گذری بر دیوان اشعار" ماه شرف " بانوی شاعر نامی کُرد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آفتاب دل، از میان زنان شاعر پارسی گوی تنها تعداد محدودی از آنان علاوه بر داشتن جوهره و توانایی شعری از خط فکری معینی پیروی می کنند. از این روست که این افراد، نامی درخور و سزاوار در تاریخ ادبیات زنان ایران به دست آورده اند. یکی از برجسته ترین این بانوان، بزرگ بانوی شعر و ادب و عرفان، ماه شرف خانم، معروف به مستوره کردستانی است. شاعری دارای فضل و کمال و خط و ربط و شعر و انشا.

مستوره کردستانی ماه شرف متخلص به مستوره شاعره سنندجی به سال 1220 ه ق تولد یافته و در سنه 1264 جهان را بدرود گفته است وی دختر ابوالحسن بیگ فرزند محمدآقا ناظر کردستانی و برادرزاده میرزا عبدالله رونق مولف تذکره حدیقه امان اللهی و زوجه خسروخان ناکام والی اردلانی است خانواده اش معروف به قادری و جدش ناظر صندوقخانه ولات اردلان و پدرش از مقربین آن سلسله و از رجال محترم عصر خود بوده است .

در مدت نزدیک به چند دهه سال که از درگذشت این بانوی فاضله می گذرد همه آثار وی جز دیوانِ شعر دو هزار بیتی او و تاریخ کردستان، که در شرح حالات و حکمرانی وُلات اردلان از آغاز تاسیس این سلسله تا زمان مؤلف است، از بین رفته است.

مستوره سخنوری خوش ذوق، فهیم و مستغرق عوالم عرفانی بود؛ اما نه بدان معنا که شعرش خالی از مضامین اجتماعی و درگیری های عصر و زمانه اش باشد. بیان مفاهیم عالی انسانی و مضامین دینی در اشعار او موج می زند؛

از دیگر ویژگی های شعر مستوره کردستانی رویکرد او به عرفان و مضامین عرفانی است که صبغه خاصی به شعر او داده است.

مستوره کردستانی به گفته ی بسیاری از شرق شناسان، در روزگار خویش یگانه زنی بود که به نگاشتن و تدوین کتاب تاریخ همت گماشت و تنها زنی بود در جهان اسلام که کتاب شرعیات را برای بانوان به رشته تحریر درآورد.

خانواده‌اش معروف به قادری و پدرش از مقربین ان خاندان و از محترمین مردم کردستان بود. به نوشته‌ی تاریخ کرد و کردستان خسروخان پدرمستوره را که دایی او نیز بود به زندان انداخت و مبلغ زیادی از وی به عنوان جریمه گرفت و بعد به عنوان دلجویی و مصالحه دخترش را )مستوره) به زنی گرفت او چهار سال پیش از آن، حسن جهان خانم متخلص به والیه، دختر فتحعلی شاه قاجار را به همسری خود درآورده بود.

مستوره به علت استعداد فطری و ذوق سرشار و علاقه و عشق زیاد به تحصیل، در عصری که بیش‌تر طبقه‌ی مردم از حداقل سواد محروم بوده‌اند، به فراگرفتن مقدمات اکتفا نکرده و با جد و جهد زیاد کوشیده است، معلومات ادبی و دینی خود را تا حد امکان افزایش دهد و بر حسب سعی و پشتکار خود، توفیق حاصل کرده و از هر جهت زنی بافضل و کمال شده و خطوط را استادانه می‌نوشته است. مستوره از زنان خوشنویس، عارف و شاعر بوده است.

مستوره اردلان زیبایی حیرت انگیزی داشته و آفریدگار به حدی به وی لطف و احسان و زیبایی و استعداد ارزانی داشته که در سایه ی این استعداد وی شاعره ای گرانمایه و خطاطی هنرمند و مورخی مشهور گردید و در تاریخ ادبات تابنده شد .

وی بیش‌تر به فارسی شعر گفته و اشعارش لطیف و روان و دلنشین است غالباً با همسرش والی که او هم طبع شعر داشته، به مشاعره و مغازله نشسته‌اند. دیوان مستوره حدود بیست هزار بیت بوده که بسیاری از آن نابود شده و فقط قسمتی از اشعار وی در حدود دو هزاربیت در سال 1304 هـ . ش به همت شادروان حاج شیخ یحیی معرفت کردستانی (رئیس معارف وقت کردستان) به چاپ رسیده است. مستوره با جمعی از شعرای معاصر خود نیز ارتباط شعری داشته که از آن جمله یغمای جندقی از شعرای فارسی گو و ملاخضرنالی (شاعر کرد) می‌باشد.

خسرو خان همسر مستوره مردی عیاش بود از همین رو مستوره در اشعارش از بی مهری و بی وفایی او شکوه کرده است. به نوشته‌ی مجمع الفصحاء مستوره زنی نجیب، عفیف، زیبا و دارای خصایل مردانه بود.

من آن زنم که به ملک عفاف صدر گزینم / زخیل پردگیان نیست در زمانه قرنیم

به زیر مقنعه من را سری است لایق افسر / ولی افسوس که دوران نموده زار چنینم

مرا زملک سلیمان بسی است ننگ همیدون/ که هست کشور عفت همه به زیر نگینم

خسرو خان همسر مستوره در سال 1250 هـ . ق درگذشت و مستوره نیز تا سال 1263 هـ . ق در کردستان ماند و در همین سال بر اثر اختلال اوضاع ترک وطن کرده به همراهی عمویش رونق و پسرعمه‌اش حسینقلی خان حاوی اردلان به سلیمانیه‌ی عراق که مقر حکمرانی بابانیها بود، رفت و سال (1264 هـ . ق) پس از 44 سال زندگی در آن شهر حیات فانی را بدرود گفت.

مستوره علاوه بر دیوان اشعار تاریخی درباره  ولات کردستان به نام تاریخ اردلان به فارسی نوشته است دیگر از آثار مستوره کتابی است در عقاید و تعلیمات اسلامی که متاسفانه نسخه آن نایاب است و دیگری کتابی به نام مجمع الادبا .

انتهای پیام/پ