دیپلماسی ژست نیست یک مهارت است!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سایت طنین یاس، وقتی جدیت و حمیت و موفقیت فرانسوا اولاند برای ایجاد یک اجماع جهانی علیه حمله کنندگان به نشریه هتاک شارلی ابدو و کشاندن آنها به خیابان های پاریس را می بینم (تا جایی که "من شارلی هستم" تیتر یک یک روزنامه وطنی می‌شود) بیشتر حسرت می‌خورم که چرا دیپلمات‌های ما به جای ژست‌های حرفه‌ای اندکی ابتکار عمل و هوشمندی دیپلمات‌های غربی را ندارند.

وقتی صحبت‌های عتاب آلود مقام معظم رهبری خطاب به سعودی‌ها را می‌بینم به این فکر می‌کنم که چرا باید کار به ورود رهبری به موضوع و تهدید نظامی بکشد. درست است که این تهدید جواب داده و به محض سخنرانی قاطع ایشان سعودی‌ها سریعا تسلیت گفته و قول همکاری داده‌اند اما در حقیقت تهدید نظامی توسط بالاترین مقام نظامی و سیاسی باید آخرین مرحله این مقابله سیاسی می‌بود. قبل از تهدید نظامی وضعیت موجود باید به عنوان یک بحران شدید در میان افکار عمومی منطقه ای و جهانی بازنمایی می شد و دولت سعودی زیر بار فشار افکار عمومی پاسخگوی سهل انگاری‌های خود می‌بود.

این آمادگی ها و برانگیختگی های عاطفی و روانی در سطح جهانی معمولا بواسطه یک نماد سازی رسانه ای در زمان بحران رخ می دهد. صحنه قتل ندا آقا سلطان در فتنه سال 88 در ایران و جنیزس کارمونا در ونزوئلا، ملاله یوسف زی در پاکستان، آیلان (کودک سه ساله سوری)، و... از نمونه‌های این نماد سازی رسانه ای هستند.

عربستان پیش از این تهدید می بایست تحت فشار توسط افکار عمومی جهانی و اسلامی قرار می گرفت. اما واکنش های زشت و طلبکارانه مقامات عربستانی به اعتراض آرام دیپلماتیک ایرانی، نپذیرفتن وزیر خارجه ایران ، کارشنکنی در صدور ویزا برای مقامات ایرانی و عدم اجازه فرود هواپیمای ایرانی حامل وزیر بهداشت در جده ، عدم همکاری با دستگاه دیپلماسی و پزشکی کشور و اهانت وزیر امور خارجه عربستان به وزیر امور خارجه و رییس‌جمهور کشورمان نشان می دهد این مرحله با موفقیت انجام نشده و حتی ممانعت سعودی‌ها از حضور پزشکان و نیروهای هلال احمر جمهوری اسلامی در محل حادثه به گسترده شدن ابعاد فاجعه منجر شده است.

دستگاه دیپلماسی ایرانی می بایست ابتکار عمل را به دست می گرفت و افکار عمومی جهانی و منطقه ای را متوجه سهل انگاری (عمدی یا سهوی) سعودی‌ها می کرد. این ابتکار می توانست با نیمه تمام گذاشتن سفر تشریفاتی سازمان ملل و جلب حساسیت جهانی، نامه نگاری و تماس با روسای سازمان های اسلامی، حرکت نمادین جدی در سازمان ملل مثلا جلسه فوری با کشورهایی که اتباعشان را در این حادثه از دست داده اند، نماد سازی از میان قربانیان حادثه و... باشد اما این تلاش ها صرفا به نصب یک روبان سیاه کوچک بر روی کت جناب دکتر ظریف در دیدارش با کری و اشاره گذرا به فاجعه منا در سخنان رییس جمهور در مجمع عمومی محدود شد که بازتابی در رسانه های منطقه ای و جهانی نداشت. وقتی با کشته و مفقود شدن نزدیک به 500 نفر از اتباع کشور در یک کشور خارجی وزیر امور خارجه خودمان هنوز مشغول گرفتن عکس های یادگاری با کری و رییس جمهور مشغول جلسات تشریفاتی با رییس جمهور چین است نمی توان انتظاری از حاکمیت سعودی برای احترام و همکاری داشت.

هفته گذشته یکی از سایت‌ها کفش های اقای ظریف در سازمان ملل را سوژه خود کرده بود و لباس تک دوخت ظریف را نشانه حرفه ای گری وی خوانده بود. اما با بررسی عملکرد ضعیف دستگاه دیپلماسی در این حادثه و همچنین حادثه سقوط جرثقیل باید نتیجه گرفت که رفتار دیپلماسی تنها ژست نیست بلکه یک مهارت و به دست گرفتن ابتکار عمل است.

با این همه هنوز برای اقدام دیر نیست. تشییع جنازه متوفیان این حادثه و پیگیری جدی سرنوشت برخی مفقودان این حادثه که در میان آنها برخی از اتباع سیاسی و نظامی حضور دارد می تواند به عنوان یک حرکت نمادین سیاسی برای فشار بیشتر بر عربستان و اصلاح رویه های موجود در آن کشور در مواجهه با اتباع ایرانی باشد. امیدوارم دستگاه دیپلماسی ما عقلانیت و قدرت برنامه ریزی و استفاده از این فرصت را داشته باشد

البته آقای دکتر ظریف در دانشکده روابط بین الملل استاد اینجانب بوده‌اند و نقد من دلیل بر بی احترامی به استادم نیست بلکه نظر علمی اینجانب است.

به قلم: ابوالفضل صدقی

انتهای پیام/خ