اتوبوس هیبریدی حلقه مفقوده صنعت حمل و نقل

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مساله کمبود منابع سوخت‌های فسیلی و افزایش میزان آلاینده‌‌های زیست‌محیطی و انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از حمل‌ونقل عمومی خودرو‌ها دیرزمانی است که ذهن بسیاری از محققان حوزه محیط زیست و صنایع خودروسازی سراسر جهان را به خود معطوف کرده است تا با استفاده از انرژی‌های نو و تولید خودروهای پاک، به کمک حل مشکلات زیست‌محیطی بیایند.

اصولاً به وسایل حمل و نقلی که از ترکیب سوخت جهت رانش استفاده می‌کنند هیبریدی می‌گویند. اغلب در این نوع خودروها توان حرکتی از ترکیب توان مولفه‌های مختلف (مثل احتراقی و برقی) تامین می‌شود.

با اینکه اتوبوس‌های هیبرید بیش از 10 سال است که در کشورهای ایالات متحده آمریکا، برزیل، اسپانیا، آلمان و ژاپن در حال تردد و استفاده است اما به تازگی شورای شهر تهران شهرداری را ملزم به استفاده از اتوبوس‌های هیبریدی در حمل و نقل شهری کرده و با اینکه ترکیه به عنوان همسایه غربی ما اقدامات خود را برای ساخت این اتوبوس‌ها از چند سال پیش آغاز کرده است اما خبری از تولید و به کارگیری و ورود این تکنولوژی به کشورمان نیست.

اتوبوس‌های هیبریدی مزایای بسیار بالایی نسبت به دیگر اتوبوس‌ها دارد که اگر تکنولوژی روز آنها وارد کشورمان شود می‌تواند ثمرات نیکی را به همراه داشته باشد. برخی از مزایا عبارت است از: ظرفیت بالای پذیرش مسافر نسبت به اتوبوس‌های دیگر،  کنترل دقیق تر در مواقع بارندگی و یخ بندان با عنایت سیستم هوشمند، وزن بسیار پائین با توجه به بدنه آلومینیوم پیچ ومهره نسبت به اتوبوس با بدنه فلز،  مصرف سوخت کمتر با توجه به کاهش وزن قابل توجه،  کاهش فاحش آلودگی هوا، استفاده از پیچ و مهره در اتصالات بدنه اتوبوس تعویض قطعات صدمه دیده در تصادفات بسیار آسان و سریع و حداقل توقف اتوبوس در تعمیرگاه، ۳۰ درصد سیب دیدگی کمتر نسبت اتوبوس‌های با بدنه فلزی به جهت عدم جوشکاری در بدنه اتوبوس و در پایان عمر بین 20 الی 25 سال در مقایسه با عمر اتوبوسهای با بدنه فلزی 10 ساله می‌تواند ما را به سمت استفاده از اتوبوس‌های هیبریدی سوق دهد.

یکی از مهم‌ترین اقداماتی که برای ورود و به‌کارگیری فناوری جدید ‌باید صورت پذیرد ارزیابی مالی، اقتصادی و زیست‌محیطی آن است. با نظر به این‌که در حال حاضر اتوبوس‌های کشور با سوخت‌های فسیلی نفت‌، گاز و CNG در حال فعالیت است و با درنظر گرفتن این‌که نفت و گاز طبیعی از جمله منابع پایان‌پذیر انرژی است، باید به‌ منظور حفظ این منابع و مدیریت آنها برای نسل‌های آینده تمهیداتی اندیشید که یکی از این تمهیدات سیاست‌های به‌کارگیری خودروهای الکتریکی و هیبرید الکتریکی در ناوگان حمل و نقل کشور است. هم‌اکنون طبق مدل‌سازی‌های انجام‌‌شده، کارایی بالای سیستم هیبرید و کاهش حداقل 30 درصدی مصرف سوخت اتوبوس هیبرید، نشان می‌دهد که تولید انبوه این اتوبوس‌ها از دید کلان مملکتی قابل توجیه است.

به عنوان مثال تا پایان سال 1387 در کشور حدود 83هزار دستگاه اتوبوس تولید و وارد شده است که همگی این اتوبوس‌ها از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کند. با توجه به عمر اقتصادی 10 ساله و پیمایش متوسط سالیانه 100 هزار کیلومتر هر اتوبوس، اگر 10 درصد ناوگان اتوبوس کشور تبدیل به هیبرید شود، بیش از 10 هزار میلیارد ریال صرفه‌جویی در هزینه سوخت حاصل خواهد شد. همچنین هر اتوبوس دیزلی روزانه حدود 100 لیتر نفت‌گاز مصرف می‌کند. با فرض این‌که این اتوبوس‌ها با استاندارد Euro II کار کند و کارایی موتور نیز 15 درصد باشد، سالیانه خسارت‌های اجتماعی بسیار بالایی به جامعه تحمیل می‌شود

به این ترتیب هیبریدسازی 10 درصد ناوگان اتوبوس کشور، برای عمر اقتصادی 10 ساله هر اتوبوس، کاهش هزینه خسارت‌های اجتماعی در پی خواهد داشت. این کاهش هزینه‌ها را می‌توان به‌عنوان یارانه برای توجیه‌پذیرتر شدن تولید انبوه این اتوبوس در اختیار تولیدکنندگان و متولیان امر قرار داد. در ضمن وجود زیرساخت‌های مناسبی که در کشور برای تولید انبوه این خودرو مشاهده می‌شود، مزیت نسبی تولید داخلی و صادرات این محصول را بیشتر جلوه می‌دهد.

از دیدگاه مصرف‌کننده نیز خرید و استفاده از اتوبوس هیبرید الکتریکی به‌‌صرفه است، زیرا موتور احتراقی و جعبه‌دنده از مجموعه موتور حذف می‌شود و هزینه‌های تعمیر و نگهداری 15 تا 20 درصد کاهش می‌یابد. همچنین با فرض عمر اقتصادی 10ساله اتوبوس، باتری‌ها تا سه سال و موتور کششی تا 10 سال گارانتی خواهد داشت، بنابراین هزینه‌های عمومی اتوبوس هیبرید نیز نسبت به اتوبوس معمولی کاهش خواهد یافت.

حرکت بر این مسیر در حالی که نفت در بازار‌های جهانی با کاهش قیمت شدیدی روبرو بوده و از طرف دیگر دستورات مقام معظم رهبری در مورد حرکت بر ریل اقتصاد مقاومتی به نظر می‌رسد که الزامی غیرقابل بازگشت است.