خودمحوری عامل سقوط

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از چشم نیوز یادداشت/ خودبینی‌، محور تمام پستی ها و زشتی های اخلاقی است که نه تنها شیطان را با سابقه ی درخشان چندین هزار سال عبادت در دام کفر و هلاکت ابدی گرفتار ساخت که دیگران نیز در این خطر قرار دارند.

خودبینی، خطری است که ممکن است هر انسانی در هر مقامی که باشد را گرفتار سازد. خطری که حتی انسان‌های بزرگ و مردان الهی، خود را از آن در امان نمی‌بینند.

امام خمینی(ره) در این خصوص می‌فرماید: از آیات شریفه استفاده می‌شود که مبدأ سجده ننمودن ابلیس، خودبینی و عجب بوده، که گفت: «انا خیر منه خلقتنی من نار و خلقته‌ُ من طین» این خودبینی، اسباب خودخواهی و آن اسباب خود رأیی است، پس مطرود درگاه شد.

امام با ذکر این مطلب، بیان می‌دارد (که آنچه شیطان را از درگاه قرب دور کرد ما را نیز نگذارد به آن درگاه راه یابیم! می‌ترسم لعن‌هایی را که به ابلیس می‌کنیم خود نیز در آن شریک باشیم).

یکی از آثار و پیامدهای این خود برتربینی، خود محوری است که انسان خود را محور حق و باطل، درست و نادرست دانسته و تشخیص خود را معیار نیک و بد بداند و مردم را به پیروی از خود دعوت کند و همه چیز را برای خود بخواهد و فقط آنچه را که خود می‌فهمد صحیح بداند.

خودمحوری، ممکن است در یک جامعه یا یک کشور بروز کند که خطرات آن به مراتب بیشتر و شدیدتر است.

جوامع خود محور، تمام ارزش‌های انسانی، اجتماعی و اخلاقی را در محورهایی قرار می‌دهند که منافع آنها را تأمین کند و اگر همان ارزشها در جایی دیگر باشند به کلی از اعتبار ساقط و بی‌ارزش است. امام‌علی(ع) در این زمینه می‌فرماید: «مبغوض‌ترین افراد نزد خدا، کسی است که خدا او را به خودش واگذاشته و او از راه راست منحرف گشته و بدون راهنما گام برمی‌دارد، اگر به کشتزار دنیا خوانده شود (اجابت می‌کند) و برای آن می‌کوشد و اگر به کشتزار آخرت و نعمت‌های گوناگون دعوت شود، سستی می ورزد.

خودمحوری در بینش توحیدی نهایت سقوط انسان است، زیرا حرکت به سوی خدا حرکت به سوی کمال مطلق است. ولی حرکت به سوی خود، فاصله گرفتن و دور شدن از کمال مطلق و در نتیجه سقوط انسانیت است. انسانی که خود محور شده تدریجاً ماهیت انسانی‌اش به هویت شیطانی مبدل می‌شود.

از آثار خودمحوری گرایش به فساد و آلودگی است، افرادی که در اثر غرور مال و مقام و یا غرور جوانی به نصایح دیگران توجه نمی‌کنند، کم کم آلوده می‌شوند تا جایی که همه درهای نجات را بر روی خود می‌بندند و در عاقبت انگشت حسرت و ندامت بر دهان می‌گیرند.

از نشانه‌های افراد خودمحور، استبداد رأی، ترویج تملق، دوری گزیدن از انتقاد و بیگانگی با ارزش‌ها را می‌توان برشمرد، از این‌رو وجود این مقوله در یک جامعه‌ی اخلاقی که به بعد فرهنگی با تکیه بر وجود مبانی اخلاقی و ارزشی توجه دارد مانعی در مسیر بشریت و تعالی خواهد بود.

بنابراین باید با این مقوله مبارزه کرد و در جهت ریشه کن ساختن روحیه‌ی خودمحوری باید خدا را به جای خود نشاند و اساس و محور تمام امور را خداوند قرار داد تا همه چیز صبغه‌ی الهی به خود بگیرد و ریشه‌های خود برتربینی که خود محوری و تک نگری از نتایج آن است خشکانده شود.

یادداشت از ناهید نظری