به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از خطب شکن، شَعر در لغت به معنای موی باریک و شَعرباف به معنای «موتاب» است، یعنی کسی که از مو و ابریشم، پارچه می‌بافد. شَعربافی همان پارچه بافی است که آن را جولایی نیز می‌نامند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, خطب شکن,
تاریخچه
, تاریخچه,
در کل، از تاریخچه‌ی بافندگی اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما بر طبق یافته‌هایی که از کاوش‌های پروفسور رومن گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی از سیلک کاشان به دست آمده است، آثاری از تار و پود پارچه بر روی سفالینه‌های یافت‌شده در این منطقه‌ی باستانی وجود داشته است که نشان از وجود پارچه در آن زمان دارد.
,
همچنین از دیگر آثار به دست آمده در مورد بافندگی از این کاوش‌ها، یافتن آثاری از دوک نخریسی است که به همین دلیل اختراع و ابداع دوک نخریسی را نیز به سیلک نسبت می‌دهند. همان طور که می‌دانیم لازمه‌ی بافتن پارچه، وجود نخ است. ماده‌ی اولیه نخ، به طور کلی پشم و در مناطقی مثل کاشان و آران و بیدگل، ابریشم بوده است.
,
هنر شعربافی در دوره‌ی ساسانیان و سلجویان از رونق برخوردار بوده، اما بعد از آن در دوره‌ی صفویه با رکود مواجه شده است. پس از دوره‌ی صفویه باز هم در عصر قاجار، شعربافی با رونق روبرو شد تا حدی که جهان‌گردانی شبیه مارکوپولو، زمانی که به منطقه‌ی کاشان (محدوده‌ی کاشان، آران و بیدگل، نطنز و…) آمدند، از دیدن پارچه‌هایی نظیر شعربافی، تافته، چیت، کتان، زری، مخمل، کرباس، چادر شب و انواعی که حتی در کتاب‌ها هم نیامده است، متعجب شده‌اند. در سفرنامه‌هایی که از این منطقه به جا مانده است، به وجود ۴۰ نوع پارچه در آن اشاره شده است.
,
بعد از آن به همراه تحولی که در صنعت ایجاد شد، کشورهای اروپایی به کاشان و یزد آمدند و با عکس‌برداری از دستگاه‌های پارچه‌بافی، آن‌ها را به صورت الکتریکی درآوردند و به خود ما فروختند. این عمل سبب از رونق افتادن پارچه‌بافی به صورت سنتی شد.
, 
,
انواع
شعربافی از لحاظ شیوه‌ی بافت به دو دسته تقسیم می‌شود:
- کیش بافت یا کجرابافت که با چهار پدال بافته می‌شود؛
- دارایی بافت که با دو پدال بافته می‌شود (پدال‌های دو به دو به صورت جفتی).
ویژگی‌های شعربافی
شیوه‌ی بافت پارچه در شعربافی به شکل در هم تنیدن تار و پودهای است که از بین هم رد می‌شوند. به نظر می‌رسد این تکنیک از حصیربافی اقتباس شده است.
شعربافی را می‌توان به عنوان ساده ترین نوع پارچه به حساب آورد که کمترین تزئینات را دارد و معمولا به دو صورت ساده یا راه‌راه، معمولا به رنگ مشکی و راه‌راه قرمز یا سفید بافته می‌شود.
پارچه‌بافی در کل جهان، متناسب با نیاز مردم وجود داشته است، اما نوعی از شعربافی که به پارچه‌های ریزبفت اطلاق می‌شود، مخصوص کاشان و آران و بیدگل و برخی شهرهای نزدیک آن است.
انواع
, انواع,
شعربافی از لحاظ شیوه‌ی بافت به دو دسته تقسیم می‌شود:
,
- کیش بافت یا کجرابافت که با چهار پدال بافته می‌شود؛
,
- دارایی بافت که با دو پدال بافته می‌شود (پدال‌های دو به دو به صورت جفتی).
,
ویژگی‌های شعربافی
, ویژگی‌های شعربافی,
شیوه‌ی بافت پارچه در شعربافی به شکل در هم تنیدن تار و پودهای است که از بین هم رد می‌شوند. به نظر می‌رسد این تکنیک از حصیربافی اقتباس شده است.
,
شعربافی را می‌توان به عنوان ساده ترین نوع پارچه به حساب آورد که کمترین تزئینات را دارد و معمولا به دو صورت ساده یا راه‌راه، معمولا به رنگ مشکی و راه‌راه قرمز یا سفید بافته می‌شود.
,
پارچه‌بافی در کل جهان، متناسب با نیاز مردم وجود داشته است، اما نوعی از شعربافی که به پارچه‌های ریزبفت اطلاق می‌شود، مخصوص کاشان و آران و بیدگل و برخی شهرهای نزدیک آن است.
,
,
پیشه‌ی فراموش‌شده
, پیشه‌ی فراموش‌شده,
شعربافی جزو یکی از مهم ترین و منحصر به فردترین صنایع دستی کاشان و آران و بیدگل به حساب می آید که در تهیه و تولید دستمال‌های ابریشمی برای مناطق استان کردستان، سنندج و کرمانشاه سهم به سزایی دارد، با این حال حتی با وجود آن که این صنعت با قدمت بیش از ۴۰۰ سال از سازمان یونسکو مهر اصالت گرفته، متاسفانه درحال فراموشی است.
,
با توجه به این که حدود ۱۵۰ سال قبل، بیش از ۳۶ هزار دستگاه شعربافی در کاشان و آران و بیدگل وجود داشته است، در سال‌های بعد از آن با راه اندازی تعدادی از کارخانه‌هایی که به طور تقریبی به این هنر نزدیک بود افراد زیادی جذب آن شدند. اما به تدریج از تعداد این افراد کاسته شده و حالا فقط به تقریب ۷۰ نفر شعرباف با تجربه و سنین بالا با بیش از ۵۰ دستگاه یافت می شود.
,
امروزه نیز به دلیل زحمت زیاد و درآمد کم و همچنین نبود علاقه در میان نسل جدید برای اشتغال به پیشه‌ی شعربافی نمی توان انتظار داشت این هنر دوباره زنده شود ولی می توان از مسئولان مربوط درخواست داشت با تدبیری نام این صنف را مانند گذشته به خوبی پررنگ کنند تا به فراموشی سپرده نشود.
, ,
انتهای پیام/گ
]
ارسال دیدگاه