با این تفکر ذهنی و رشدی، امکان دارد کودک 3 ساله شما در حالی که دور دهانش آغشته به مرباست؛ به چشمانتان زل بزند و بگوید نمی‌داند این شیشه مربا چرا شکسته و اصلا از وجود مربا در کابینت بی‌خبر بوده است! او می‌داند بی‌تردید شکستن ظرف مادر را عصبانی می‌کند و رفتار درست از نظر او، نگفتن علت واقعی این اتفاق است. بچه‌ها برای درک تفاوت بین حقیقت و دروغ به زمان نیاز دارند بنابراین باید در درک بهتر حقیقت و دروغ یاری‌شان کنید.

بررسی‌ها نشان داده فقط 18 درصد از کودکان 6 ساله می‌توانند تفاوت داستان‌های واقعی و تخیلی را درک کنند و بقیه بچه‌ها تا 9 سالگی قدرت درک تخیلی بودن داستان‌هایی مانند دیو و پری را ندارند. بچه‌ها در 7 سالگی از دروغ گفتن حس بدی پیدا می‌کنند و از مجازات می‌ترسند و در 12 سالگی که طبق نظریه دکتر پیاژه به بلوغ می‌رسند؛ می‌فهمند اگر نتوانند با گفتن حقیقت اعتماد مردم را جلب کنند، شکست خواهند خورد.

دروغ‌گویی در کودکان پیش‌دبستانی
این کودکان معمولا در مورد دوستان خیالی، هیولاهای شاخ‌دار و رنگین‌کمان صحبت می‌کنند. کودکان در این سن افکار فانتزی خود را دارند. هنگامی‌که کودکان در مورد دوست خیالی خود با جزییات تمام صحبت می‌کنند، آن‌ها قصد دروغ‌گویی ندارند و فقط دوست دارند تخیلات خود را به شما انتقال دهند. به یاد داشته باشید که والدین با برخوردهای ناصحیح خود می‌توانند به پرورش تخیلات کودک آسیب وارد کنند.

دروغ‌گویی در کودکان مدرسه‌ای
کودکان در این سن دست ‌به ‌کارهایی می‌زنند و گاهی دسته گل‌هایی را به آب می‌دهند که بعد از سوال پرسیدن والدین از آن‌ها، آن عمل را انکار می‌کنند. بعد از سوال پرسیدن مداوم والدین آن‌ها اعتراف کرده و دلیل خود را توضیح می‌دهند. کودکان و نوجوانان به دلیل ترس از مجازات دست به ‌دروغ گفتن می‌زنند. کودک باوجود مشکلات متعدد و تکالیف زیاد در یک درس، بازهم ادعا می‌کند که تکالیفی برای انجام دادن ندارد. قبل از محروم کردن کودک از تلویزیون و تفریحات به دلیل متوجه شدن دروغ‌گویی کودکتان، سعی کنید دلایل را کشف کرده و با در نظر گرفتن آن‌ها او را مجازات کنید.

دروغ‌های گاه‌به‌گاه در مورد مشق شب و یا مسواک زدن خیلی غیرمعمول نیست. کودکانی که در برخورد با مسایل دچار اضطراب می‌شوند؛ سعی می‌کنند به ‌دروغ گفتن متوصل شوند تا اینکه حقیقت را به والدینشان بگویند. "دکتر برگر" عنوان می‌کند دروغ‌گویی کودکان نشان‌دهنده تنش آن‌ها و گاهی نیز بیانگر هوشمندی کودک است؛ زیرا او در برخورد با مسایل از تاکتیک‌های مختلف استفاده می‌کند.

چه باید کرد؟
بهترین برخورد والدین با این‌گونه کودکان این است که با او به صحبت نشسته و دلایل این کار را از او بپرسند و به کودک توضیح دهند که با دروغ‌گویی چه صدمات جبران‌ناپذیری به خود و دیگران وارد می‌کند.
البته مهم‌ترین و بهترین عامل پیشگیری از دروغگویی کودک این است که خود والدین دروغ نگویند. کودکان از رفتار والدین الگو می‌گیرند و زمانی که پدر یا مادر به کودک می‌گوید پشت تلفن بگو فلانی خانه نیست؛ نباید انتظار داشته باشند که فرزندشان بعدها یکی از همین دروغ‌ها را به خودشان تحویل ندهد. وقتی پدر یا مادری به کودک قول می دهند در صورت مثلا قبول شدنش فلان چیز را برایش می‌خرند و بعد زیر قولشان می‌زنند و فراموش می‌کنند؛ نباید انتظار داشته باشند که فرزندشان بعدها به آنان وعده‌های راست بدهد و حتی در جواب سوالاتشان پاسخ درستی تحویل دهد.

انتهای پیام/ک