ضامن بقا و ماندگاری هنر ناب ایرانی در کالبد زمان

عطیه پژم ـ‌  نقل معروفی است که می گوید ضامن بقا و ماندگاری هر مقوله ای شاید آراسته شدن آن به زیور هنر است؛ یعنی آنکه اگر قصد آن داریم که جریانی، رویداد و یا حادثه ای به ویژه تاریخی را در اذهان ماندگار کنیم یکی از راه های آن این است که آن را به واسطه پرداخت هنری ملموس‌تر کنیم و دلیل آن هم اینکه هنر از آنجا که حس زیبایی شناسی به باور ذهنی و خاطره ما می دهد، سبب ترغیب مخاطب برای رجوع مکرر به آن و یادآوری مستمرش می شود.

 

چه بسیار اشعاری که سروده شدند و یاد و خاطره واقعه ای را تاکنون و چه بسا تا ابد در ذهن ها نقش بستند و یا چه فراوان تابلوهای نقاشی که گوشه ای از حقیقت خارج از قاب خود را برای همیشه ماندگار و هر از گاهی به خاطر ما آورده اند و مواردی از این قبیل که می توان در مورد سایر هنرهای معمول و مرسوم مثال زد.

 

اما در این میان موضوعات و مضامینی هم یافت می شوند که خاصیت عکس آنچه که بدان اشاره کردیم دارند یعنی به جای اینکه اعتبار خود را از ماهیت هنری که خلق شده است بگیرند، خود اعتباربخش هنر به معنای نهایت زیبایی آن می شوند از جمله مهمترین این مضامین که نوعاً به وادی ارزش های انسانی گام می گذارند میتوان به واقعه عاشورا اشاره کرد که تجربه تاریخی نشان داده است که هر زمان هنرمند در هر عرصه بدان دست یازیده، هنر او ماندگار و ابدی شده است.

 

نمونه بارز این مسئله را می توان در شاخه ای از هنرهای تجسمی و در عالم نگارگری و مینیاتور ایرانی جست آنجا که این هنر به غایت زیبای ایرانی زمانیکه به دست توانای هنرمندی همچون محمود فرشچیان به خلق تابلوی زیبای عصر عاشورا منجر می‍شود، اعتبار آن میان هنرمندان دوچندان شده و در مقطعی که ممکن بود این هنر به دلیل عدم اقبال به ویژه هنرمندان جوان به دست فراموشی سپرده شود به ناگاه مشاهده می شود که نهضت هنری شکل می گیرد و گروه کثیری از هنرمندان جوان نگارگر برای ماندگاری آثارشان به آن متوسل می شوند.

 

آنچه در بالا ذکر شد تنها اشاره ای کوچک از اعتبار هنر به واسطه پرداختن به موضوع عاشوراست، عاشورایی که بنا به فرمایش مقام معظم رهبری نه یک اتفاق بلکه یک فرهنگ است و می تواند سبب دوام و بقای هنر به ویژه هنر ناب ایرانی باشد و این هنر را از سطح ملی خود حداقل در بخشی از کشورهای همسایه که هم کیش و هم مذهب ما نیز هستند عزت و اعتبار بخشد هر چند که عاشورا نه به قوم و نه کیش و مسلک خاصی تعلق دارد و می تواند درس رادمردی و آزادگی را به همه ابنای بشر بیاموزد.

 

با وجود آنکه به ویژه پس از به روی کار آمدن سلسله صفویه و به رسمیت شناخته شدن مذهب تشیع در ایران هنرمندانی که تا پیش از این با این فرهنگ آشنا نبودند و یا به سبب ترس از جفای حکومت حاکم مرام و کیش خود را بروز نمی‌دادند و تقیه می‌کردند، اهتمام ویژه ای به هنر عاشورایی نشان دادند و نتیجه آنکه با انبوهی از آثار هنری با موضوع عاشورا مواجه شدیم اما این روند در همه این اعصار به یک میزان از انسجام و قوت برخودار نبوده است تا همین اواخر که متأسفانه به دلیل برخی مسائل همچون سوء مدیریت های هنری و یا عدم برنامه ریزی مناسب شاهد افول هنر عاشورایی و عدم رغبت هنرمندان نسبت به پرداختی مناسب به این عرصه هستیم.

 

ریشه یابی این مسئله که چرا در طی ادوار گذشته شاهد نوسانی در تولیدات هنر عاشورایی بوده و با توجه به اینکه به ویژه بعد از انقلاب اسلامی از آنجا که این انقلاب توفیقات خود را مدیون تمسک فرزندانش به قیام امام حسین(ع) در عاشورا می داند پرداخت درخوری در این زمینه نداشته است و همچنین گذری بر تولیدات هنری عاشورایی در عرصه هایی گوناگون در گفت و گو با برخی از هنرمندان متعهد و انقلابی در عرصه های گوناگونی همچون نمایش، موسیقی، سینما و تجسمی جویا می شویم .

انتهای پیام/خ